Zelfs van ontslag werd je rijk bij OCW

Het mag geen fraude heten. Ook is er niet 'gegraaid' door de ambtelijke top van het ministerie van Onderwijs. Wel is er 1,4 miljoen euro onterecht betaald aan toelagen, hoge loonschalen, vertrekpremies en ontslagvergoedingen aan topambtenaren....

De 1,4 miljoen euro valt grofweg in drieën te verdelen, zo blijkt uit een rapport van de Algemene Rekenkamer en een extra rapport van advocatenkantoor Ploum Lodder Princen: extraatjes op het salaris, extraatjes voor uittredende ambtenaren en royale regelingen voor ontslagen ambtenaren. Duidelijk is dat het ministerie van Onderwijs een geweldige plek is om te komen werken, maar ook om weer te verlaten.

De lijst met aangetroffen onrechtmatigheden is lang. Een net aangenomen ambtenaar die op papier recht had op schaal 14, werd beloond volgens schaal 17. Het ministerie haalde het verschil - creatief - uit de pot voor wachtgelduitkeringen. In het personeelsdossier van de betrokken ambtenaar wordt de 'truc' toegegeven en uitgelegd. Een ambtenaar kreeg een extra periodiek vanwege 'uitstekende functievervulling', terwijl hij net in dienst was.

De hele ambtelijke OCW-top, directeuren en directeuren-generaal, beloonde zichzelf in 2002 met voor ieder een illegale eenmalige toeslag van drieduizend euro. De procedure voor dit soort beloningen verplicht dat deze telkens individueel onderbouwd worden, maar de verantwoording ontbrak. Ook bedacht de ambtelijke top een toelage van zesduizend euro voor 'zeer goed presterende directeuren', terwijl juist plechtig besloten was het maximum op 2500 euro te leggen. 'Bewust Belonen' heette dat besluit.

Veel extraatjes zijn uitgekeerd aan nieuwe krachten. Negen ambtenaren kwamen bij hun aanstelling in een te hoge loonschaal terecht. De hoogste ambtenaar van het ministerie, Van der Steenhoven, stelt dat het ministerie zonder dit soort extraatjes geen goede mensen kan aantrekken.

Opvallender zijn de royale vertrekregelingen, al dan niet na gedwongen ontslag. Zo ontving een ontslagen ambtenaar een bedrag van 54 duizend euro extra. In een ander geval werd een ontslagen ambtenaar vrijgesteld van alle verplichtingen om te reïntegreren in het arbeidsproces.

Dit soort afspraken moet gemotiveerd worden in de vertrekregeling, maar daar deed het ministerie niet aan. In drie andere gevallen werd niet eens gerept over de aanleiding voor het ontslag. Een van de drie kreeg 45 duizend euro mee. Verder kreeg hij het recht bij te verdienen tot 120 procent van zijn oude salaris, voordat zijn uitkering eronder zou lijden. De Rekenkamer constateert dat topambtenaren bij OCW niet 'slechter werden' van hun ontslag.

Een topambtenaar die het bij OCW uithoudt tot zijn (vervroegd) pensioen is helemaal spekkoper. Bij één ambtenaar dichtte het ministerie het hele pensioenhiaat. In drie andere gevallen werd de pensioenuitkering aangevuld tot 100 procent van het oude inkomen. Bij vier topambtenaren heeft het ministerie bewust het 'pensioengevend inkomen' verhoogd, zodat zij meer pensioen kregen.

Of er op het ministerie geen sprake is geweest van regelrechte fraude, is overigens niet helemaal zeker. De Rekenkamer constateert dat een aantal 'hogere ambtenaren' zijn declaraties liet ondertekenen door ondergeschikten. Een 'onafhankelijke beoordeling' ontbrak. Of de misstanden erger waren, is niet te beoordelen: veel declaraties zijn zoek of de verplichte omschrijving is zo summier ingevuld, dat een oordeel bijna onmogelijk is.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden