Reportage

'Zelfrijdende' vrachtwagen wordt eigenlijk bestuurd

Op de A28 bij Zwolle vond maandag een proef met autonoom rijdende trucks plaats. Of eigenlijk juist níét autonoom: ze worden vanuit de truck ervoor gereden. Scheelt veel energie en kosten.

Alleen de voorste vrachtwagen kent een echte bestuurder. De twee wagens erachter rijden elektrisch gekoppeld mee. Beeld
Alleen de voorste vrachtwagen kent een echte bestuurder. De twee wagens erachter rijden elektrisch gekoppeld mee.Beeld

Er gaan nog jaren overheen voor de 'zelfrijdende' vrachtwagen de weg op kan. Zowel nationaal als Europees moet de wetgeving hiervoor worden aangepast. Zoals het Weense verdrag inzake het wegverkeer uit 1968 waarin, zo blijkt verkeersminister Melanie Schultz te weten, nog bepalingen staan over hoe een chauffeur niet alleen zijn voertuig maar ook zijn 'dieren' (van paard en wagen) moet kunnen beheersen.

Voor het eerst

Deze ochtend in Zwolle, in het onderkomen van vrachtwagenproducent Scania, wil Schultz maar even gezegd hebben dat technologie de wetgever steeds weer tot handelen dwingt. Vrij naar dat Weense verdrag van 1968: de minister kruipt straks in een met sensoren en computersystemen toegeruste vrachtwagen die in feite door een ezel 'bestuurd' kan worden.

In werkelijkheid zit er maandag in de vrachtwagen waarmee Schultz een eindje meerijdt op de A28 een beroepschauffeur van Scania achter het stuur. In het konvooi van drie vrachtwagens die gezamenlijk de primeur verzorgen, gaat het om de tweede en de derde truck. Voor het eerst rijden op de openbare weg in Nederland 'autonoom rijdende' vrachtwagens.

Elektronisch gekoppeld rijden

Bij deze proef met 'platooning' (gekoppeld rijden) - een technologische innovatie waarvan de transportsector veel verwacht - doet kort gezegd alleen de chauffeur van de eerste vrachtwagen het werk. Hij stuurt, remt en geeft gas, de twee volgers zijn elektronisch aan hem gekoppeld en de chauffeurs van die wagens hoeven in principe niets te doen. Remt de eerste in het konvooi af, dan remmen de volgers real time met dezelfde dosering af.

Platooning lijkt een opmaat naar volledig zelfrijdend transport, schetst Lars Gunnar Hedström, hoofd systeemontwikkeling bij Scania. In thuisland Zweden wordt later dit jaar een proef gedaan met onbemande vrachtwagens, althans die achter de eerste in het konvooi. 'We hebben er al twintig miljoen testkilometers met platooning op zitten', zegt Hedström. 'We testen niet alleen maar, we weten inmiddels ook veel.'

Bijvoorbeeld dat platooning tot aanzienlijk minder verbruik van brandstof leidt. Vrachtwagens die met elkaar communiceren, gekoppeld rijden met twee seconden 'afstand' ertussen verbruiken 5 procent minder brandstof. Bij één seconde afstand wordt minstens 7 procent op brandstof bespaard. Denk aan wielrenners die in een 'treintje' achter elkaar rijden, zegt Hedström. Die besparen ook energie.

Opgewekt Zweeds animatiefilmpje

Ziehier waarom het maandag in de Scaniafabriek in Zwolle wemelt van de vertegenwoordigers uit de transportsector. 'Slim' rijden, het ontwikkelen van intelligente transportsystemen, is een groeiende industrie. Ook de Nederlandse truckproducent DAF is, samen met TNO, volop met platooning bezig.

De ambitie is vrachtwagens binnen vijf jaar 'gekoppeld' over de Nederlandse snelwegen te kunnen laten rijden, zegt programmaleider Bastiaan Kosse van TNO. Niet alleen de technologische ontwikkeling, maar ook 'acceptatie' door andere weggebruikers is daarbij van groot belang.

Met een opgewekt Zweeds animatiefilmpje probeert Scania deze ochtend in Zwolle de potentiële vrees bij andere weggebruikers weg te nemen. In het filmpje glipt een kleine personenauto die per se ook een plaats wil op de rechterbaan soepel tussen de in konvooi rijdende vrachtwagens en er ook weer tussenuit. 'Veiligheid is zeker nog een van de belangrijkste aspecten waar goed naar moet worden gekeken', erkent later minister Schultz. Die wel al de verkeersregelgeving zodanig heeft aangepast dat verdere, grootschalige proeven op Nederlandse snelwegen mogelijk worden. 'We moeten leren door doen.'

Op de rem

Kan de transportsector in de toekomst toe met veel minder chauffeurs? Voorlopig staat diezelfde wetgeving de onbemande vrachtwagen nog niet toe. Maar Lars Gunnar Hedström van Scania zegt zo maar voor zich te zien hoe bijvoorbeeld chauffeur twee van het platoon het rijtijdenbesluit een nieuwe draai geeft door al rijdend even een dutje te gaan doen.

Ho. Bastiaan Kosse van TNO trapt op de rem: 'We hebben nog zeker honderd- tot tweehonderd miljoen testkilometers nodig om tot een veilig en robuust systeem te komen.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden