SINGLESBLOG

Zelfs nu Derya op zichzelf woont leidt ze een dubbelleven

Het duurde jaren voordat het de Turks-Nederlandse Derya (44) lukte om alleen te gaan wonen. En nog steeds leidt ze een dubbelleven.

Het kattenmeubel in het huis van Derya.Beeld Cigdem Yuksel

'Toen ik hier binnenkwam, zei ik al in de deurpost: ja, en ik draaide me om. Was dat niet een beetje snel?, vroeg de makelaar. Maar ik wist meteen: hier wil ik wonen.'

Derya bewoont een lichte tweekamerwoning op de vijfde verdieping van een voormalige seniorenflat. De receptie, het bellenbord beneden en het luikje voor de kant-en-klaarservice in haar appartement zijn er nog. Dat kan Derya niet schelen. Zo'n receptie met een beheerder geeft ook een veilig gevoel, zegt ze, voor een vrouw alleen.

Toen ze hier twee jaar geleden introk, kocht ze alle meubels nieuw. Warm en gezellig moest het worden. Dus kun je op de hoekbank zitten én languit voor de tv liggen. En staan er zes stoelen om de tafel, die uitgeschoven plaats biedt aan twaalf. 'Als mijn vriendinnen op Tweede Kerstdag met hun gezinnen komen, nemen ze hun eigen stoelen mee.' Ze heeft een kinderhoekje ingericht, met een tafeltje en twee stoeltjes, puzzels, een hobbelpaard en een knutseldoos. En zelfs haar twee katten hebben een eigen meubel: een aangekrabd gevaarte in de hoek.

Single Issue Partij

Nederland telt steeds meer alleenwonenden. Als lijsttrekker van de Single Issue Partij blogt journalist, radiomaker en ervaringsdeskundige Maartje Duin over hun leven. Lees het partijprogramma hier en volg de partij op Facebook of Twitter.

Beeld Io Cooman

Vrijheid

Vrijheid. Dat is wat Derya's huis in één woord voor haar betekent. Tot haar 32e woonde zij bij haar ouders. In de Turkse gemeenschap, vertelt ze, is het heel gewoon dat je pas uit huis gaat als je trouwt. Met een studie kun je dat moment nog wat uitstellen. Voor de huidige generatie is dat heel normaal, zegt Derya, maar in haar woonplaats was zij eind jaren '80 een van de eerste kinderen van gastarbeiders die naar de universiteit ging. Haar ouders, die in de fabriek werkten, nauwelijks Nederlands spraken en thuis geen telefoon hadden, waren trots. Hun dochter studeerde af in rechten. Ze vond een baan. Ze kocht een auto.

'En dan kun je vragen verwachten als: wanneer ga je trouwen?' Derya riep altijd: nooit! 'Het stond me tegen dat je in onze cultuur eerst de verantwoordelijkheid van je ouders bent, en dan die van je man. Ik zei altijd: ik ben alleenstaand, van mezelf. Dat leidde wel tot ruzies.'

Pas toen een vrouwelijke collega interesse voor haar toonde, drong tot Derya door wat ze eigenlijk al die tijd al had geweten. Nu wist ze zeker dat ze het huis uit moest. 'Ik ben geen losbol, maar ik wil wel met een vrouw uit eten kunnen zonder dat erover wordt geroddeld. Dat kan niet in zo'n hechte gemeenschap. Ik zag in eerste instantie maar twee opties: meebewegen en thuis blijven wonen, of de band met mijn ouders verbreken. Beide opties pasten me niet. Dus verzon ik een list.'

Koelkast in het huis van Derya.Beeld Cigdem Yuksel

Verhuizen

Ze solliciteerde op banen ver van de woonplaats van haar ouders. Ze vond werk op drie kwartier rijden. 'Dan treuzelde ik enorm. Ging ergens onderweg een bakkie doen. Ik deed er uren over, en thuis was ik zogenaamd heel moe van de files. Stukje bij beetje liet ik ze zo wennen aan het idee van een eigen huis. Toen ik een keer een auto-ongeluk had gehad - nee, dat was geen onderdeel van het plan, hoor! - zei mijn moeder: je kunt beter een eigen huis zoeken dan jezelf doodrijden.'

Ook de verhuizing ging stapje voor stapje: steeds wat meer meubels naar haar nieuwe huis, steeds een nachtje langer daar slapen. Eenmaal verhuisd, beviel het alleen wonen haar meteen. Zelf bepalen hoe laat je thuiskomt, geen kleren meer strijken, Chinees en sushi eten in plaats van die eeuwige Turkse keuken. 'Ik wist tot dat moment niet hoe fijn dat was.' En Derya kon nu ook bij de Nederlandse vriendin blijven logeren die ze inmiddels had ontmoet.

Derya's ouders hebben haar in tien jaar nooit ontmoet, ook niet toen ze op een gegeven moment samenwoonden. 'Ik had mijn eigen huis aangehouden en ze gewaarschuwd dat ik druk was. Zo wisten ze dat ze niet onverwacht langs moesten komen. Als ze dan op bezoek kwamen, ging ik een dag eerder met de kat naar mijn oude huis, maakte schoon en zorgde dat het er een beetje bewoond uitzag.'

Buitenwereld

Het dubbelleven was af en toe een hel, geeft Derya toe. 'Ik ben van nature heel eerlijk. Maar ik was bang dat mijn vader dood neer zou vallen als ik het ze zou vertellen. Mijn moeder heeft hartritmestoornissen, dus die zou er, dacht ik, achteraan gaan.'

Toen ze uiteindelijk met behulp van haar broer uit de kast kwam, liep het anders. 'Mijn moeder wilde me naar een dokter sturen om hetero te worden. Mijn vader zei dat hij niet meer in de spiegel durfde te kijken, zo erg schaamde hij zich. Hij dacht dat iedereen aan hem kon zien dat hij een lesbische dochter had.'

Het ging ze niet om het geloof, maar om de buitenwereld. Daarom wil Derya niet met haar foto en haar achternaam op de website. Hier in haar woonplaats weten al haar vrienden dat ze lesbisch is. Maar in de gemeenschap van haar ouders is ze 'gewoon' een ouwe vrijster. Zelfs een met een bepaalde status: ze redt het toch maar in haar eentje, als jurist.

Te 'Hollands'

Misschien, denkt Derya achteraf, was die coming-out ook wel te 'Hollands' voor haar. 'Als ik nog eens een vriendin krijg, is het hopelijk een Turkse. Dan neem ik haar mee naar mijn ouders als een goede vriendin. En dan begrijpen ze het, denk ik, wel.'

Het stranden van haar relatie was een groot verdriet. Maar het heeft ook mooie dingen opgeleverd. 'Mijn eerste verhuizing had iets dwangmatigs. De tweede keer trok ik in bij mijn vriendin. Nu kon ik voor het eerst van mijn leven helemaal zelf beslissen waar ik ging wonen. Mijn beste vriendin zei: kom naar Amersfoort. Dankzij haar heb ik hier nu een hele vriendenkring.'

Kijk, wijst ze, die klok van de Action heeft ze als eerste gekocht. Die draaiende dvd-kast van Marktplaats móest ze hebben. Aan de muur hangen haar eigen wastekeningen, een hobby die ze recentelijk heeft ontdekt. En in de schemering zit Derya met een wijntje op het balkon, uit te kijken op een plantsoentje. Nou ja, en op een snelweg, maar met die geluidsmuur hoor je daar niets van. 'Goed hè', zegt ze. 'Die hebben ze precies aangelegd voordat ik hier kwam wonen.'

Beeld CBS
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden