Zelfmoord epidemie onder hindoestanen

Elk jaar doen alleen al in Den Haag en omgeving honderden jonge hindoestanen een zelfmoordpoging. Hun omgeving is zo dwingend dat zij geen andere uitweg zien....

Nalini (20) overgoot zich met kokend water. Vadin (18) hing zich op in zijn kamer. Hanita (19) sneed haar polsen door. Ze wilden dood. Opdat een einde kwam aan hun problemen.

Ze zijn niet de enigen. Jaarlijks doen minstens tweehonderd hindoestaanse jongeren in Den Haag en omgeving een zelfmoordpoging. Het liefst op gruwelijke wijze. Hulpverleners schatten dat nog eens enkele duizenden, ook elders in het land, met zulke plannen rondlopen. Ze zijn geestelijk verdoofd, emotioneel aan hun limiet.

Een rapport van de Haagse GGD uit 2000 waarschuwde er al voor: jonge hindoestanen, vooral meisjes, proberen zich vaker dan hun Nederlandse leeftijdgenoten van het leven te beroven. Vier keer zo vaak. Maar praatgroepen, docententrainingen en gesprekken met ouders hebben geen omslag gebracht. Deze initiatieven strandden op de geslotenheid van de hindoestaanse gemeenschap. Want hindoestanen houden graag vast aan het beeld van succes: hard werken, studeren, gelukkig trouwen en kinderen krijgen. Problemen worden opgekropt of met veel alcohol weggespoeld. Erover praten is taboe. Daarmee zet je jezelf of je familie te kijk.

De druk wordt almaar groter, constateert Sekhar Bissessur. Bissessur is voorzitter van de Hindoe Raad Nederland en in die rol ziet hij steeds meer jonge hindoestanen met zichzelf worstelen. 'Het leven tussen twee culturen wordt ze te veel.' Hij vertelt over de vrijheden van onze samenleving, die botsen met de strenge regels bij de hindoestanen thuis. Alleen uitgaan? Met een Nederlands vriendje thuiskomen? Ouders bij incest of mishandeling van repliek dienen? Uitgesloten. 'Hierdoor worden jongeren boos en verdrietig. Hun emoties kunnen ze nergens kwijt. Een Marokkaan slaat de frustraties van zich af of gaat criminele dingen doen. Een hindoestaan kropt het op. En zelfmoord is dan zijn enige uitvlucht.'

Bissessur probeert zelfmoord bespreekbaar te maken. Hij organiseert workshops in mandirs (hindoetempels) en bij hindoeverenigingen. Daar vertellen hulpverleners dat de meeste pogingen mislukken. Dat ze meestal een schreeuw om aandacht zijn om de gestrande relatie met ouders of geliefde weer vlot te trekken. Maar de meeste hindoestaanse ouders halen de schouders op. 'Mijn gezin overkomt dit niet, hoor je dan. Terwijl je vaak weet dat hun kind dreigt af te glijden.'

Onlangs pleitte Bissessur voor de opening van een hindoestaanse opvang voor jongeren die een mislukte zelfmoordpoging hebben gedaan. Hij is ervan overtuigd dat een eigen aanpak beter werkt dan de Nederlandse hulpverlening. Een hindoestaanse geestelijke, vegetarische maaltijden en veel rust moeten de jongeren weer perspectief bieden.

Bissessur: 'Nederlandse artsen en psychologen kijken te veel naar de oorzaken zelf, maar vergeten de situatie erna. Ga maar na: zo'n jongen heeft met zijn poging tot zelfmoord aandacht getrokken, maar zit wel nog steeds met schuldgevoelens. Ik ken te veel jonge hindoestanen die na hun zelfmoordpoging verder in de drugs of de prostitutie zijn afgegleden.'

Pandit Attry Ramdhani heeft zo zijn bedenkingen bij het plan voor een hindoestaanse crisisopvang. 'Het is de zoveelste kreet van onmacht. Oplossingen hebben pas effect als het taboe verdwijnt en de levensstijl van hindoestanen verandert.'

Ramdhani, die als hindoestaanse geestelijke bij het Haagse Westeinde Ziekenhuis en diverse huizen van bewaring werkt, ziet een groeiende kloof binnen zijn gemeenschap: zij die de openheid zoeken en zij die traditiegetrouw de zaken binnenskamers willen houden. Maar openheid brengt volgens hem ook de nodige risico's. 'Hindoestanen houden van dramatiek. Theatraliteit. Het gaat erom de waarheid achter de problemen te vinden.'

Dat lukt niet door de hindoestaanse ouders te wijzen op de problemen, of ze dwingend te vragen hun kinderen meer vrijheid te geven. 'Daarmee stigmatiseer je ze en zet je de jongen of het meisje voor schut. Ze weten heus wel dat ze zaken onderdrukken. Dat hun gezinssituatie geen familie-Huxtabletaferelen kent. Het gaat er niet om de vuile was buiten te hangen, maar ze schoon te krijgen.'

Wat volgens Ramdhani helpt? Tijd nemen, signalen opvangen. Als pandit heeft hij dit jaar al tien keer geestelijke bijstand verleend na een zelfmoordpoging. Bijna even vaak wist hij een jonge hindoestaan van zijn voornemen af te houden. 'Ik geef ze een doel mee waarmee ze verder kunnen werken. Of spreek met ouders over hun motieven om zo beschermend te zijn.'

Daarom pleit Ramdhani voor een verdieping in de rol van zijn eigen beroepsgroep, de pandits. Die moeten zich niet langer beperken tot religieuze voorschriften maar meer aan zingeving doen. Ramdhani: 'De mens moet centraal staan. En het besef moet ontstaan dat eeuwenoude hindoestaanse normen ook wel eens verlegd mogen worden. Pas dan voorkom je dat jongeren zichzelf moeten wegdrukken en uiteindelijk willen vernietigen.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden