Profiel Herbert Diess

Zelfs de nieuwe VW-baas Herbert Diess wordt meegesleurd in ‘Dieselgate’

Sjoemel-affaire blijkt zelfs de nieuwe, onbezoedelde Volkswagen-topman in juridische problemen te kunnen brengen. 

Herbert Diess bij de presentatie van een nieuwe elektrische auto van Volkskwagen, in september. Beeld AFP

Dr. Herbert Diess in de beklaagdenbank om Dieselgate; het is bijna ondenkbaar. Deze enigszins timide, immer correcte, hooggeleerde techneut en huidige ceo van Volkswagen – is hij nu ook al een sjoemelboef?

Het lijkt erop. Dinsdag werd Diess, samen met enkele (oud-)leden van de raad van bestuur van Volkswagen aangeklaagd door de Duitse justitie. Een kleine opluchting voor de betrokkene: de van oorsprong Oostenrijker wordt niet verdacht van directe betrokkenheid bij het ontwikkelen van sjoemelsoftware. Dat kan ook bijna niet, want de huidige ceo werkte tot juli 2015 voor concurrent BMW, een van de weinige dieselbouwers met een tamelijk onbesmet blazoen. 

De verdenking ligt op een ander front: ‘Leden van de raad van bestuur van Volkswagen AG worden ervan beschuldigd de kapitaalmarkt opzettelijk te laat te hebben geïnformeerd’, meldde de openbaar aanklager van Braunschweig dinsdag. Met andere woorden: de keurige Diess heeft de fraude te lang stil gehouden voor investeerders. Die verloren tientallen miljarden toen het schandaal pas maanden later naar buiten kwam.

Volgens de aanklagers kwamen Diess, oud-ceo Martin Winterkorn en toenmalig financiële topman Hans Dieter Pötsch op maandag 27 juli 2015 bijeen om te bespreken wanneer ze tegenover de Amerikaanse toezichthouder zouden toegeven dat het concern sjoemelsoftware had geïnstalleerd, zoals de Amerikanen al geruime tijd vermoedden, maar niet bewezen kregen. Pas op 22 september kwam de VW-leiding met het bericht naar buiten, terwijl ze in de zomer al wisten dat VW waarschijnlijk miljarden schade zou lijden, al was het maar doordat de VS de import van nieuwe Volkswagens had verboden. 

Het drietal heeft zich altijd verweerd dat het destijds te weinig wist ‘om de relevantie voor de kapitaalmarkt te kunnen onderkennen’. Maar de aanklager zegt nu genoeg bewijs te hebben verzameld om dit argument van tafel te kunnen vegen. Cruciaal voor Diess is de vraag of hij in de korte tijd dat hij zijn hoge post bij VW bezette, inderdaad al had kunnen inschatten wat de gevolgen zouden zijn.

De VW-baas heeft de laatste maanden geprobeerd te redden wat er te redden valt, aldus Der Spiegel, die stelt dat Diess afgelopen zomer naar Braunschweig afreisde om de aanklager te overtuigen van zijn versie van het verhaal. Die trip blijkt nu vergeefs. Terugkijkend lijkt het bijna of de topman zich bewust was van het naderend onheil, want tijdens de recente presentatie van de elektrische ID3, de auto die is ontwikkeld onder Diess en die VW een nieuwe, klimaatvriendelijke toekomst moet binnen rijden, maakte hij een uitgebluste indruk.

Diess’ eventuele vertrek zou een ramp zijn voor het concern. De topman leek goed op weg VW na het dieselschandaal transparanter en milieuvriendelijker te maken. Hij werd geroemd om zijn open communicatie, al waren er ook misstappen, zoals de keer dat hij tijdens een toespraak een paar keer de uitspraak ‘Ebit macht Frei’ bezigde. Een grapje, waar hij geen kwade bedoelingen mee had, maar dat voor een aantal beleggers aanleiding was zijn vertrek te eisen. Diess bood excuses aan en de kwestie waaide over.

Nu bestaat dan toch de kans dat zijn carrière binnenkort voorbij is. Ook met vorige VW-topmannen die onder vuur kwamen liggen na Dieselgate, liep het vaak niet goed af. Volkswagen haastte zich dinsdag zich achter zijn topman te scharen: binnen twee minuten na de bekendmaking verklaarde integriteitsdirecteur Hiltrud Werner dat haar baas onschuldig is en gewoon aan het roer blijft.

Dat Diess niet op non-actief is gesteld, is veelzeggend en ongebruikelijk voor een topman die onderdeel is van een justitiële aanklacht. Maar het concern uit Wolfsburg heeft weinig keuze, aldus Die Welt: Diess is in deze belangrijke en moeilijke fase onmisbaar voor het concern, al was het maar omdat VW min of meer door zijn opvolgers heen is.

Autoconcern Daimler, het moederbedrijf van Mercedes-Benz, heeft een boete van 870 miljoen euro gekregen in verband met het dieselschandaal. Het Openbaar Ministerie in Stuttgart verwijt het bedrijf nalatig te zijn geweest met controleprocessen. Daimler is een van de autofabrikanten die extra onder een vergrootglas liggen sinds in 2015 aan het licht kwam dat Volkswagen op grote schaal geknoeid heeft met uitstootgegevens. Aanklagers vonden bij Daimler bijna 700 duizend auto’s die niet volledig voldeden aan de regels wat betreft uitstoot van schadelijke gassen. Daimler gaat niet in beroep tegen de geldstraf. Het concern, dat eerder al met winstwaarschuwingen kwam, houdt vast aan zijn financiële prognoses. 

Topman Rupert Stadler van het luxeautomerk Audi werd vorig jaar gearresteerd wegens mogelijke betrokkenheid bij het dieselschandaal. Hij is inmiddels ontslagen. Ook voormalig ceo Winterkorn geldt als verdachte. In de VS is hij inmiddels al aangeklaagd wegens zijn mogelijke rol in de zaak.

Er zijn inmiddels diverse boeken over het schandaal bij Volkswagen geschreven. Daaruit rijst het beeld op van bazen die hun medewerkers tot het uiterste dreven om onmogelijke doelen te halen.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden