Column

Zelfverrijking of niet, dat is géén 'Hard Choice'

Paul Brill
Hilary Clinton met haar boek 'Hard Choices'. Beeld reuters
Hilary Clinton met haar boek 'Hard Choices'.Beeld reuters

Wat doe je als je na vier of acht jaar het Witte Huis verlaat en nog niet rijp bent voor de schommelstoel op de veranda? Jimmy Carter ging arme mensen helpen bij het bouwen van huizen en ondernam particuliere vredesmissies. Hij oogstte er meer lof mee dan met zijn optreden als president. George W. Bush is intensief gaan schilderen en lezen. Hij mijdt de openbaarheid en spreidt een zeldzame deugd tentoon: zwijgen over het doen en laten van zijn opvolger.

James Buchanan kon bijna niet wachten tot hij weg mocht uit het Witte Huis, en zei tegen zijn opvolger, Abraham Lincoln: 'Als u even blij bent om hier uw intrek te nemen als ik dat ben om terug te keren naar huis, dan bent u waarlijk een zeer gelukkig mens.'

Weer geheel anders is het verhaal van Theodore Roosevelt. Hij werd in 1901 de jongste president in de geschiedenis van de Verenigde Staten en in 1909 de jongste ex-president. Veel te jong (50) om zich tevreden te stellen met de rol van elderly statesman. TR was bovendien een avontuurlijk ingesteld man.

Een paar maanden na zijn vertrek uit het Witte Huis begon hij aan een Afrikaanse safari. Vergezeld van een tiental natuurkenners en dierenopzetters van het Smithsonian Institution plus tweehonderd inheemse dragers reisde hij maandenlang door Afrika. Hij schoot vijf olifanten, zeven nijlpaarden, negen leeuwen en dertien neushoorns en hij verzamelde honderden plantensoorten voor het Smithsonian. Dat waren nog eens tijden.

Na terugkeer uit Afrika vertrok TR alweer snel voor een tournee door Europa. Ook Nederland werd bezocht. Journalist M.J. Brusse - naar wie de jaarlijkse prijs voor het beste journalistieke boek is vernoemd - schreef er een enthousiast verslag over, dat een plaatsje heeft gekregen in het kleine museum in Roosevelts vroegere buitenverblijf op Long Island. De Amerikaanse pers berichtte ook uitvoerig over de belevenissen van de ex-president. Bij terugkeer in juni 1910 wachtte hem een waar heldenonthaal. Het voedde zijn drang om een politieke comeback te maken, wat in 1912 nog bijna lukte ook.

Wat misschien ook wel bijdroeg aan Roosevelts populariteit, was dat hij de staat niets kostte. Ex-presidenten hadden in zijn tijd nog geen pensioen, laat staan een staf die hen tot hun laatste ademtocht bijstond. Was ook zelden nodig, want bijna alle voormalige bewoners van het Witte Huis zaten er financieel warmpjes bij. Ze hoefden niet stad en land af te reizen voor lezingen om in hun levensonderhoud te voorzien - of om een tweede politiek leven te financieren.

Waarmee we zijn teruggekeerd in onze tijd, en wel bij Bill en Hillary Clinton. Hun vertrek uit het Witte Huis in januari 2001 was slechts het startschot voor de tweede koers naar de macht, nu met Hillary als kopvrouw.

Er moest wel een probleempje worden opgelost: de rechtszaken die ze in het Witte Huis hadden moeten voeren, hadden veel geld gekost. Of ze ook aan de rand van een bankroet stonden, zoals Bill beweerde, valt te betwijfelen, maar er moest wel geld in het laatje komen.

Dat pakten ze met dezelfde voortvarendheid aan waarmee ze eerder de politieke ladder hadden beklommen. En met dezelfde vanzelfsprekendheid dat, vanwege het hogere doel, voor hen een minder strikte verantwoordingsplicht geldt dan voor andere mensen.

Na het nodige duw- en trekwerk van de media hebben de Clintons nu dan toch inzage gegeven in hun inkomsten over de afgelopen vijftien jaar. Van 2001 tot en met 2012 heeft Bill alleen al 105 miljoen dollar aan honoraria voor spreekbeurten ontvangen. In 2014 oreerden Bill en Hillary samen 25 miljoen dollar bij elkaar. Bijzonder royaal was een Russische investeringsbank, die Bill 500 duizend dollar betaalde voor een eenmalig optreden. Daarnaast streek Hillary vijf miljoen dollar op aan royalty's voor haar boek Hard Choices.

Je kunt zeggen: er is, zeker in Amerika, niets mis mee dat je je beroemdheid te gelde maakt. Bovendien kunnen de Clintons wijzen op hun charitatieve instellingen, die hiervan meeprofiteren. Maar de gulzigheid waarmee ze zich hebben opgewerkt tot de rangen der uber-wealthy, werpt een schel licht op de rol die Hillary zich nu in de verkiezingscampagne aanmeet: kampioen annex hartsvriendin van de gewone Amerikaan (m/v).

Er blijft een royale kans dat de Clintons ook deze acrobatische toer tot een goed einde brengen. Maar de speciale zindering rond de clintoniaanse piste is weg.

Paul Brill is buitenlandcommentator van de Volkskrant. Reageren?

Paul Brill is met vakantie tot 4 juli.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden