nieuwsTurkije

Zelfmoord Turkse schrijver na beschuldiging van seksuele intimidatie

De Turkse schrijver en uitgever Ibrahim Çolak heeft zich van het leven beroofd nadat hij op sociale media door vrouwen was beschuldigd van seksuele intimidatie. De zelfmoord volgt op een #MeToo-storm die vorige week opstak in de Turkse literaire wereld.

Vrouwen in Istanbul demonstreren op 25 november, de Internationale Dag voor de Uitbanning van Geweld tegen Vrouwen. Beeld Nicola Zolin
Vrouwen in Istanbul demonstreren op 25 november, de Internationale Dag voor de Uitbanning van Geweld tegen Vrouwen.Beeld Nicola Zolin

De 51-jarige Çolak, vader van drie kinderen, hing zich vrijdag op in zijn woning in Ankara. In een achtergelaten boodschap stond: ‘Op zo’n einde had ik me niet voorbereid. Ik wilde een goed mens zijn, maar het is me niet gelukt. Ik kan niet langer mijn vrouw, mijn kinderen en mijn vrienden onder ogen komen.’

De Orde van Advocaten in Istanbul heeft de regering maandag opgeroepen tot juridische stappen tegen seksuele intimidatie. ‘Op grond van de verklaringen van deze moedige vrouwen', aldus de Orde, ‘moet actie worden ondernomen tegen de macht van bevoorrechte mannen en voor bestraffing van geweldsplegers.’ De advocaten sluiten zich aan bij een dit weekend door vrouwen begonnen campagne met de naam ‘Laat ze niet rustig slapen’.

Het begon op 7 december met aantijgingen tegen Hasan Ali Toptas, bijgenaamd de ‘Franz Kafka van de Turkse literatuur’. Een reeks andere auteursnamen volgde. Ook vrouwelijke auteurs behoren tot de slachtoffers.

Een vrouw met het pseudoniem ‘Leyla Salinger’ plaatste vorige week op Twitter een filmpje van de 62-jarige Toptas, een grote naam in de Turkse literatuur, met de tekst: ‘Hoeveel van ons wachten tot deze man wordt ontmaskerd? Ik en veel vriendinnen hebben slechte herinneringen aan hem uit onze studententijd. Ik zou hem al lang ontmaskerd hebben als ik maar de moed had gehad die ik nu heb.’

De boodschap kreeg navolging van tientallen vrouwen die ook zeiden seksueel lastig gevallen te zijn door Toptas. Schrijfster Pelin Buzluk vertelde in de krant Hürriyet dat ze op een warme avond in de zomer van 2011 naar een literair feest ging, gekleed in een korte jurk. Toptas zou daar geprobeerd hebben haar tot seks te dwingen. Toen ze zich opsloot in het toilet en ‘Ik wil dit niet!’ riep, antwoordde de man: ‘Waarom heb je dan dat jurkje aan?’

Toptas stelde in een verklaring dat ‘iemand fouten kan maken zonder het te beseffen of zonder te denken aan de schade die de ander oploopt’. Hij zei niet begrepen te hebben wat het is een ‘patriarchale dader’ te zijn. De auteur bood zijn verontschuldigingen aan aan ‘iedereen die ik onbewust pijn heb gedaan’.

Mannenwereld

De woorden maakten weinig indruk. ‘Er is veel woede opgestapeld die nu is geëxplodeerd’, reageerde schrijfster Aksu Bora. ‘Al vanaf de jaren zeventig hebben we gezegd dat de literaire wereld een mannenwereld is. We waren vreselijk bang voor de grote mannelijke schrijvers, die rondliepen met een aureool boven hun hoofd. Nu blijkt dat ze niet zo sterk en groot zijn als ze leken.’

Toptas werd vorige week door zijn uitgeverij Everest de laan uitgestuurd. Volgens hoofdredacteur Saadet Özen was het nodig om, ‘nu intimidatie en onderdrukking aan het licht zijn gekomen’, te luisteren naar de stem van de slachtoffers.

De stad Mersin trok de literaire prijs in die de gemeente eerder aan Toptas had gegeven. Regisseur Ali Aydin liet weten dat de geplande verfilming van een van zijn boeken niet doorgaat. Diverse boeken van Toptas zijn in het Nederlands uitgekomen, waaronder De schaduwlozen en Verloren levens.

Vervolgens vielen ook andere mannelijke schrijvers als dominostenen om: Hüseyin Kiran, Bora Abdo en Ibrahim Çolak. Uitgever Iletisim verbrak het contact met Abdo. Schrijfster Mevsim Yenice zei tegen Hürriyet dat Kiran, tot dan door haar ‘zeer gerespecteerd’, haar in 2017 middernachtelijke berichtjes begon te sturen. Later ontdekte ze dat hij dat ook bij andere schrijfsters deed, met wisselende telefoons. Kiran (55) bekende geen schuld. ‘Ik verontschuldig me niet. Laat ze maar naar het parket gaan, laat ze het maar bewijzen.’

Auteur Burhan Sönmez, bestuurslid van PEN International, zegt verbaasd te zijn over Toptas, maar niet over het feit dat seksuele intimidatie ook in zijn vak blijkt voor te komen. Hij is bevriend met sommige van de vrouwelijke collega’s die afgelopen week naar buiten traden. ‘Ik geloof hun verklaringen. Het ontwaken van vrouwen is wat we nodig hebben in Turkije. Onze samenleving heeft de kracht van vrouwen nodig.’

Interview met Burhan Sönmez

‘Een tweet plaatsen kan gevaarlijker zijn dan een roman schrijven’, zei Burhan Sönmez twee jaar geleden in een interview met de Volkskrant. Hij sprak naar aanleiding van het verschijnen van de Nederlandse vertaling van zijn roman Istanbul, Istanbul.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden