AnalyseBelgische politieke partijen

Zelfs coronacrisis niet genoeg om Belgische partijtwisten opzij te schuiven

Zelfs de coronacrisis is niet genoeg voor de Belgische politieke partijen om hun twisten bij te leggen en samen een noodregering te vormen. Wel krijgt het demissionaire kabinet-Wilmès steun van de oppositie om deze crisis aan te pakken. Zeven partijen verlenen de komende drie maanden volmachten aan de regering.

De Belgische premier Sophie Wilmès (midden) tijdens een bezoek aan een opslagcentrum van de supermarktketen Colruyt. Beeld BELGA

Dankzij de volmachten van de zeven oppositiepartijen hoeft de regering niet voor elk besluit naar het parlement, en kan zij sneller beslissingen nemen. De bemiddelaars Patrick Dewael en Sabine Laruelle benadrukten op een persconferentie zondag dat de regering geen blanco cheque heeft gekregen. ‘Het gaat enkel over de bestrijding van het coronavirus.’

België zit al sinds de val van het kabinet-Michel in december 2018 met ‘een regering in lopende zaken’, zoals een demissionaire regering daar wordt genoemd. Na de verkiezingen (mei 2019) is het de politieke partijen niet gelukt om samen een regering te vormen. Nu was de uitslag niet bepaald gemakkelijk: Wallonië stemde extreem links, Vlaanderen uiterst rechts – vorm dan maar eens een federale regering met een programma waar iedereen zich in kan vinden. Maar het probleem is vooral dat de grootste partijen – Waalse socialisten (PS) en Vlaamse nationalisten (N-VA) – de hete adem van de populisten in de nek voelen, en daardoor niet bereid zijn tot compromissen.

In het grootste geheim

Een crisis kan soms echter wonderen verrichten, en heel even leek het erop dat de partijen vanwege het coronavirus over hun eigen schaduw heen konden stappen. Donderdagavond kwamen kopstukken van N-VA en PS in het grootste geheim bijeen en bereikten een principeakkoord: ondanks alle eerder uitgesproken veto’s waren zij bereid het landsbelang boven dat van de partij te plaatsen en (samen met een handvol anderen) een noodregering te vormen.

De daaropvolgende dagen werd er druk vergaderd, en het hele weekeinde leek het erop dat een noodregering een kwestie van uren was. Zaterdag werd er tot diep in de nacht overlegd, en toen de hoofdrolspelers om half drie uiteengingen, was dat met de belofte om zondagmiddag opnieuw samen te komen en dan door te praten totdat ze eruit waren.

Uitlekken

Toch ging het mis. Op zaterdag lekte uit hoe de N-VA die noodregering zag: een ploeg die maximaal één jaar aan zet blijft, ondertussen parallelle gesprekken voert over staatshervorming (de N-VA wil Wallonië in bestuurlijk opzicht zoveel mogelijk losmaken van Vlaanderen), en met N-VA-voorzitter Bart De Wever als premier.

Maar voor de Waalse liberalen (MR) was het absolute prioriteit om hun eigen Sophie Wilmès aan het hoofd van de regering te houden, zodat zij het gezicht kon worden van een succesvolle strijd tegen corona. Op Twitter werd zelfs de hashtag #keepSophie gelanceerd. De partij werd hierbij gesteund door de Waalse socialisten (PS), die De Wever als premier onverteerbaar vinden.

Bovendien merkte PS-leider Paul Magnette dat hij een noodregering met de N-VA niet kon verkopen binnen zijn eigen partij. Hij liet zondag live in de uitzending van een debatprogramma weten ‘nooit’ met de N-VA in zee te gaan. De N-VA was woest en sprak van ‘een aanval zoals die op Pearl Harbor’. Ook de andere Vlaamse partijen waren boos en ontzegden Magnette hun medewerking voor een noodregering zonder de N-VA.

‘Triest schouwspel’

Dit gebeurde allemaal voordat de partijen op zondagmiddag weer bijeenkwamen voor verdere onderhandelingen, en de noodregering is er nooit meer van gekomen. Wel zegden zeven oppositiepartijen toe volmachten te geven aan het demissionaire kabinet. 

‘Als corona, en al wat dit met zich meebrengt, er niet in slaagt om ons uit lopende zaken te bevrijden, wat dan wel?’, verzuchtte politicoloog Carl Devis maandag in zijn column voor de krant De Morgen. ‘Wat een land.’

LEES VERDER

Belgische politieke partijen hadden tijdens de verkiezingscampagne één boodschap gemeen: ons land worstelt met urgente problemen die snel moeten worden opgelost. Maar blijkbaar vinden zij die dossiers toch niet zo heel dringend. België zit al sinds december 2018 zonder regering, en niemand maakt haast met de formatie.

De Belgische parlementsverkiezingen kennen veel verliezers, en maar een handvol winnaars. Alle grote partijen hebben flink ingeleverd. In Wallonië zette uiterst links zich op de kaart, terwijl in Vlaanderen het extreemrechtse Vlaams Belang de grote winnaar werd. Gaat het land, dat toch al een reputatie heeft van langdurige formaties, een nieuw record vestigen? Vijf vragen over de verkiezingsuitslag.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden