Zelfverrijking in politiek Kroatië

Volgende week treedt Kroatië toe tot de EU. In de aanloop naar 1 juli pakt de regering eindelijk de cultuur van corruptie en machtsmisbruik aan. Een sjoemelende politicus die voor een habbekrats een luxe villa of zelfs een dorp koopt, dat kan niet meer.

SVETI JURAJ - De rondleiding van Dražen Majic begint in Sveti Juraj, een dorpje dat eigenlijk geen dorpje meer is. De Italianen die er woonden trokken er weg toen Istrië in 1945 door het Joegoslavië van Tito werd ingelijfd. De dingen in de regio die nog herinneren aan hun aanwezigheid zijn de Italiaanse plaatsnaam (San Giorgio) en een gerestaureerd boerderijtje. Het kerkje, uit de 14de eeuw, staat er vervallen bij.


Het maakt een bezoek aan Sveti Juraj niet minder de moeite waard. Vanwege zijn ligging op de top van een heuvel biedt het dorp een fenomenaal zicht op een landschap dat voor Toscane niet hoeft onder te doen. In de verte zijn de toppen van de Julische Alpen zichtbaar en als de wind meezit, kan je 's nachts Venetië zien liggen, 150 kilometer verderop.


Dat uitzicht moet ook de Istrische partijleider Ivan Jakocv¿cic hebben bekoord, want achttien jaar geleden kocht hij het hele dorpje op.


Daar is natuurlijk niets mis mee, ware het niet dat zijn transactie niet helemaal volgens de regels verliep. Zelfs met het bouwmateriaal werd gesjoemeld. De plaveistenen op het pad naar de voordeur komen van een historisch plein in Pula, vertelt Dražen Majic.


Het interesseert de redacteur van de Kroatische televisie sinds hij in 2001 een mail kreeg van een Belg die via gesjoemel van zijn boerderij was beroofd. Tijdens zijn onderzoek ontdekte hij dat Jakocv¿cic niet de enige politicus was met een voorliefde voor de heuveltoppen van Noord-Istrië. Ook veel van zijn collega's uit de regionale bestuur bleken er voor een appel en een ei een landgoed te hebben gekocht, dat ze vervolgens lieten renoveren met de gulle steun van de Europese Unie. Ze domineren er de heuvels zoals ze ook de politiek domineren, met Jakocv¿cicals leenheer en zijn volgelingen als leenmannen.


Het is een vergelijking die nauwelijks misplaatst is. Sinds het uiteenvallen van Joegoslavië in 1991 is op het Kroatische schiereiland een en dezelfde partij aan de macht, de Istrische Democratische Vergadering, met al meer dan twintig jaar lang Jakocv¿cic als onbetwiste leider. Het leidde tot een toestand waarin machtsmisbruik welig tiert. Het kan en mag allemaal in een regio waarin de autoriteiten zelfs de journalisten aan een touwtje hebben.


Bijna niemand in Istrië heeft daar problemen mee, behalve natuurlijk als je je, zoals Majic, tot doel hebt gesteld het kwaad te ontmaskeren. Het is een missie die de 48-jarige journalist heeft overgehouden aan zijn verblijf in een drugskliniek. Hij werd er zoals hij zelf zegt een christelijke anarchist van, die enerzijds een type als Johnny Rotten weet te appreciëren - het icoon van de Sex Pistols was vorige week op bezoek op de redactie van de Kroatische televisie - en anderzijds de noodzaak voelt misbruik aan te klagen.


Het bleek een te explosieve mix voor Istrië, de rijkste, tevens meest corrupte provincie van Kroatië. In 2006, toen hij nog voor een regionale krant werkte, werd Majic na een reeks artikelen over gesjoemel met leningen onmiddellijk aan de deur gezet. Eerder had hij al een proces wegens smaad aan zijn broek gekregen. Hij verloor het, zoals verwacht. De rechter achtte het weliswaar bewezen dat er op grote schaal met onroerend goed gesjoemeld was, maar dat had Majic volgens hem niet kunnen weten toen hij zijn artikelen publiceerde.


Maar de tijden zijn aan het veranderen in Istrië, een regio waar, in de woorden van Majic, het volstaat een steen om te draaien om corruptie op te sporen. In februari was hij met zijn cameraploeg op bezoek in Istrië, toen hij hoorde dat de minister van Toerisme er voor omgerekend 3,5 miljoen euro zijn landgoed had verkocht. Vijf jaar eerder had hij het gekocht voor amper 120 duizend euro. Zijn astronomische winst had de minister te danken aan gesjoemel met het bestemmingsplan.


Toen gebeurde wat een aantal jaren geleden niemand voor mogelijk hield: de Kroatische televisie schonk aandacht aan de zaak en enkele dagen later was de minister zijn post kwijt. Zonder de Kroatische toetreding tot de Europese Unie, op 1 juli, was dit niet mogelijk geweest, beseft Majic. Met het EU-lidmaatschap in zicht besloot de Kroatische regering enkele jaren geleden serieus werk te maken van de corruptie. Sindsdien is de hoofdaanklager de machtigste persoon van het land.


Heilige koeien zijn er niet meer. Vorig jaar belandde zelfs Ivo Sanader achter de tralies, uitgerekend de premier die Kroatië naar de Europese Unie leidde. Er hangt hem een gevangenisstraf van meer dan tien jaar boven het hoofd. Volgens Majic is het niet uitgesloten dat het om een politieke afrekening gaat. Sanader werd opgepakt toen hij een politieke comeback wilde maken. Maar aan zijn schuld twijfelt niemand. Sarcastisch zegt Majic: 'Iedereen die een beetje talent heeft, is een dief in Kroatië. Zonder connecties kom je nergens.'


Dražen Majci¿c, journalist in Kroatië

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden