Zelfverbranding schokt Israël

Het al een jaar lang voortsluimerende sociale protest in Israël heeft afgelopen weekeinde een gruwelijk gezicht gekregen. Tijdens een demonstratie in Tel Aviv stak de 57-jarige Moshe Silman zichzelf uit protest in brand.

JERUZALEM - Silman, inwoner van Haifa, was ooit succesvol zakenman. De laatste jaren kende hij talloze tegenslagen. Hij werd volgens de Israëlische media aan alle kanten tegengewerkt door overheidsinstanties en banken. Silman ligt met ernstige brandwonden in een ziekenhuis.


Het was zaterdagavond in Tel Aviv een demonstratie zoals er de laatste maanden al zoveel zijn geweest. Een groep van zo'n tienduizend Israëliërs demonstreerde voor een 'rechtvaardiger maatschappij'. Voor meer sociale woningbouw, tegen het 'tycoonkapitalisme van de regering-Netanyahu'.


Tegelijkertijd waren er demonstraties in Jeruzalem, Beersheva en Haifa. In Haifa gingen Joodse en Arabische Israëliërs samen de straat op en klonken er nieuwe leuzen: 'Geld voor welvaart, niet voor oorlogen', en 'Geld voor de wijken, niet voor de nederzettingen (op de bezette Westoever), red.)'.


Al een jaar lang worden in Israël tijdens de weekeinden dergelijke demonstraties gehouden. Vorig jaar zomer trokken honderdduizenden Israëliërs de straat op. De geschrokken regering-Netanyahu stelde rap een commissie in die met adviezen moest komen voor sociaal-economische verandering. Veel van die aanbevelingen - meer sociale woningbouw, een rechtvaardiger belastingstelsel - zijn nog niet uitgevoerd.


De demonstraties van de laatste weken hebben een ander, minder lieflijk karakter gekregen. Plots zijn er leuzen tegen de bezetting van de Westoever te horen. Daarnaast wordt ultra-orthodoxe Joden verweten wel de lusten (speciale subsidies en studiebeurzen), maar niet de lasten (nauwelijks belasting, geen militaire dienstplicht) van de staat Israël te dragen. Een jaar geleden waren dat soort onderwerpen nog taboe.


De zelfverbranding van Silman schokte heel het land. Een gewone Israëliër, een man die keurig zijn dienstplicht vervulde, die belasting betaalde, een zoon bovendien van overlevenden van de de holocaust, had zichzelf in brand gestoken.


Op een zwoele, mediterrane zomeravond bereikte Tunesië de straten van Tel Aviv. Was het destijds in Tunesië een marktkoopman, Mohammed Bouazizi, die zichzelf in brand stak uit protest over bureaucratische tegenwerking, in Kaplanstraat stak Moshe Silman zichzelf in brand op grond van zelfde motieven.


Silman liet een briefje achter: 'Ik beschuldig de staat Israël, Bibi Netanyahu en Steinitz (minister van Financiën, red.), de klootzakken, voor de vernedering waarmee uitgeputte burgers dagelijks te maken hebben, voor het feit dat zij nemen van de armen en geven aan de rijken.'


Uit het profiel van Silman dat de Israëlische media schetsen, komt een man naar voren die jarenlang vocht tegen overheidsinstanties. Ooit had hij een transportbedrijf. Nadat hij een betrekkelijk kleine premie niet kon betalen, werden zijn auto's en later ook zijn huis geconfisqueerd. Ook na een beroerte had hij geen recht op betaalbare, sociale woonruimte. Tot welke instantie hij zich ook wendde, overal werden de loketten gesloten.


Wat overbleef voor hem was af en toe een maandelijkse WAO-uitkering van nog geen 500 euro. Een fooi in een land waar het leven op veel terreinen duurder is dan in Nederland. Silman zag geen licht meer aan het eind van de tunnel. Premier Netanyahu sprak zondag tijdens de wekelijkse kabinetsvergadering van een 'grote persoonlijke tragedie'.


Afgelopen zondagavond riepen betogers bij Netanyahu's residentie in Jeruzalem: 'We zijn allemaal Moshe Silmans. De radeloosheid brandt. Wie is de volgende?'


Voor het eerst sinds ruim 22 maanden doet Hillary Clinton het Heilige Land weer aan

'We raadplegen elkaar vrijwel dagelijks en dat zullen we blijven doen, om stabiliteit voor Israël en de stap naar vrede in de regio te garanderen', aldus de Amerikaanse minister van Buitenlandse Zaken Hillary Clinton maandag na overleg met de Israëlische premier Benjamin Netanyahu. De twee spraken onder andere over het controversiële Iraanse atoomprogramma. Het was voor het eerst sinds ruim 22 maanden dat Clinton Israël bezocht.


Eerder op de dag sprak zij met president Shimon Peres en haar Israëlische ambtsgenoot Lieberman. Die gesprekken gingen onder meer over haar ontmoeting van afgelopen weekeinde met de nieuwe Egyptische president Morsi en de militaire leiders in Caïro.


'Het zijn onzekere tijden, maar ze bieden ook nieuwe mogelijkheden', zei Clinton. De bewindsvrouw beklemtoonde dat Israël en de VS 'creatief, slim en moedig' moeten zijn, en moeten 'samenwerken'.


Op de agenda van de Israëlisch-Amerikaanse besprekingen stond ook het aanhoudende geweld in Syrië en het gestagneerde Israëlisch-Palestijnse vredesproces. Een overleg tussen Clinton en het Palestijnse Gezag bleek maandag vruchteloos.


Hillary Clintons bezoek aan Israël markeert de afsluiting van een intensieve, twee weken durende rondreis die de Amerikaanse minister en voormalige First Lady verder nog naar Afghanistan, Cambodja, Laos, Frankrijk, Japan en Egypte bracht.


Over twee weken zal de Republikeinse presidentskandidaat Mitt Romney een tweedaags bezoek brengen aan Israël. Romney stelt dat de Midden-Oostenpolitiek van de VS onder zijn leiding aanzienlijk gunstiger zal uitpakken voor Israël dan nu het geval is onder president Obama. Romney hoopt zo de joodse kiezers in de VS voor zich te winnen. (Reuters)


Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.