Zelf vond Trump het een 'heel goed gesprek', maar Democraten én Republikeinen laken omstreden felicitatie aan Poetin

President Trump had dinsdag amper het gesprek beëindigd met president Poetin of hij werd direct overladen met kritiek vanwege zijn felicitatie-telefoontje aan de Russische leider. Ondanks adviezen van zijn adviseurs, feliciteerde hij Poetin toch met zijn herverkiezing. Daarbij repte hij met geen woord over de zenuwgasaanval in Londen op de dubbelspion Sergej Skripal en diens dochter.

President Trump woensdag. Beeld AFP

Trump toonde zich na afloop tevreden over het onderhoud en sprak zelf van 'een heel goed gesprek': 'Ik heb hem gefeliciteerd met zijn overwinning, de overwinning in de verkiezingen', aldus de president over de omstreden stembusgang in Rusland, die volgens critici allesbehalve vrij en eerlijk was verlopen.

Het telefoongesprek, dat Trump onthulde tijdens de ontvangst van de Saoedische kroonprins in het Oval Office, kwam als een grote verrassing. Het Witte Huis had maandag nog benadrukt dat een felicitatie van Trump, die onder druk staat van het Congres om harder op te treden tegen Rusland, niet was gepland.

Opvallend was dat niet alleen de Democraten maar ook zijn eigen Republikeinse partijgenoten het niet konden waarderen dat de Amerikaanse president een Russische leider op zo'n gevoelig moment feliciteerde. President Obama feliciteerde Poetin weliswaar ook in 2012 na zijn overwinning, maar de omstandigheden waren toen heel anders. Anno 2018 zit Rusland in het beklaagdenbankje vanwege de inmenging met de Amerikaanse presidentsverkiezingen. En internationaal is Moskou nu de gebeten hond vanwege de mogelijke betrokkenheid bij de poging de dubbelspion Skripal uit de weg te ruimen in Londen, hoofdstad van een van Amerika's belangrijkste bondgenoten.

'Een Amerikaanse president leidt de vrije wereld niet door dictators te feliciteren met het winnen van schijnverkiezingen', verwoordde de Republikeinse senator John McCain de kritiek van veel parlementsleden, zowel Democraten als Republikeinen. 'Hij heeft elke Russische burger beledigd wiens recht was ontnomen om in eerlijke en vrije verkiezingen te stemmen.'

Tijdens de ontvangst van de Saoedische kroonprins Mohammed bin Salman maakt president Trump bekend dat hij Poetin heeft gefeliciteerd. Beeld AFP

Advies aan Trump: 'Niet feliciteren'

De Republikeinse meerderheidsleider in de Senaat Mitch McConnell zei dat een telefoontje aan Poetin, wiens belangrijkste tegenstanders niet mochten meedoen aan de verkiezingen, 'niet hoog op mijn lijst zou staan'. En de Republikeinse voorzitter van de Buitenland-commissie van het Huis van Afgevaardigden, Ed Royce, zei dat Poetin 'het niet verdient om gefeliciteerd te worden voor een schijnverkiezing'.

Pikant is dat Trumps adviseurs hem voor het telefoongesprek nog hadden gewaarschuwd niet in de fout te gaan. 'Niet feliciteren', stond in hoofdletters in het briefingmateriaal iat de president had gekregen van zijn Nationale Veiligheidsraad, zo meldde The Washington Post woensdag. Ook zou de president, aldus Witte Huis-functionarissen die op de hoogte waren van het telefoontje, instructies hebben gekregen om de vergiftiging van de Russische dubbelspion Skripal aan de orde te stellen en ook te veroordelen. Trump was ziedend, zo meldden diverse media woensdag, dat was uitgelekt dat hij zich niets had aangetrokken van de instructies.

Het is niet duidelijk of de president, die sinds zijn aantreden steevast weigert Rusland scherp te veroordelen, met opzet de adviezen aan zijn laars lapte. Al weken zijn er berichten dat Trump overweegt zijn nationale veiligheidsadviseur, generaal H.R.McMaster, de laan uit te sturen. De president zou niet meer met hem kunnen opschieten. Zo lekten berichten uit in de media dat Trump zich zou ergeren aan de 'hoogdravende' en arrogante houding van de generaal tijdens briefings.

Trump zou het dringende advies van zijn nationale veiligheidsadviseur H.R.McMaster hebben genegeerd om Poetin tijdens het telefoontje niet te feliciteren. Beeld EPA

'Schandelijk'

Trumps woordvoerder gooide uren later olie op het vuur door niet duidelijk hardop te zeggen dat de Russische verkiezingen niet vrij en eerlijk waren geweest. 'Het is niet aan ons om andere landen te zeggen wat zij moeten doen', aldus Witte Huis-woordvoerder Sarah Huckabee Sanders. Direct wezen critici van de regering-Trump op de felle veroordeling door het Witte Huis van recente verkiezingen in Venezuela.

Eerder had Trumps eigen ministerie van Buitenlandse Zaken de kritiek van buitenlandse waarnemers ondersteund dat de verkiezingen allesbehalve vrij waren geweest. Trumps 'goede gesprek' met Poetin moet later dit jaar leiden tot een topontmoeting. 'Ik denk dat we president Poetin waarschijnlijk binnenkort zullen zien', aldus de president.

Het telefoontje staat in schril contrast tot de acties van andere westerse leiders. De Britse premier May belde Poetin niet op, bondskanselier Merkel stuurde een telegram en de Franse president Macron belde weliswaar met de Russische leider maar hij feliciteerde Poetin niet persoonlijk.

Tot woede van onder andere Britse europarlementariërs, deed president Juncker van de Europese Commissie dat wel. Ook wenste hij Poetin 'alle succes' toe. 'Schandelijk', oordeelde de leider van de Britse Conservatieven in het Europees Parlement, Ashley Fox. 'Het is geen tijd voor felicitaties', twitterde zijn Belgische collega en oud-premier Guy Verhofstadt

Trump en first lady Melania maandag voor hun vertrek naar New Hampshire. De president zou gebruikmaken van het vertrek van economische adviseur Gary Cohn en minister Tillerson om te regeren hoe hij dit altijd heeft gewild. Beeld EPA
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden