AnalyseGeweld drillrapscene

Zelfs het ‘vriendelijke gezicht’ van de drillrapscene ontkomt niet aan messengeweld

Bij de recente confrontatie tussen twee rivaliserende groepen uit de drillrapscene, uit Amsterdam en Rotterdam, viel deze week in Scheveningen een dode. Hoe gewelddadig is deze stroming in Nederland?

Bij het messteekincident op de Pier in Scheveningen overleed een 19-jarige Rotterdammer.Beeld Marcel van den Bergh / de Volkskrant

Wie de socialmedia-accounts in de Nederlandse drillrapscene de afgelopen maanden een beetje heeft gevolgd, wist dat het eraan zat te komen: een gewelddadige confrontatie tussen de Amsterdamse drillrapformatie 73 De Pijp en de Rotterdamse drillrappers Qlas & Blacka. Wekenlang daagden de rivaliserende rappers, die in hun clips messenbezit verheerlijken, elkaar uit via Instagram en Snapchat en vlogen de dreigementen over en weer. Afgelopen maandag troffen ze elkaar lijfelijk op de Pier in Scheveningen en werd een 19-jarige Rotterdammer met de bijnaam Chuchu dodelijk verwond met een mes.

Hoewel de Haagse politie in verband met het lopende onderzoek geen toelichting wil geven, vertellen ingewijden in de Nederlandse drillrap dat ‘Chuchu’ het meest recente slachtoffer is van het steeds verder escalerend geweld in de Nederlandse scene. Het gerucht gaat dat hij weliswaar tot de entourage van Qlas en Blacka behoort, maar zelf geen drillrapper is. Southside Music Group, het platenlabel van 73 De Pijp, was niet bereikbaar voor commentaar. TopNotch, het platenlabel waar Qlas & Blacka onder contract staan, zegt de Volkskrant niet te woord te willen staan.

De Haagse burgemeester Jan van Zanen heeft vanwege de steekpartij zijn vakantie in Egmond aan Zee afgebroken. Hij heeft zijn afschuw uitgesproken over de onacceptabele ‘taferelen en gedragingen’ op de Scheveningse Pier.

Videoclip

Het is niet het eerste dodelijke steekincident in de Nederlandse drillrapscene. Eind vorig jaar werd in Amsterdam Zuidoost de rapper Jay-Ronne Grootfaam (18) met een kapmes om het leven gebracht. De twee verdachten in deze zaak zijn leden van de rivaliserende rapgroep KSB. Niet veel later werd in Den Haag de 20 jarige Bilal Aydin – geen drillrapper – doodgestoken bij een ruzie op straat. De vermoedelijke verdachten zouden even daarvoor nog een videoclip voor een drillrapnummer hebben opgenomen. Afgelopen mei vond weer een steekincident plaats in Amsterdam-Zuidoost. Een minderjarige verdachte zou hierbij met een kapmes hebben ingehakt op een rivaliserende drillrapper en ernstig aan het hoofd hebben verwond.

Politie en gemeenten maken zich al langer zorgen over het messengeweld in de Nederlandse drillscene. Politiecijfers van afgelopen mei lieten zien dat het aantal minderjarige verdachten dat betrokken is bij steekincidenten in de afgelopen drie jaar meer dan verdubbeld is, van 160 jongeren in 2017 naar 380 in 2019. Of dit allemaal drillgerelateerde incidenten zijn, is onduidelijk. Wel zijn steden als Amsterdam, Den Haag en Rotterdam er inmiddels toe overgegaan het socialmediagedrag in de drillrapscene scherper in de gaten te houden. Met name op Instagram en Snapchat dagen drillrappers elkaar uit en pochen ze met hun wapenarsenaal.

Politie is na het messteekincident extra alert in Scheveningen.Beeld Marcel van den Bergh / de Volkskrant

Shanks

Criminoloog Robby Roks herkent het geschetste beeld van toenemend messenbezit en -geweld onder jongeren. Roks, die voor de gemeente Rotterdam onderzoek doet naar de drillrapscene, verzamelde het afgelopen jaar uit de Rotterdamse politiedossiers 55 zaken van minderjarigen die betrokken zijn geweest bij steekincidenten.

‘Een voorlopige analyse van die zaken laat zien dat er in een aantal gevallen een link is met de drillcultuur. Zo hebben sommige jongeren die hierbij betrokken zijn het in hun onderlinge communicatie over shanks (messen). De zaken zeggen wel iets over hoe makkelijk er wordt gedacht over het gebruiken en bezitten van wapens. Al die beelden op social media van jongeren met messen en vuurwapens, vind ik verontrustend. Als je zoiets bezit, dan is de stap naar het gebruiken ervan niet groot.’

Volgens Roks zijn veel conflicten in de scene terug te voeren op territoriumdrift. Opkomen voor de eigen stad, of het eigen postcodegebied, is van groot belang. Regelmatig plaatsen drillrappers provocerende filmpjes waarin ze zich wagen in de ‘opp-block’ – het terrein van hun rivalen. Ook worden drillrappers op social media aangemoedigd door fans die een opmerkelijk puntensysteem inzake geweld hanteren. Een rivaliserende drillrapper neersteken of vernederen door hem publiekelijk op te jagen – ‘dashen’ genoemd – levert je een bepaald aantal punten op. Volgens Roks is dit puntensysteem uit de veel oudere en gewelddadigere Engelse drillrapscene overgewaaid.

Beelden gedeeld

‘Uit de commentaren op social media kun je opmaken dat dit puntensysteem wellicht een rol heeft gespeeld bij de confrontatie tussen Qlas & Blacka en 73 De Pijp’, zegt Roks. ‘Over 73 De Pijp wordt gezegd dat ze nog niet veel gedaan hadden en daarom punten moesten scoren.’

De oplopende spanningen tussen Qlas & Blacka en 73 De Pijp kwamen afgelopen zondag voor het eerst tot uitbarsting op de Scheveningse Pier. Een lid uit de entourage van 73 De Pijp werd daarbij flink aangepakt door anderen die ‘dit is 24!’ riepen – een verwijzing naar 5324, een openbaarvervoerszone in Rotterdam waar Qlas & Blacka hun wortels hebben. Beelden daarvan werden online gedeeld. Maandag gingen de groepen in herhaling, wat eindigde in een slagveld en een dode. Ook hiervan werden filmpjes gemaakt die snel viraal gingen. Op een van de filmpjes is een jongeman te zien die een vuurwapen vasthoudt en een T-shirt van 73 De Pijp draagt.

Saillant detail is dat Qlas & Blacka het afgelopen jaar juist meer los leek te komen van het ruige drillrapimago. Via TopNotch, het grootste hiphoplabel van Nederland, en samenwerkingen met gevestigde artiesten als Ronnie Flex vonden zij de weg een breder publiek. Met hun album Project 24 wisten ze eerder dit jaar de hitlijsten aan te voeren. Bij verscheidene mediaoptredens werden ze onthaald als artiesten die drillrap in een ‘vriendelijk jasje’ steken. 

‘Toch lijken ze niet helemaal afstand te hebben kunnen nemen van het straatleven’, zegt criminoloog Robby Roks over de Rotterdamse drillrapformatie. ‘Ze willen het artiestenleven, maar ze lijken het aanzien op straat minstens zo belangrijk te vinden.’

Lees meer over de drillmuziek 

Is drillmuziek de katalysator voor de recente geweldsgolf onder jongeren?
Grimmige videoclips en agressieve straattaal, dat is het kenmerk van drillmuziek. Volgens sommigen fungeert dit rapgenre als katalysator voor de huidige geweldsgolf onder jongeren, ook in Nederland. Hoe zit dit precies?

Liquidaties en geweldsincidenten in Amsterdam-Zuidoost: de Bijlmer buigt niet voor criminelen
Jongeren die elkaar bestoken met vijandige raps, bewoners die zichzelf verdedigen (met wapen), de ene moord na de andere. De gemeente Amsterdam gaat Zuidoost aanpakken. ‘Jongeren hier geloven niet in het systeem.’

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden