Zelfs minster Plasterk bijt zijn tanden stuk op Kerstpuzzel van de AIVD

De moeilijkste puzzel van het jaar bezorgt menigeen barstende koppijn, maar cryptohackers kunnen hun hart ophalen. Op de website van de Algemene Inlichtingen- en Veiligheidsdienst (AIVD) staat de NBV Kerstpuzzel 2014: twintig opdrachten, bedacht door medewerkers van het Nationaal Bureau voor Verbindingsbeveiliging. Het NBV helpt bij het versleutelen van staatsgeheimen.

Een van de puzzels in de NBV Kerstpuzzel 2014.Beeld AIVD

De vragen zijn divers. Van treinwagons met letters van verschillend gewicht die samen een boodschap verbergen tot 'een makkelijke vraag om op adem te komen' (wat staat hier: 50754117450217175 49560716045025549745038560450131391).

'Het doel is dat niemand álle vragen doorziet, maar dat elke vraag door ten minste één persoon wordt opgelost', zegt woordvoerster Inge Oevering van de AIVD. 'De opdracht is voor de makers geslaagd als die een glimlach veroorzaakt of als je opeens denkt: waarom heb ik daar niet eerder aan gedacht?'

Traditie

De Kerstpuzzel was jarenlang een interne traditie. Sinds 2011 zet de AIVD de opdrachten ook op de website. Vorig jaar waren er 200 inzendingen; winnaar was een online puzzelgroep, de Anemona's, die 86 van de 100 punten scoorde. Een AIVD-medewerker behaalde 95 punten. Inzendingen moeten 20 januari binnen zijn; de winnaar krijgt een beker.

'Nu heb ik wat te doen in mijn kerstvakantie!', reageert Mignon Engel, directeur van Vierkant voor Wiskunde, een organisatie die wiskundige zomerkampen organiseert. 'Mijn eerste indruk is dat de vragen niet triviaal zijn. Ik begin meteen met combineren, structuren en patronen zoeken. Je moet de kronkels van de makers achterhalen. Er móet een bepaalde logica in zitten.'

Caesarcijfers

Sommige vragen bestaan uit getalreeksen (wat volgt er op de plaats van het vraagteken: 222, 32, 1312, 11131112, ?).

Andere vragen zoeken naar de betekenis achter lettercombinaties. Zoals deze:

Opvallend in 2014 - Wie / wat (precies)?
DIG ULHLUIHV GRS URPNLFRH
NIR VR IIPFIA BQ URPVWRHRH,
RH NRPNLLF ZR NIHVRPV GLFRH:
LFFR GLFRH ZLF BD WRHRH.

'Misschien zijn het Caesarcijfers', zegt Mignon Engel. 'Dan moet je elke letter een aantal posities in het alfabet verplaatsen. Zo communiceerde Julius Ceasar met zijn veldheren.' Vraag 8 is een kruiswoordpuzzel met horizontaal, verticaal én 'over de rand'. De omschrijving is 21 keer 'The Beatles' en 14 keer 'The Rolling Stones'. Engel: 'Het voorbeeldje helpt me niet direct, want ik weet niet wat Guus Meeuwis met het getal 27 te maken heeft.'

Ronald Plasterk

Je hoeft geen crypto-expert of wiskundige te zijn, zegt Inge Oevering van de AIVD. 'Je IQ zegt niks over daadwerkelijke slimheid. De winnaar van 2012 had hulp van zijn vrouw en dochter van 7. Ons advies: probeer het met een groepje, zodat je elkaars schaakblindheid compenseert.'

Ook Ronald Plasterk, als minister verantwoordelijk voor de AIVD, is fan. Hij bijt zijn tanden erop stuk: 'Als wetenschapper heb ik jarenlang DNA gedecodeerd, maar ik ben nog nooit zo iets moeilijks tegengekomen.'

Minister Ronald Plasterk van Binnenlandse Zaken.Beeld anp
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden