Nieuws

Zelfs de kerk gelooft niet meer in democratische verkiezingen in Nicaragua

Met een stevig politiek statement heeft het aartsbisdom van de hoofdstad Managua dinsdag uitgehaald naar de Nicaraguaanse president, Daniel Ortega.

De Nicaraguaanse president Daniel Ortega tijdens een toespraak tot miliairen.  Beeld AFP
De Nicaraguaanse president Daniel Ortega tijdens een toespraak tot miliairen.Beeld AFP

‘De omstandigheden voor democratische verkiezingen ontbreken’, stelden de hoogste Nicaraguaanse katholieke geestelijken in een publicatie op Facebook. Het bisdom noemde de president niet bij naam, maar hekelde zijn campagne tegen oppositiepolitici, van wie er tientallen de afgelopen maanden zijn gearresteerd.

De socialistische president Ortega koerst af op een vierde presidentstermijn en gaat er in zijn campagne met gestrekt been in. Hij heeft zijn herverkiezing in de komende maand november reeds veiliggesteld door vrijwel de voltallige oppositie buiten spel te zetten. De Nicaraguaanse katholieke kerk voegde zich dinsdag bij een lange rij critici die de daden van Ortega fel veroordelen. Het volk, schrijft het aartsbisdom, voelt ‘frustratie, onmacht en pijn’ omdat presidentskandidaten, activisten en journalisten gevangen zijn gezet. Ook de kerk is doelwit van ‘bedreigingen’, stelt het bericht. De verkiezingen, onder normale omstandigheden ‘een feest’, zijn in het huidige Nicaragua reden voor ‘angst en onzekerheid’.

Oppositie uitgeschakeld

De 75-jarige Ortega heeft elke schijn van een eerlijke stembusgang laten varen. Op basis van een controversiële strafwet heeft hij tot nog toe zeven presidentskandidaten en een kandidaat voor het vicepresidentschap laten arresteren. Zij zouden landverraders zijn die heulen met de Verenigde Staten. Niet alleen oppositiepolitici verdwijnen in gevangenissen waar elke communicatie met de buitenwereld ze onmogelijk wordt gemaakt. De regering heeft ook drie oppositiepartijen verboden om deel te nemen in november. ‘De oppositie is uitgeschakeld’, stelde EU-buitenlandvertegenwoordiger Josep Borell maandag.

Afgelopen vrijdag ‘sloot’ het regime de oppositiepartij Ciudadanos por la Libertad (Burgers voor de Vrijheid). Begin deze week werd partijvoorzitter Kitty Monterrey haar Nicaraguaanse paspoort ontnomen. Monterrey is tevens Amerikaanse; de staat stelt dat zij op onrechtmatige wijze aan haar Nicaraguaanse paspoort is gekomen. Woensdag bleek de partijvoorzitter te zijn gevlucht, naar het buurland Costa Rica. ‘Ze zouden me gevangennemen of deporteren’, verklaarde Monterrey haar vlucht.

Het is niet voor het eerst dat katholieke geestelijken zich uitspreken tegen het bewind-Ortega. Sinds de president in 2018 met grof geweld volksprotesten liet neerslaan, waarbij honderden mensen omkwamen, hebben meerdere Nicaraguaanse katholieke leiders ‘de kant van het volk’ gekozen en het optreden van het regime veroordeeld. Een Nicaraguaanse bisschop die zich kritisch uitliet, woont sinds 2019 om veiligheidsredenen in het Vaticaan.

Ernesto Cardenal

De katholieke kerk heeft altijd een ingewikkelde relatie onderhouden met de marxistische ‘sandinisten’ die eind jaren zeventig de dictator Anastasio Somoza verdreven. De opstandelingen vernoemden hun beweging naar de Nicaraguaanse vrijheidsstrijder Augusto Sandino. Binnen de kerk onderscheidden de aanhangers van de bevrijdingstheologie zich als sympathisanten van de revolutie, en zelfs als actieve deelnemers. De beroemde dichter en priester Ernesto Cardenal werd (tot afgrijzen van het Vaticaan) minister van Cultuur in de regering van de sandinist Ortega, na de val van Somoza.

Ook Ortega’s socialisme is doorspekt met religieuze overtuigingen. Zo zei de president vorig jaar dat de coronapandemie een teken van God was. Zijn vrouw en vicepresident Rosario Murillo beweerde dat bidden een effectievere maatregel was tegen het virus dan de vrijheidsbeperkingen die elders in de wereld werden ingevoerd. Het politieke echtpaar liet zich in 2005 in de echt verbinden in de katholieke kerk, twee jaar voordat Ortega opnieuw tot president zou worden gekozen. Als president voerde hij op veel terreinen een conservatieve koers die paste bij zijn katholieke overtuigingen.

Uiteindelijk lijkt één overtuiging het te winnen van alle andere: de hang naar macht. De afgelopen jaren joeg Ortega niet alleen de kerk tegen zich in het harnas, ook vele strijdmakkers van weleer keerden zich van hem af. Zijn voormalige minister Cardenal was de laatste jaren van zijn leven uitgegroeid tot een van de felste tegenstanders van ‘de dictator’. Cardenal overleed in maart vorig jaar; had hij nog geleefd, dan had hij nu het risico gelopen in de gevangenis te belanden, net als tal van andere sandinisten die in de jaren zeventig zij aan zij streden met Ortega, tegen de dictatuur.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden