Zelfs in Oss is de SP even uit beeld

In Oss – bakermat van de SP – werden de socialisten bij de Europese verkiezingen voorbijgestreefd door de PVV. Van het ene uiterste naar het andere....

Van onze verslaggever Peter de Waard

OSS Ze heeft PvdA, VVD en daarna jarenlang SP gestemd. Maar Yvonne van Rongen (58) uit Oss heeft zich nu bekeerd tot de PVV. ‘Ach, al die andere partijen bestaan uit slappelingen. Wilders is de enige die in het voetspoor is getreden van Pim Fortuyn’, zegt ze. ‘En Fortuyn die adoreerde ik.’

Van Rongen loopt zondagmorgen over de tweewekelijkse kofferbakmarkt aan de rand van Oss. Ze heeft haar hondjes in een kinderwagen liggen en zoekt kleding uit. Ze kent haar plaatsgenoot Jan Marijnissen. ‘Ook een held. Ja, maar die is nu een beetje uit beeld.’

Harold Kuiper (39) is chauffeur. Ook hij loopt met zijn vrouw over de markt. ‘Altijd SP gestemd. Maar ik voelde mij een beetje verraden twee jaar geleden. Ik vind Jan Marijnissen een toffe kerel. Iemand die altijd gewoon is gebleven. Maar vlak nadat ik op hem gestemd had bij de laatste verkiezingen trok hij zich terug.’

Op de markt is er ineens weinig sympathie meer voor de Socialistische Partij (SP), die zoveel jaren de dienst heeft uitgemaakt in Oss. Bij de Europese verkiezingen van afgelopen woensdag haalde de SP in Oss maar 16,6 procent van de stemmen en werd daarmee overtroefd door de PVV, die 16,9 procent haalde.

‘Dat is even schrikken’, erkent voorzitter Paul Peters van de SP-fractie in de gemeenteraad van Oss. ‘Maar dat gold niet alleen voor Oss, maar voor het hele land.’

Niet alle Ossenaren snappen waarom zoveel mensen ineens op de PVV hebben gestemd. ‘Ach, ik zou het niet weten’, zegt een jongedame die zelf Partij voor de Dieren heeft gestemd. Arnold van der Heijden (56), voormalig bouwvakker, weet het wel. ‘Ik stem niet. Politici zijn allemaal ratten die bij de verkiezingen te voorschijn komen uit de riolen en daarna op hun kont gaan zitten en het geld opstrijken. Ik heb hard gewerkt, maar ze hebben mij de straat opgegooid. En daar heeft geen partij wat aan gedaan. Ook de SP niet.’ Toon Schuiers (55) weet wel wie de achterban van de SP in Oss is geweest. ‘Wij hebben er nooit op gestemd. Het waren al die allochtonen die Marijnissen steunden. Ik ben metselaar geweest. Maar mijn rug is kapot, dankzij Balkenende. Denk je dat ik nog ga stemmen?’

Op de markt zijn nog maar weinig SP-stemmers te vinden, terwijl Oss de geboortegrond en bakermat is van deze partij. In de gemeenteraad maakt de SP nog de dienst uit. De partij levert twee van de drie wethouders. En in de gemeenteraadsfractie zitten nog de vrouw en dochter van Marijnissen.

Frank den Brok van de lokale partij Voor de Gemeenschap zegt dat Oss een echte arbeidersstad is. ‘En het is ook niet verbazend dat de PVV het daar beter doet dan bijvoorbeeld in Wassenaar. De achterban van veel politieke partijen in deze stad is niet erg trouw.’

In Oss zijn politieke aardverschuivingen schering en inslag. Partijen kunnen net zo makkelijk halveren als verdubbelen bij opeenvolgende verkiezingen. De Brok: ‘Wat de SP hier is opgebroken, is natuurlijk het vertrek van Jan Marijnissen als fractievoorzitter. Met Agnes Kant hebben de meeste mensen in Oss niet zoveel.’

Dat de Ossenaren van het linkse uiterste naar het rechtse uiterste zijn gegaan, verbaast dan ook niet iedereen. Gebert Lucassen van GroenLinks: ‘Oss is een aparte plaats. PVV en SP hebben allebei een anti-Europese campagne gevoerd. En de mensen hebben landelijk gestemd. Wilders viel misschien beter in de smaak dan Kant. De SP is toch een beetje over zijn hoogtepunt heen. Ik denk dat de partij hier nu is gehalveerd.’

Hij vindt dat de SP-wethouders in Oss het overigens best goed doen. ‘Alleen zijn ze er niet in geslaagd het ziekenhuis voor de gemeente te behouden. En dat wordt ze wel aangerekend.’

Paul Peters vindt dat er geen reden is voor paniek. ‘Europese verkiezingen zijn heel wat anders dan gemeenteraadsverkiezingen. De opkomst is ook veel lager. Het is onzin dat we zouden zijn gehalveerd. Je moet de uitslag vergelijken met de vorige Europese verkiezingen. Dan is het verlies maar 6 procent. Volgend jaar zal de uitslag zeker anders zijn.’

Het terugtreden van Jan Marijnissen zou een factor kunnen zijn voor het verlies. ‘De enige plaats waar de SP heeft gewonnen was Doesburg – juist de woonplaats van Agnes Kant.’

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden