Analyse

Zelden oogde de biotoop van Rutte II zo vredig

Het politieke seizoen begint vandaag met de traditionele voeten-op-tafelsessie van het kabinet. Anders dan anders pakt Rutte II in alle rust de draad weer op. Te veel rust?

Een deel van het kabinet tijdens de 'heisessie' van vorig jaar in Diepenheim: Asscher (links), Rutte, Mansveld, Klijnsma, Wiebes en Plasterk.Beeld Koen van Weel / ANP

Vale spijkerbroeken, knellende rugbytruien, open overhemden, korte sportjasjes. Het is telkens een veelbesproken onderwerp bij de traditionele sessies op de hei van het kabinet: de vrijetijdskleding van de bewindspersonen.

Misschien dat premier Mark Rutte daarom probeerde de locatie dit jaar geheim te houden; veel meer dan modemissers heeft het kabinet immers niet in de aanbieding. Voor aankondigingen van nieuwe plannen zijn de voeten-op-tafelsessies niet bedoeld, zeggen ingewijden. Het is vooral een informeel moment om met het 'hele team' nog eens door te nemen wat het kabinet te wachten staat.

Dit jaar gebeurt dat in de Beatrixkazerne in Den Haag op loopafstand van de woning van de premier. Hij kan op tijd thuis zijn, want een avondprogramma is er dit keer niet. Het blijft bij een lunch, het diner is geschrapt.

Wat valt er te bespreken? Zelden oogde de politieke biotoop van Rutte II zo vredig als nu. Na een nagenoeg ongestoorde vakantie is de coalitie vol vertrouwen over de onderhandelingen in de aanloop naar Prinsjesdag. Donderdag begint het kabinet met de zogenoemde 'begrotingsraden' onder leiding van de premier, maar VVD en PvdA hebben de belangrijkste buit al verdeeld.

Beide partijen hebben 'een envelop' gekregen met meevallers om uit te delen. Zo is al bekend dat er meer geld naar zorg (PvdA) en defensie (VVD) gaat, maar er zijn ook nog enkele andere thema's waarvoor geld is gereserveerd. Die kunnen de in de peilingen zwaar gehavende partijen de komende tijd presenteren om hun profiel verder op te poetsen. Als hoofdmoot is er dan nog de vijf miljard die klaarligt voor lastenverlichting.

Wisselende signalen

Het past volgens ingewijden in de natuurlijke cyclus van een kabinet: in de eerste jaren wordt het zware werk gedaan, daarna moet de winst worden geïncasseerd in de aanloop naar de verkiezingen. 'Het oogsten is begonnen', aldus een bron.

Toch zijn er nog vlekjes weg te werken. 'Finetuning' is een term die vaak valt. Zo kampt minister Ard van der Steur van Veiligheid van Justitie met tegenvallers op zijn begroting en zijn er bovendien stakende politieagenten die een hoger loon willen. Het kabinet wil verder de koopkracht van uitkeringsgerechtigden en ouderen iets verbeteren. Vooral bij die laatste groep, die er volgens het Centraal Planbureau volgend jaar 1,1 procent op achteruitgaat, zal het lastig worden om het koopkrachtverlies helemaal om te buigen.

De coalitie zal ook nog wat geld moeten overhouden om andere partijen te vriend te houden. Het kabinet is verlost van de wurgende vriendschap met de 'geliefde oppositie' D66, ChristenUnie en SGP, maar het probleem in de Eerste Kamer blijft. PvdA en VVD hebben daar bij lange na geen meerderheid.

De coalitie geeft wisselende signalen af. Enerzijds is er branie: geen enkele serieuze partij zal tegen een belastingplan stemmen waarin voor miljarden aan lastenverlichting zit. Anderzijds heeft Rutte zelfs al een partij als 50Plus (twee zetels in de senaat) in het Torentje uitgenodigd voor een charmeoffensief. Daaruit blijkt dat het kabinet toch aan het rekenen is geslagen. Naast de al verworven instemming van het CDA heeft het kabinet aan de steun van enkele kleinere partijen genoeg om rust te kopen in de Eerste Kamer.

Het decor van de informele praatsessie van dit jaar: de Beatrixkazerne in Den Haag.Beeld ANP

Kalmte

Het talloze malen dood verklaarde kabinet lijkt zo opeens voorbestemd om in 2017 de finish te halen. Dat was een van de beloften van premier Rutte en PvdA-leider Diederik Samsom: na vijf kabinetten in tien jaar tijd moest er eindelijk weer eens een stabiele regering komen.

Het is vooral de vraag of de coalitie kan leven met de kalmte. De oppositie zal blijven klagen dat Rutte II is 'uitgeregeerd' en zonder ambitie de rit uitzit, maar lang niet iedereen binnen de coalitie ligt wakker van dat 'Haagse verwijt'. 'Alsof er zoveel mensen zijn die willen dat alles weer overhoop wordt gehaald', aldus een bron.

Bewindspersonen houden hun agenda toch wel vol, van het dossier MH17 via bijstellingen in de zorg tot het Nederlandse voorzitterschap van de EU volgend jaar.

De Tweede Kamerfracties van VVD en PvdA hebben minder dagelijkse beslommeringen. Daar leven dan ook grotere ambities om met nieuwe plannen te komen. Fricties en frustraties dreigen, want bij de grote thema's houden de coalitiepartijen elkaar in een houdgreep. Of het nu gaat om het energiebeleid, zzp'ers of immigratie: een echte doorbraak is onwaarschijnlijk. Eerder bleek die patstelling al bij de hervorming van het belastingstelsel, die nu is uitgesteld tot na de volgende verkiezingen.

Toch zal het gezelschap dat vandaag bijeenkomt in de Beatrixkazerne er wel mee kunnen leven. Te weinig plannen als grootste probleem? Rutte II heeft erger doorstaan.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden