Reportage

Zelfs in Merkels thuisstaat willen ze de CDU niet meer

In Mecklenburg-Vorpommern, een van Duitslands zestien deelstaten, was het verkiezingsresultaat voor de CDU dramatisch. En juist daar heeft Merkel haar thuisbasis: kiesdistrict 15. Wat ging er mis met de CDU?

Uittredend Bondsdaglid Philipp Amthor (links) ontvangt een fles wijn, nadat hij niet is herkozen in het kiesdistrict 16, in deelstaat Mecklenburg-Vorpommern. Zijn plaats gaat naar de AfD. Beeld Christian Charisius/dpa
Uittredend Bondsdaglid Philipp Amthor (links) ontvangt een fles wijn, nadat hij niet is herkozen in het kiesdistrict 16, in deelstaat Mecklenburg-Vorpommern. Zijn plaats gaat naar de AfD.Beeld Christian Charisius/dpa

Wanneer om klokslag zes uur in Merkels thuisdistrict de stembussen worden omgekeerd, gebeurt dat na een dag waarop de ene na de andere voormalige CDU-stemmer voor de deur uitlegt waarom hij nu anders stemt. De Groenen, de SPD, Die Linke zelfs - allesbehalve de CDU. De belangrijkste reden laat zich samenvatten in één woord: ‘Laschet.’ Armin Laschet, de partijleider van de CDU en de opvolger van Angela Merkel.

‘Hij is misschien een fijn mens maar hij is niet geschikt als politiek leider’, zegt Magrid Winter, een gepensioneerd warenhuismanager van eind zestig, na een diepe zucht. ‘Hij komt besluiteloos over, alsof hij van alles wil maar niks kan. Die man gáát gewoon niet.’

Landelijk boekte de CDU het slechtste resultaat in haar geschiedenis, en hier in deelstaat Mecklenburg-Vorpommern werd het een regelrechte afgang: 13 procent, de helft van wat de partij bij de vorige verkiezingen heeft gehaald. Dat is extra pijnlijk, omdat Mecklenburg-Vorpommern thuis biedt aan het kiesdistrict waar Merkel al sinds 1990 de lokale CDU-kandidaat is, en al even lang wint. Wie wil weten waar het bij de CDU misging, moet naar het hart van dat district: Stralsund, een welvarende badplaats aan de Oostzee.

Manuela Schwesig, van de SPD, komt aan in een tv-studio voor een debat met haar opponenten. Niemand kan dan nog vermoeden hoe de verkiezingen zullen aflopen.  Beeld REUTERS
Manuela Schwesig, van de SPD, komt aan in een tv-studio voor een debat met haar opponenten. Niemand kan dan nog vermoeden hoe de verkiezingen zullen aflopen.Beeld REUTERS

Natuurlijk is Laschet niet de enige verklaring voor de blamage van de CDU, blijkt bij de voordeur van stembureau 3 in het lokale gymnasium. Mecklenburg-Vorpommern heeft een alom geliefde deelstaatpremier van SPD-huize: de SPD kreeg hier daarom bijna 40 procent van de stemmen.

Winter, de gepensioneerde warenhuismanager, hekelt het feit dat de CDU geen voortgang maakt tegen klimaatverandering. Zij stemde op De Groenen. Net als kleuterleidster Maraike Lehman (32), die onlangs heeft geconstateerd dat de CDU ‘de rijken veel gunstiger belast dan de middeninkomens.’ Marie (23), eveneens kleuterleidster, stemt Die Linke sinds ze heeft gelezen dat mensen in de voormalige DDR-lidstaten gemiddeld nog altijd 1.000 euro minder verdienen dan hun landgenoten in het Westen.

Het is leuk geweest

Allemaal zijn ze voormalige CDU-stemmers, en allemaal houden ze de aftredende regering verantwoordelijk voor het gebrek aan actie tegen deze problemen. Serveerster Kathrin Müller (56), die SPD stemde omdat die partij een minimumloon van 12 euro belooft, tegen 9,60 nu: ‘Ik heb altijd op de CDU gestemd, maar op een gegeven moment is het leuk geweest.’

Ergens is er iets geknapt. Voor sommige stemmers is dat ook de vluchtelingenpolitiek: Merkels wir schaffen das in 2015, waarna honderdduizenden vluchtelingen naar Duitsland kwamen. Bijna een op de vijf stemmen hier gaat naar de radicaal-rechtse AfD. De SPD met haar populaire lokale premier valt de CDU van de linkerkant aan.

Maar de persoon Laschet lijkt voor veel mensen de druppel te zijn geweest. Zelfs een CDU-stemmend echtpaar van eind vijftig in de binnenstad zegt dat ze CDU stemmen ondanks het feit dat Laschet nu de partij leidt. ‘Eigenlijk hopen we dat (SPD-leider) Scholz kanselier wordt in een coalitie met de CDU’, zegt zij. ‘Je moet wel het land vertegenwoordigen, en Scholz heeft tenminste charisma.’

Verlies in deelstaat Merkel Beeld de Volkskrant
Verlies in deelstaat MerkelBeeld de Volkskrant

Nog opgetogen

Als de zon rond half zeven zakt boven de kade aan de Oostzee, is de stemming in Havencafé Naar het Gouden Anker nog opgetogen. Buiten staan regionale CDU-leden lachend met een frisje of halve liter bier in de handen, binnen staat de jonge zwart bebrilde CDU-kandidaat Georg Günther de media te woord. Dertig jaar lang vertegenwoordigde Merkel dit kiesdistrict voor de CDU, nu moet hij het doen - de man heeft nog niet eens een eigen Duitse Wikipedia-pagina.

Later op de avond, terwijl de SPD steeds dichter richting de overwinning kruipt, klinken in de kroeg nog slechts geroezemoes en de constante updates van ARD. Met de hand onder de kin en de ogen gefronst kijken aanwezigen naar het grote scherm naast de televisie, met de laatste peilingen.

Er is nog hoop, zegt CDU-kandidaat Günther voor de deur van het café. Niet alle stemmen zijn geteld. En dan is er nog kans op de regeringscoalitie. Ja, het was moeilijk om hier het stokje over te nemen van Merkel, en als jonge politicus nog wel. Aan Laschet heeft hij nooit getwijfeld. Lessen? Ja, zal de CDU moeten trekken. Maar niet vanavond. Morgen.

Voorspoed en veiligheid

Terwijl de stembiljetten al rustig ritselend door de handen gaan van de vrijwilligers van stembureau 3, klinkt er getik op het raam. Een jongeman, begin dertig, net te laat.

Wat hij had willen stemmen? CDU, net als altijd. Geen spoor van twijfel: ’Duitsland is welvarender dan ooit tevoren. De CDU brengt stabiliteit, voorspoed, en veiligheid.’

Hij heeft wel nagedacht over andere partijen, natuurlijk. De Groenen hebben goede plannen voor het klimaat, maar die zijn nogal duur, zegt hij. De SPD heeft al vaker de leiding gehad, en verzuimt telkens om na te denken over de lange termijn, over waar Duitsland over twintig of dertig jaar is. ‘Ze zijn alleen bezig met de macht te behouden.’

Heeft hij dan helemaal geen bedenkingen bij de CDU? Hij lacht, kijkt even naar de grond, en weer terug. ‘Nou ja, Laschet is ook niet mijn favoriete kandidaat. Maar we zullen het ermee moeten doen.

In een eerdere versie van dit artikel stond per abuis dat de CDU in deelstaat Mecklenburg-Vorpommern 17 procent van de stemmen zou krijgen en de SPD 30 procent.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden