Zelfs de krabben stinken in Bodo naar ruwe olie

In de Nigerdelta lekt jaarlijks meer olie weg dan bij de ramp in de Golf van Mexico het geval was. 'Shell heeft geen idee van de verwoesting.'

BODO - De lucht stinkt, het water stinkt, zelfs de vissen en krabben uit de Bodo-rivier ruiken naar ruwe olie. De waterputten in het dorp zijn tot op de bodem vervuild en een geelbruine laag bedekt de vele kreken, poeltjes, mangroven en rivieren die het gebied in de Nigerdelta rijk is.


De eerste olie die in 1958 uit Nigeria werd geëxporteerd was afkomstig van een bron vlak bij het dorpje Bodo. Maar pas in augustus 2008 veranderde het leven van de 69 duizend mensen die in het gebied wonen dramatisch, zegt dorpshoofd Tella James. Toen was er voor het eerst een vettige glans zichtbaar op de moerassen.


Shell ontkent dat en zegt dat pas in september dat jaar een pijplijn brak, die op hoge snelheid 120.000 vaten (20 miljoen liter) olie per dag door de Nigerdelta vervoerde. Hoe dan ook, de lekkage werd pas op 7 december verholpen. Mogelijk 2.000 vaten (333 duizend liter) olie kunnen in de tussentijd dagelijks in het water zijn geraakt.


Een maand later, in december 2008 brak dezelfde pijplijn opnieuw. Dit keer duurde het tot 19 februari voordat Shell iemand stuurde om het gat te dichten. Volgens experts die de lekkages heben bestudeerd, zijn meer dan 280.000 vaten (46 miljoen liter) olie weggestroomd.


Bodo ligt midden in een netwerk van oliepijplijnen in het Ogoni District. In de loop van de tijd zijn er vaker lekkages geweest in het gebied. 'Maar dit was veel ernstiger', zegt Nenibarini Zabby, directeur natuurbehoud van het Centrum voor Milieu, Mensenrechten en Ontwikkeling, in Port Harcourt.


'Het gaat hier om een uitzonderlijk gevoelig ecosysteem', zegt Zabby. 'De lekkage heeft lang aangehouden en de olie is door de stroming verspreid. De gezondheid van de bevolking loopt gevaar. Het bedrijf moet de schade voor mens en milieu compenseren.'


Illegale kampen

Dorpshoofd James zegt dat iedere familie onder de ramp te lijden heeft. 'Dit heeft grote armoede veroorzaakt. Bijna 80 procent van de mensen hier is visser of op een andere manier afhankelijk van het water. Ze zijn hun bestaansmiddelen kwijt. Mensen trekken nu met honderden tegelijk weg in de hoop op een beter leven elders. Vroeger hadden we het goed en vingen we hier zo veel vis dat we het in de stad konden verkopen. Nu is alle hoop verloren.'


Lokale jongeren stelen olie om het in illegale kampen te raffineren. Maar daar zijn ze volgens de dorpsleiders pas na de grote lekkages mee begonnen. 'De nalatigheid van Shell heeft mensen gedwongen om te stelen', zei Groobadi Petta, directeur van de jeugdfederatie van Bodo. 'Nadat onze bestaansmiddelen waren verwoest, leerden de jongeren hoe ze olie konden bunkeren. Ze waren wanhopig en deden het om te overleven.'


'Shell heeft geen idee van de omvang van de verwoesting', zegt advocaat van de dorpsraad Sylvester Vikpee. 'We hebben geprobeerd met het bedrijf te praten en gevraagd wat ze van plan zijn, maar zonder resultaat.'


De Nigerdelta is een van de meest vervuilde gebieden ter wereld. Jaarlijks lekt er meer olie weg dan bij de ramp in de Golf van Mexico in 2010 het geval was. Volgens cijfers van de Nigeriaanse regering zijn er tussen 1970 en 2000 zevenduizend lekkages geweest. Het Shell-dossier telt ruim duizend gevallen van lekkage. Het bedrijf is geregeld door Nigeriaanse rechtbanken tot boetes veroordeeld voor vervuiling. Maar de hogere beroepen duren vaak jaren en de slachtoffers klagen dat de troep nooit is opgeruimd en dat de schadevergoedingen hen niet bereiken.


Shell gaf eerder toe 14.000 vaten (2,3 miljoen liter) olie te hebben laten weglekken in 2009. Het bedrijf stelt dat 98 procent van de lekkages veroorzaakt wordt door vandalen, dieven en sabotage.


Niemand van Shell Nigeria was bereid commentaar te geven en een woordvoerder in Londen zei dat er geen uitspraken worden gedaan zolang de zaak loopt.


Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden