Zelfs de sarongs zijn de moslimlobby nog veel te bloot

Ongekend: een Miss World-verkiezing zonder bikini- parade. In Indonesië gebeurt het. Maar die concessie is de conservatieven niet genoeg: geweld dreigt.

VAN ONZE CORRESPONDENT MICHEL MAAS

JAKARTA - De bikini's zullen worden vervangen door sarongs, maar nog is het de moslimlobby in Indonesië te bloot. De hele gemeenschap van conservatieve en radicale moslims loopt te hoop tegen de Miss World-verkiezingen die komende maand in Indonesië worden gehouden. De moslims eisen dat de verkiezingen worden afgelast. Een notoir militante groep heeft zelfs al gedreigd geweld te gebruiken als de competitie doorgaat.

De organisatoren hebben laten weten zich niets aan te trekken van de druk uit de islamitische hoek. Zij vinden dat zij genoeg concessies hebben gedaan door het traditionele bikini-onderdeel te schrappen en de bikini's te vervangen door lange Balinese sarongs. Ook de deelnemende landen lijken de dreigementen niet al te serieus te nemen. Alleen Israël heeft zich teruggetrokken. De Israëli's hebben geen reden gegeven maar het ligt voor de hand dat zij zich na die dreigementen nog minder op hun gemak voelden in een overwegend islamitisch land dat geen diplomatieke betrekkingen met Jeruzalem onderhoudt.

Het is voor het eerst dat de Miss World-verkiezingen in Indonesië worden gehouden en het is ook voor het eerst, dat die verkiezingen het moeten stellen zonder de bikini-show. Maar het is niet voor het eerst dat conservatieve en militante moslims te hoop lopen tegen dergelijk westers vertoon van (vrouwelijke) lichaamsdelen, of westers vertoon in het algemeen. Het zou ook niet voor het eerst zijn als de protesten succes zouden hebben.

Woedende radicalen sloten een expositie in Jakarta omdat daar twee naakten hingen: 'Adam en Eva'. De schilderijen werden verwijderd, de maker gearresteerd, en de man en de vrouw die model hadden gestaan verhoord door de politie. Ruim een jaar geleden werd Lady Gaga door moslimprotesten gedwongen een concert in Jakarta af te zeggen.

De affaire rond de Indonesische Playboy is misschien nog het meest te vergelijken met wat er nu met de miss-verkiezing gebeurt. Het blad had nog vóór zijn verschijnen zijn inhoud al gekuist en 'aangepast aan Indonesische normen en waarden'. Het was de meest kuise Playboy van de wereld, aldus de hoofdredacteur, 'kuiser dan de advertenties van Victoria's Secret'. Knokploegen vielen desondanks de redactie aan, en na het eerste nummer moest die redactie Jakarta ontvluchten en verhuizen naar (het overwegend hindoeïstische) eiland Bali. De hoofdredacteur werd gearresteerd en gevangen gezet. Na twee jaar hield Playboy het voor gezien.

Het zijn altijd dezelfde groepen die klagen. De eersten klacht kwam van de schriftgeleerden van de Raad van Ulama's (schriftgeleerden) in Bogor, waar de finale zal worden gehouden. De nationale Raad van Ulama's (MUI) in Jakarta volgde, en toen kon de moslimse knokploeg FPI ('Front van de Verdedigers van de Islam') niet achterblijven. Donderdag sloot ook de orthodoxe organisatie Hizbut Tahrir zich aan bij het steeds luidere koor en de voorlopig laatste was de minister van Religieuze Zaken, Suryadharma Ali.

De veroordeling van de ulama's trok deze week wereldwijd de aandacht. Deze ulama's zijn wel vaker in het nieuws. Zij vaardigen fatwa's (religieuze banvloeken) uit tegen van alles en nog wat, variërend van roken, sms'en, yoga, niet-stemmen, Valentijnsdag, sterilisatie tot en met kerstgroeten. De meeste moslims doen met die fatwa's hetzelfde wat veel katholieken doen met de boodschappen van de paus: niets. Maar radicale groepen grijpen de fatwa's aan als legitimering van protestacties en aanvallen op andersdenkenden.

De militantste groep is het FPI. Die verwierf bekendheid door het vernielen van cafés in Jakarta waar tijdens de ramadan bier werd geschonken. Het is ook de drijvende kracht achter geweld tegen religieuze minderheden.

Het FPI vierde deze maand zijn 15e verjaardag in Jakarta, in het bijzijn van enkele ministers, onder wie Suryadharma Ali. FPI-leider Habib Rizieq riep daar openlijk op tot geweld tegen de miss-verkiezingen: 'Het is onze plicht de verkiezingen te verstoren... Iedereen moet klaar staan Miss World te verstoren. Laat Bali geen immoreel eiland worden als gevolg van dat evenement.'

Dat laatste getuigde van weinig werkelijkheidszin. Bali huisvest al decennialang topless zonnebadende badgasten, en ook de Balinese cultuur zelf is er een met weinig kleding. De sarong (een lange wikkelrok) die nu de 'miss'-bikini gaat vervangen werd vroeger gedragen zonder bovenkleding.

Dat trok veel mannen aan, maar maakte de meer puriteinse types nerveus. Die klaagden al honderd jaar geleden over dat 'immorele' eiland. In de jaren dertig van de vorige eeuw kreeg de op Bali wonende Belgische kunstschilder Adrien le Mayeur een oekaze van de Nederlandse gouverneur-generaal. Le Mayeur woonde samen met zijn Balinese muze, model en geliefde Ni Nyoman. Zij ontving hun gasten met ontblote borsten en niet iedereen was daar in die preutse tijden tegen bestand.

De koloniale bestuurder betichtte Le Mayeur van 'immoreel gedrag' en eiste dat hij daar iets aan zou doen. De schilder beklaagde zich over deze bemoeizucht bij zijn neef, de Belgische koning. De koning schreef een briefje aan zijn buurvrouw, koningin Wilhelmina, die op haar beurt de gouverneur-generaal opdracht gaf Le Mayeur met rust te laten. De schilder heeft nooit meer last van hem gehad.

In Indonesië is er echter niemand die het FPI met een briefje tot zwijgen brengt. De knokploeg kan daar ongehinderd zijn gang gaan en voelt zich met de dag sterker. Zij voelt zich zelfs sterk genoeg de Indonesische president te bedreigen, als die laat doorschemeren dat hij het FPI wil ontbinden.

Het wegpesten van Lady Gaga maakte internationaal duidelijk hoe in Indonesië zo'n kleine groep schreeuwende knokploegen in naam van Allah haar gang kon gaan. Bij de Miss World-verkiezingen is het imago van Indonesië nog veel sterker in het geding. De hele wereld kijkt toe hoe de deelneemsters de komende maand poedelen in Bali, aan cultuur doen in Yogyakarta, de metropool Jakarta verkennen en ten slotte op 28 september in de finale even buiten Jakarta uitmaken wie de mooiste is. Alles is al vastgelegd, de hotels zijn geboekt, de televisierechten verkocht, de finale tot in de puntjes gepland. Kan Indonesië het zich veroorloven zichzelf opnieuw te kijk te zetten en ook dit evenement alsnog af te gelasten?

undefined

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden