Column

Zelfs koningsgezinden prefereren een witte wand

 

Kunstenaar Femmy Otten bij haar staatsieportret van koning Willem-Alexander tijdens de onthulling op Paleis 't Loo. Beeld anp
Kunstenaar Femmy Otten bij haar staatsieportret van koning Willem-Alexander tijdens de onthulling op Paleis 't Loo.Beeld anp

De verkoop van staatsieportretten van koning Willem-Alexander blijft sterk achter bij de verwachtingen. Sinds 1 oktober vorig jaar zijn er 46 verkocht. Een woordvoerder van het ministerie van OC&W zei gisteren in de Volkskrant dat hij verwachtte dat de verkoop nog zal aantrekken, maar dat gelooft niemand.

Van het staatsieportret van fotografe Rineke Dijkstra zijn er 21 verkocht, van het schilderij van Iris van Dongen ook. De reproductie van het portret dat Femmy Otten maakte, trok tot dusver vier kopers. Particulieren kochten zestien portretten. Dat is behoorlijk teleurstellend, gezien de miljoenen koningsgezinde Nederlanders.

Mij verbaast het niks, dat de staatsieportretten het niet zo goed doen bij de burgers. Eerlijk gezegd valt zestien verkochte exemplaren me nog mee. Een staatsieportret koop je niet voor je dagelijkse portie ergernis en ook niet puur voor de kunst. Je wilt laten zien dat je een aanhanger bent van het koningshuis. Dus dan moet je niet aankomen met staatsieportretten waarvoor de bezitter eigenlijk het liefst eerst zijn excuses wil aanbieden. 'Sorry, maar die andere twee waren nóg erger. En je wilt 'm toch aan de muur. Hij kan er toch ook niks aan doen dat hij in handen is gevallen van geheime leden van het Nieuw Republikeins Genootschap?'

Het portret van Rineke Dijkstra zou eigenlijk Vreemde man met rode stropdas moeten heten. Niet dat het daarmee wel mooi was geweest, maar je zou het tenminste begrijpen. Nu lukt dat niet. De koning is gefotografeerd alsof hij is versteend. De lijst van Afzelia Doussié-hout redt het portret niet, en uit de blik van de koning blijkt dat hij dit al weet. In zijn ogen is een verontschuldiging aan zijn onderdanen te lezen. Waarom heeft Dijkstra de koning niet gewoon gefotografeerd op het strand, op een iets te koude dag in een hoog opgetrokken zwembroek? Dat is toch haar specialiteit? Ik weet zeker dat er inmiddels duizenden exemplaren zouden zijn verkocht, in binnen- en buitenland. Mogelijk hadden we van de opbrengst zelfs de belastingen kunnen verlagen.

Over het portret van Iris van Dongen kunnen we kort zijn: dat is alleen aantrekkelijk voor wie verlangt naar een langdurige depressie. De reproductie mag dan zijn gemonteerd op een 'zuurvrij achtervel met duurzame achterkant', hier ga je geen 1.000 euro voor neerleggen. Het engst zijn de enorme handen van de koning, groot genoeg om een volwassen alligator mee te wurgen.

Van Femmy Ottens Willem-Alexander zijn dus nog maar vier exemplaren over de toonbank gegaan. 'Femmy Otten brengt de koning in haar staatsieportret in harmonie met zijn functie', schreef het Mondriaan Fonds vorig jaar ter motivatie van zijn keuze. We zien een man die een geweldig wantrouwen uitstraalt. Tegen alles en iedereen, maar vermoedelijk vooral jegens de kunstenares voor zijn neus. En terecht. Als dit de harmonie tussen mens en functie moet verbeelden, zijn vorst en land verloren. Het kan niet anders of zelfs koningsgezinden prefereren een mooi gestucte witte wand boven dit portret van een opgejaagde voetbaltrainer.

De kloof tussen volk en kunst is nog nooit beter geïllustreerd dan door de verkoopcijfers van de staatsieportretten. De kunstkenners die de kunstenaars hebben geselecteerd hebben zich ernstig vergist in het wezen van het Oranjehuis. Had de selectie laten uitvoeren door een groep lezers van Vorsten en de verkoop was een succes geworden: een volks-instituut heeft behoefte aan volkskunst: een geborduurde koning was niet aan te slepen geweest.

undefined

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden