Zenuwen op praktijkschool: eindelijk een echt examen

Leerlingen met een IQ van 50 tot 75 deden maandag voor het eerst examen. Sinds de kinderen weten dat ze een diploma krijgen, werken ze harder.

PURMEREND - Ineens is Evelina boos. Als een kleine blonde stier bestormt ze het groepje brugklassers dat lawaaierig door de gang van praktijkschool W. J. Bladergroen uit Purmerend schooiert. 'Kunnen jullie niet lezen?' Ze priemt haar wijsvinger naar een boodschap in rode kapitalen: 'Stilte examens.'


De leerlingen stuiven uiteen. Evelina Molewijk (17) gaat weer op het trapje zitten, haar wangen rood. 'Sorry hoor', zegt ze. Het meisje zat hier al een poosje, haar blik gefixeerd op de deur. Over minder dan tien minuten zit zij daar binnen. 'Dan moet ik praten. Over m'n stage en over mezelf. Over wat ik geleerd heb.'


Je kunt het in Nederland zo gek niet bedenken, of er bestaat een diploma voor: zwemmen, EHBO en zelfs veterstrikken op de kleuterschool. Maar op de meeste praktijkscholen moeten leerlingen het zonder stellen.


Voor de school waar de kinderen naartoe gaan die het vmbo niet aankunnen bestaan geen landelijke examennormen. De niveaus waarop kinderen met een IQ tussen de 50 en 75 leren zouden te zeer uiteenlopen.


Maar op de W. J. Bladergroen en 14 andere praktijkscholen uit Noord-Holland wilden ze toch een diploma. Ook de vooruitgang die praktijkschoolleerlingen maken moet worden beloond. 'Een diploma werkt motiverend' zegt teamleider Marja de Bie. 'Sinds ze weten dat ze een diploma krijgen, werken de leerlingen harder.' De betrokkenen keken het idee af van praktijkscholen in de regio Den Haag die sinds 2009 diploma's uitreiken en daar enthousiast over zijn.


Ík zit hier op school omdat ik moeite heb met leren', zegt Evelina. 'En omdat ik soms boos word.' Als 6-jarige werd ze geadopteerd door Nederlandse ouders omdat haar Poolse ouders niet voor haar konden zorgen. Ze had last van haar taalachterstand en was vaak boos, legt ze uit. Op Bladergroen en tijdens haar stages heeft ze geleerd hoe ze conflicten netjes kan oplossen.


Net als ze wil vertellen hoe, gaat de deur van het examenlokaal open. 'Je bent aan de beurt', zegt leraar en examinator Theo Holewijn. Haar blik strak gericht op de klitteband van haar witte Nikes, sjokt Evelina het lokaal in, naar de stoel tussen de twee examinatoren.


Even daarvoor zit Assya Hammou (16) op diezelfde stoel, haar gezicht vertrokken in een nerveuze grimas. 'Jij bent niet de enige die zenuwachtig is ', zegt Bart de Goede, tweede examinator, terwijl zijn getatoeëerde handen door Assya's dossier bladeren. 'Ik doe dit vandaag ook voor het eerst.'


De Goede geeft les op een andere praktijkschool, die volgend jaar met examens begint. Nu doet hij ervaring op. Om Assya op haar gemak te stellen,vertelt De Goede dat hij gym geeft en kinderen heeft. 'Dat had ik niet gedacht' zegt ze. 'U ziet er zo jong uit.'


Droom

Assya lacht, de spanning is weg. Zonder haperen vertelt ze over haar stage als klasseassistent op een basisschool en haar droom om juf te worden. Ze vertelt ook wat ze nog moeilijk vindt: streng zijn en feedback vragen. 'Heel goed Assya', zegt Holewijn. 'Hoe noem je dit wat je nu doet, naar jezelf kijken?'Assya moet heel even denken. 'Het was iets met een r... Reflectie!'


De belangrijkste vaardigheden die praktijkschoolleerlingen moeten beheersen om hun diploma te halen, zijn aan te duiden onder de noemer 'burgerschap.'Je moet kunnen functioneren als werknemer, in staat zijn om zelfreflectie toe te passen en goed omgaan met kritiek.


De laatste jaren legt het ministerie steeds meer nadruk op de derde exameneis: een zo hoog mogelijk taal- en rekenniveau. De meerderheid van de leerlingen op Bladergroen zit onder het niveau van de meeste kinderen die de basisschool afronden.


Daar wordt harder aan gewerkt, is een hele verandering ten opzichte van vroeger. Toen lag de nadruk op praktische vaardigheden, zegt De Bie. 'Dat kunnen we ons nu niet meer permitteren.' Met 'nu' doelt ze op de crisis en de krappe arbeidsmarkt waar haar leerlingen mee te maken krijgen.


Als Evelina na een half uur het lokaal uitkomt is er van woede geen spoor te bekennen. Ze straalt. 'Ik ben geslaagd.' Evelina zegt het zachtjes, maar ze typt uitbundige reeksen smileys in een WhatsApp-bericht aan haar vriendinnen. Op weg naar buiten schudt ze de hand van de leraar handenarbeid. 'Meneer, ik wil de bus halen, vandaag.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden