Zes factoren die de kankerbehandeling kunnen beïnvloeden

Persoonlijke kenmerken van patiënten bepalen in hoge mate het succes van een kankerbehandeling, artsen moeten daar veel meer rekening mee houden. Dat is de boodschap van de oratie die internist-oncoloog Ron Mathijssen. Lees hier de zes factoren die invloed op de kankerbehandeling kunnen hebben.

De concentratie van het middel lapatinib (tegen borstkanker) wordt vier keer zo hoog door de consumptie van een Big Mac. Beeld thinkstock

Voeding
Eet nooit een grapefruit als je een kankerbehandeling ondergaat, waarschuwt internist-oncoloog Ron Mathijssen. Grapefruit kan ertoe leiden dat enzymen in de lever tijdelijk minder goed werken, met als gevolg dat medicijnen niet goed worden afgebroken. De concentratie van een geneesmiddel kan daardoor verdubbelen, met mogelijk ernstige gevolgen. Jus d'orange is wel veilig.

Van kankermedicijnen die in vet oplosbaar zijn, is de werking sterk afhankelijk van het voedingspatroon: vet eten betekent dat er meer van het middel wordt opgelost en dat vergemakkelijkt de opname ervan in het bloed. Zo wordt de concentratie van het middel lapatinib (tegen borstkanker) vier keer zo hoog door de consumptie van een Big Mac.

Dat ook alcohol effect heeft, lijkt duidelijk, zegt Mathijssen, maar hoe groot die invloed is, wordt nog onderzocht.

Andere medicijnen
Bijna de helft van de kankerpatiënten slikt medicijnen die schadelijk kunnen zijn voor hun behandeling. Zo vermindert paroxetine - een veel voorgeschreven antidepressivum - de concentratie van tamoxifen, een van de meest gebruikte middelen tegen borstkanker, met 70 procent. Mathijssen: 'De kankermedicatie werkt dan niet meer voldoende. Als je de concentratie niet meer kunt meten, doe je aan homeopathie.' Het omgekeerde effect bestaat ook: ketoconazol, een veelgebruikt middel tegen voetschimmel, verdubbelt de concentratie van een chemomiddel tegen darmkanker. 'Gelijktijdig gebruik kan dodelijk zijn.'

Beeld thinkstock

Alternatieve middelen
Veel kankerpatiënten denken er goed aan te doen om natuurlijke producten te gebruiken, maar dat moet sterk worden ontraden, zegt Mathijssen. Er zijn tal van gevaarlijke interacties met kankermedicatie bekend. Zo gebruikt 14 procent van de kankerpatiënten sint-janskruid (tegen neerslachtigheid) terwijl dat middel de concentratie van een bepaald chemomiddel tegen darmkanker met 40 procent vermindert.

Roken
Roken jaagt de lever op waardoor allerlei enzymen daar sneller gaan werken. Zo is bij rokers bijvoorbeeld de concentratie van een bepaald chemomiddel 40 procent lager. Dat roept een interessant ethische vraag op, aldus Mathijssen: 'Moeten artsen rokers twee keer zoveel van dat dure geneesmiddel geven? Of moet de patiënt stoppen met roken?'

De biologische klok
De blootstelling aan een kankermedicijn kan afhangen van het moment van de dag waarop het wordt toegediend. 'De lever werkt overdag en 's nachts niet hetzelfde', verduidelijkt Mathijssen. In Rotterdam is bij twee middelen het effect van het bioritme bestudeerd: patiënten kregen de eerste keer hun medicatie 's morgens, later 's middags en tot slot 's avonds, waarna de concentratie in hun bloed werd gemeten. De resultaten verschijnen binnenkort, maar Mathijssen kan nu al zeggen dat een algemeen advies niet te geven is. Het optimale tijdstip kan per patiënt verschillen.

Genetische factoren
Sommige patiënten hebben genetische mutaties die de werkzaamheid van een bepaald medicijn verminderen. Het gaat vooral om genen die de bouwplaat vormen voor eiwitten die in de lever de omzetting van medicijnen mogelijk maken. Als per medicijn duidelijk is welk genenprofiel gunstig is, kan de keuze van het geneesmiddel daar mogelijk op worden aangepast.

Sint-janskruid. Beeld thinkstock
Beeld De Volkskrant
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.