Zelfs onder ede houdt wieler-omerta stand

De omerta van het wielrennen - de erecode van het zwijgen - is dinsdag sterker gebleken dan de eed in de rechtbank de waarheid te spreken. Vier ex-cliënten van dopingarts Eufemiano Fuentes ontkenden bloedtransfusies bij hem te hebben ondergaan, of hem überhaupt te kennen.

MADRID - Isidro Nozal (35, ex-ONCE, -Liberty Seguros), Joseba Beloki (39, ex-ONCE, -Liberty Seguros, drie podiumplaatsen in de Tour), David Etxebarria (39, ex-ONCE, -Liberty Seguros) en Unai Osa (37, ex-Banesto, -Liberty Seguros) wekten in Madrid verbazing met hun ontkenningen. Voordat ze aan hun verhoor begonnen, konden ze nergens voor vervolgd worden. Maar onder ede liegen is strafbaar.


Desondanks werd de tiende zitting van het proces tegen Fuentes en co - beschuldigd van delicten tegen de volksgezondheid - die van het 'no'. Renners als Jörg Jaksche, Tyler Hamilton en Jesús Manzano (die woensdag getuigt) blijken nog steeds een uitzondering als het gaat om het vertellen van de waarheid over doping in het wielrennen.


Of Nozal ooit dope had gebruikt? 'Nee'. Klopt het dat hij in 2009 positief had getest? 'Ja.' Hoe valt dat te rijmen? 'Dat moet je aan mijn dokter vragen.'


Nozal erkende in ieder geval nog dat hij met Fuentes had gewerkt. Toen hij de oorsprong van die samenwerking uitlegde, beschermde hij nadrukkelijk zijn oud-ploegleider Manolo Saiz, een van de beklaagden. Volgens Nozal belde Fuentes hem begin 2004 'gewoon' op. Wist Saiz daarvan? 'Nee.'


Beloki, Etxebarria en Osa maakten het bonter door te beweren alleen 'weleens gehoord te hebben' van Fuentes. Ze konden niet uitleggen waarom ze talloze keren voorkomen in de handgeschreven administratie van de arts.


De fax van Fuentes waarop zijn - nog immer geldige - telefoonnummer staat? Beloki had geen idee. En de betaling aan Fuentes van 780 euro op 31 mei 2005, door 'BLK'? 'Ik ontken categorisch dat ik daar iets mee te maken heb.' Of hij dope heeft gebruikt? 'Nee. Als het om dat thema gaat, ben ik ontzettend scrupuleus.'


De advocaten van het wereldantidopingbureau Wada en de internationale wielrenunie hoorden het hoofdschuddend aan. Ze zijn mede-aanklagers in de zaak-Fuentes en konden moeilijk geloven dat onder ede over zulke duidelijke zaken werd gelogen.


Tijdens een pauze beklaagde de advocate van het Wada zich hierover bij rechter Santamaria. Later interrumpeerde ze Osa om hem eraan te herinneren dat liegen onder ede strafbaar is.


De primeur van het onder ede liegen over de relatie met Fuentes had een dag eerder plaatsgevonden. La Gazzetta dello Sport publiceerde gisterochtend documenten uit Fuentes' administratie waaruit blijkt dat Ivan Basso in 2003 klant van hem was. De Italiaan had maandag beweerd zich pas eind 2005 bij de arts te hebben gemeld.


Het verschil tussen Basso en Nozal en co is echter dat de Italiaan bij een uitgebreide bekentenis iets te verliezen heeft: doping is strafbaar in Italië en een uitgebreide bekentenis zou kunnen leiden tot een strengere straf dan die Basso in 2007 al heeft gehad. Ook staat zijn zege in de Ronde van Italië in 2006 mogelijk op het spel.


Voor Nozal en co geldt dat allemaal niet. Grote titels hebben ze niet gewonnen. Liegen in de rechtbank om jezelf niet te beschuldigen van een delict mag in Spanje, maar daarvan is geen sprake: de rechtszaak gaat over 2006, toen er nog geen dopingwet was.


Waarom ze dan niet de waarheid spraken? Om hun reputatie te beschermen, of die van hun ex-ploegleider en -arts, of hun sport. De omerta dus. Ze manoeuvreerden zichzelf in een kwetsbare positie: ze kwamen dinsdag binnen zonder delict achter hun naam, maar als rechter Santamaria in haar vonnis bewezen acht dat ze klant zijn geweest van Fuentes, kunnen ze worden vervolgd wegens meineed.


Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.