Zelfoverschatting

De massapsycholoog Jaap van Ginneken zei afgelopen zaterdag dit in het wetenschapskatern van de Volkskrant: ‘Normale mensen lijden aan neurotische zelfoverschatting, en dat is maar goed ook, want anders zouden we aan een boel dingen niet meer beginnen....

Dat is zeker interessant om over na te denken, en ik heb er dan ook flink over nagedacht.

In dezelfde krant stond een ‘twistgesprek’ tussen verslaggever Raoul du Pré en de historicus Willem Melching. Die verklaarde dit: ‘Na het Fortuynjaar 2002 hadden veel ervaren mensen geen zin meer in de politiek: te riskant. De grote partijen schoven jongelui zonder ervaring naar voren. Balkenende, Bos en Rutte hebben even mogen aanmodderen, maar nu is het mooi geweest. Nu het echt nodig is () komen de ouwelui terug om zich over het land te ontfermen.’

Dat was ook interessant om over na te denken.

Gisteren las ik het interview met André Rouvoet, die niet zo grijs wil worden als de rest. Interviewster Kim van Keken vroeg hem of het niet een beetje raar was om midden in de grootste crisis van de afgelopen tachtig jaar met de drie belangrijkste politici van het land een hele dag bij elkaar te gaan zitten om een A4-tje op te stellen over het rapport-Davids.

Rouvoet: ‘Ja, dan ben ik bereid om uren te onderhandelen over komma’s en punten.’ Maar: ‘er is ook een grens aan wat je kunt bereiken, wat je met taal kunt oplossen.’

Let wel, Rouvoet heeft het niet over het oplossen van een probleem, maar over het ‘met taal’ oplossen van een probleem. Dat is een essentieel verschil. Zodra je zaken alleen nog maar met taal kunt oplossen, doe je aan management per formulering, en dat is machteloosheid in vermomming.

Ook alweer erg interessant om over na te denken.

Ik moet voorzichtig zijn; het feit dat ik deze column schrijf is vermoedelijk eveneens te danken aan neurotische zelfoverschatting – verbeeldt u zich ook maar niets, als niet-depressieve Volkskrant-lezer. Maar één plus één plus één is toch drie?

Als ik de theorieën van Van Ginneken en Melching in elkaar schuif, zou het dan kunnen zijn dat we de afgelopen acht jaar te maken hebben gehad met aanmodderende jongelui, ook nog eens ten prooi aan een fatale vorm van neurotische zelfoverschatting, die ons tig kabinetten lang waardeloze bestuurlijke waar voor ons belastinggeld hebben geleverd?

Kan de kloof tussen neurotische zelfoverschatting en realistisch zelfbeeld zo groot worden, dat het leidt tot klungelkabinetten die het ene probleem na het andere oplossen met taal?

Het is een aantrekkelijke hypothese, omdat hij een verklaring biedt voor de visieloze en krachteloze kabinetten van Jan Peter Balkenende. En ook voor het feit dat de Nederlandse politiek zich heeft laten gijzelen door een gebleekte bluffer wiens neurotische zelfoverschatting helemáál legendarisch is.

Waren onze politici gewoon niet goed genoeg? Vertrok Wouter Bos omdat hij in een vlaag van inzicht werd geconfronteerd met zijn neurotische zelfoverschatting – en zouden die anderen ook eens héél goed naar zichzelf moeten kijken?

Interessant om over na te denken.

B.wagendorp@volkskrant.nl

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden