Zelfs klein gebaar naar de leraren is niet te verwachten

Vijftigduizend leraren protesteren tegen de wet die passend onderwijs voor hulpbehoevende leerlingen moet regelen. De grootste staking in het onderwijs aller tijden. 'Het kabinet zou de grootsheid moeten hebben om op verkeerde besluiten uit het regeerakkoord terug te komen', schrijft Walter Dresscher, voorzitter van de Algemene Onderwijsbond, aan de Tweede Kamer. Hij dreigt met nieuwe acties.


Toch zullen de coalitiepartijen er vandaag in het slotdebat in de Tweede Kamer opnieuw de schouders over ophalen. Hoe is dat te verklaren? Waarom niet een tegemoetkoming aan de leraren, een klein gebaar desnoods?


Het korte antwoord is: de afspraken over het passend onderwijs staan gebeiteld in het regeerakkoord en de coalitiepartijen zijn vastbesloten te bezuinigen, want ze willen het begrotingstekort terugdringen. Bovendien vindt de minister dat ze al naar de leraren heeft geluisterd toen ze de bezuinigingen in 2011 uitstelde.


Het uitgebreidere antwoord is: het meningsverschil is zo hoog opgelopen dat er alleen maar plaats is voor inktzwarte of stralende rooskleurige scenario's. Dat komt bijna alle partijen goed uit: de politieke partijen, die leven van aandacht van de buitenwereld, en de vakbond, die zich zo zichtbaar weet te maken.


Dus gaat het in het zwarte scenario over 'grote risico's met kwetsbare leerlingen' (Boris van der Ham, D66). Over een autistische leerling die minister Van Bijsterveldt een kleurplaat aanbiedt en zegt (volgens Jasper van Dijk, SP): 'In een grote klas kan ik mij niet concentreren. Dan moet ik van school af en krijg ik geen baan en u geen belasting.' Of over klassen die net een waterbed zijn (Jeroen Dijsselbloem, PvdA): door de druk komt het water altijd weer ergens omhoog, ook al worden de problemen ontkend.


Het rooskleurige scenario schetst prachtige vergezichten, waarin geld 'niet meer schipbreuk lijdt op de rotsen van de goede bedoelingen' (Harm Beertema, PVV) en er niet 'onnodig etiketjes op leerlingen worden geplakt' (Ton Elias, VVD); waar alle kinderen naar school gaan en bureaucratie is opgelost.


De werkelijkheid is grijs, met schaduwzijden en lichtpunten. De leraren maken zich vooral zorgen over de grotere klassen. Die zullen, alleen in het speciaal onderwijs, met maximaal 10 procent groeien. Nu stelt minister Van Bijsterveldt in het speciaal onderwijs geld beschikbaar voor een leraar per 8,5 leerlingen. Dat wordt 9,4. In het voortgezet onderwijs gaat het van 1 op 5,8 naar 1 op 6,4. Eentje erbij dus.


Grotere klassen, dat betekent minder personeel. Naar verwachting moeten er 5.100 mensen vertrekken uit het speciaal onderwijs, van wie 3.500 gedwongen. In totaal werken er nu 271 duizend mensen.


Ongeveer de helft van die met ontslag bedreigde mensen begeleidt zorgleerlingen die nu op een normale school zitten. Op die scholen komt er dus meer voor rekening van de leraren. Voor hen is wel 150 miljoen gereserveerd om bij te scholen. Meer dan er wordt bezuinigd, al zal die scholing niet alleen betrekking hebben op zorgleerlingen.


Houdt dat, alles bij elkaar, in dat leerlingen straks volstrekt niet meer de hulp krijgen die ze nodig hebben? Dat is toch de vraag. Feit is dat het aantal leerlingen dat extra ondersteuning krijgt, flink is gegroeid. Dat geldt vooral in het voortgezet onderwijs, en in mindere mate voor het basisonderwijs. Er was al die tijd een prikkel die scholen stimuleerde om extra geld aan te vragen.


Dat is de grijze werkelijkheid. Als die vandaag in de Tweede Kamer zou worden erkend, dan was het denkbaar dat er hier wat werd ingekleurd en daar wat weggegumd. Maar voor zo'n debat, waarbij Kamerleden elkaar aanhoren en overtuigen, zijn zwart en wit veel te ver uit elkaar komen te staan.


Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden