Zelfmoord grootste vijand Amerikaanse strijdkrachten

Zelfmoord is de grootste vijand geworden van de Amerikaanse strijdkrachten. Vorig jaar stierven er meer militairen door eigen hand dan door gevechten in Afghanistan. Het is een betrekkelijk ongrijpbare tegenstander. Het Pentagon erkent dat het nog steeds geen goed beeld heeft van het waarom.

De Amerikaanse soldaten van de 21ste eeuw zijn langer bij gevechtsmissies betrokken geweest dan bijna al hun voorgangers. Beeld ANP

In 2012 pleegden 349 militairen in actieve dienst zelfmoord. Dat is beduidend meer dan de 295 Amerikanen die in dezelfde tijd bij de strijd in Afghanistan sneuvelden. Het cijfer van 349 is een record. In 2011 waren er 301 zelfmoorden. Het oude record stond op 2009 met 310 zelfdodingen. Minister Leon Panetta van Defensie spreekt van een epidemie.

Een verband met het ongemeen zware beroep dat de Amerikaanse regering na de aanslagen van '11 september' deed op haar militairen, ligt voor de hand. Er werden twee oorlogen tegelijk gevoerd, in Afghanistan en Irak. Sommige soldaten zijn wel drie-, vier- of vijfmaal uitgezonden. Veel meer dan de een, hooguit twee gevechtsmissies die de meeste militairen in de Vietnamtijd deden. Maar toen was er de dienstplicht. Nu bestaan de Amerikaanse strijdkrachten uit beroepssoldaten, waardoor het reservoir aan vervangende manschappen beperkt is.

Twee categorieën
Krijgshistorici zeggen dat de Amerikaanse soldaten van de 21ste eeuw langer bij gevechtsmissies betrokken zijn geweest dan bijna al hun voorgangers. Met alle problemen van dien. David Rudd, een onderzoeker van de Universiteit van Utah, onderscheidt onder de militairen die zelfmoord plegen, twee categorieën. Er zijn de veteranen uit Afghanistan en Irak, die last hebben van depressies, het posttraumatische stress-stoornis of drank- en drugsmisbruik. En er zijn de militairen die geen oorlog hebben hoeven voeren, maar wel privéproblemen hebben, kampen met geldtekort of in aanraking zijn gekomen met justitie.

Elk jaar doet het ministerie van Defensie onderzoek naar de achtergrond van de zelfmoorden. De recentste analyse heeft betrekking op 2011. De militairen die toen een eind maakten aan hun leven, waren vooral blanke mannen jonger dan 25 jaar, in de lagere rangen en met een opleiding lager dan universiteit. Het aantal zelfmoorden was hoger onder gescheiden militairen dan onder getrouwde soldaten.

Foto uit de Vietnamoorlog (1967) Beeld ANP

Pentagon-functionarissen zeggen dat de inspanningen om zelfdoding te voorkomen, zullen worden opgevoerd. De telefonische hulpdienst, waarop militairen in nood een beroep kunnen doen, wordt uitgebreid. Toch is vorig jaar het aantal zelfdodingen gestegen, tot frustratie van Panetta. 'Ondanks alle verhoogde inspanningen, de verhoogde aandacht, blijft de trend zich bewegen in een verontrustende en tragische richting', zei hij vorig jaar juni op een conferentie die was gewijd aan het probleem.

Het Pentagon wijst er wel op dat het aantal zelfdodingen onder militairen lager is dan onder burgers. In 2010 bedroeg in de leeftijdsgroep van 17 tot 60 het zelfmoordcijfer voor burgers 25 per 100.000. Onder militairen was dat in vorig jaar 17,5 per 100.000.

 
Het Pentagon zegt inspanningen om zelfdoding te voorkomen op te voeren

Nederlandse cijfers 'niet vergelijkbaar'
Bij het enige onderzoek naar de Nederlandse situatie - onder 18.000 Balkan-veteranen, uitgevoerd door het RIVM - bleken de zelfmoordpercentages onder militairen en niet-militairen identiek. Maar die cijfers kun je niet zomaar naast de Amerikaanse statistieken leggen, waarschuwt Jos Weerts, Hoofd Kennis- en onderzoekscentrum bij het Veteraneninstituut. 'Al is het maar omdat een Balkan-missie qua psychische belasting niet vergelijkbaar is met een Afghanistan-missie.'

Weerts vermoedt dat de Amerikaanse zelfmoordstatistieken hoger uitvallen omdat in de VS relatief veel mensen uit zwakkere sociaal-economische milieus in dienst gaan. Ook is de nazorg in Nederland intensiever, aldus Weerts. Bij terugkomst controleert defensie regelmatig of er psychische problemen zijn.

Een woordvoerder van defensie denkt dat verschillen in missieduur ook van invloed zijn op het aantal zelfdodingen.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden