Zekerheid beleggers wordt duur betaald

Nu angst heerst op de beurs zijn garantiefondsen - risicoloos beleggen - weer helemaal terug. ABN Amro biedt er zesendertig aan....

ACHTERAF, JA achteraf. Dan blijken de beleggers die halverwege de jaren negentig massaal voor de charmes van het fenomeen 'beleggen zonder verliezen' vielen spekkoper. Ze stapten in de nieuwe klikfondsen - of clickfondsen, de spellingskwestie is nog altijd onopgelost -, beleggingsfondsen met een vaste looptijd waarin koerswinsten worden 'vastgeklikt' en eventuele verliezen worden gedekt door optieconstructies.

Uitgelachen werden ze, door ervaren beleggers die de ingebouwde verzekering te duur vonden en de kliks overbodig, 'want de beurs stijgt tóch wel'. Zelf lachten de klikbeleggers het laatst en het best, toen de beurzen instortten. De AEX verloor tussen 1 november 2000 en vandaag 51,1 procent. De jaloers makende winsten van de klikbeleggers zijn intussen veilig vastgeklikt in hun in retrospectief bezien geweldige fondsen.

Daarom is Freddy van Mulligen, hoofd research van de onafhankelijke beleggingsfondsenmonitor Morningstar Nederland, 'een beetje voorzichtig' als hem gevraagd wordt de golf garantiefondsen die nu de markt overspoelt, te beoordelen. Strikt genomen is hij namelijk niet voor het vastzetten van je geld in een relatief duur fonds terwijl misschien wel een nieuwe beursrally naakt. Maar enthousiast was hij zes jaar geleden ook al niet, toen de eerste klikfondsen de markt veroverden en hij nog voor een aanbieder van beleggingsfondsen werkte.

Was de populariteit van garantiefondsen zes jaar geleden ingegeven door hebzucht, vandaag drijft zij vooral op angst voor nog meer bloedbaden op de beurs. Het is een simpele beurswijsheid, zegt Van Mulligen, dat het allebei drijfveren zijn die een prachtig rendement in de weg kunnen staan.

Toch stromen de beleggers nu weer naar de garantiefondsen, al dan niet met klik. ING heeft tien 'Lirics' in de aanbieding. ABN Amro heeft zesendertig 'Target Click Funds'. Robeco is net het AEX Garant Oktober Fonds gestart. ABN Amro schat de totale markt voor garantieproducten in Nederland op 10 miljard euro, waarvan ABN Amro naar eigen zeggen 2 miljard binnenhaalde.

De fondsen verschillen zeer, maar het principe is eender: je legt een bedrag in, en krijgt aan het eind van de looptijd een minimum garantiewaarde terug, die onder de inleg ligt, plus natuurlijk eventuele koersstijgingen. Soms worden die stijgingen ook vastgeklikt.

Meestal wordt een deel van de inleg relatief risicoloos weggelegd, op een deposito of een bepaald type obligatie, om het minimumniveau te garanderen. De rest wordt in opties gestoken: langlopende call-opties waardoor de belegger van koersstijgingen kan profiteren, en exotische optievarianten die nodig zijn om kliks en andere toeters en bellen te maken.

Het klinkt fantastisch. Nooit meer wakker liggen als de beurs duikelt en toch lekker meedoen met lucratieve ritjes omhoog.

Ho, tempert Van Mulligen. 'Dit lijkt geen best moment voor garantiefondsen.' Door de turbulentie op de beurs zijn opties namelijk heel duur. Hoe beweeglijker de koersen, hoe duurder de opties. Vergelijk het met een brandverzekering waarvan de premie omhoog schiet als er net een pyromaan is langsgeweest. Daarnaast is de rente laag, wat het moeilijk maakt voor het deel van de inleg dat rente trekt. Conclusie: 'om technische redenen te duur', serveert Frank van Dongen, het pseudoniem van een handelaar, de garantiefondsen af op de website voor beleggers iex.nl.

Toen de AEX nog op 700 punten stond, was er amper interesse voor garantieproducten, stelt Van Dongen. Dom, vindt hij. Want toen was er bijvoorbeeld een fonds te koop waarmee beleggers voor 120 procent konden meedoen met de stijgingen van de AEX. Het product verkocht amper. Later, toen de beurs ging zakken en beleggers nog maar voor 80 procent met stijgingen van de AEX konden meedoen, was het spul niet aan te slepen. Typisch een kwestie van een all-risk autoverzekering afsluiten nadat je tegen een boom bent gevlogen.

Er kleven meer nadelen aan de garantieproducten. Zo is het 'onzin dat er geen risico aan zit', zegt Van Mulligen. Hij zet het risico profiel van garantiefondsen op iets boven dat van obligaties. 'Als het mis gaat, krijg je minder dan je inleg terug. Zou je het geld vijf jaar lang op een spaarrekening hebben gezet, dan had je veel meer verdiend. Dus hoezo risicoloos?' En gaat de beurs wel omhoog, dan is het opwaarts potentieel beperkt.

Ander nadeel is de korte looptijd van garantieproducten, meestal vijf jaar. In een serieuze beleggingsportefeuille, zegt Van Mulligen, zijn vijf jaar apenootjes. De lange termijn, daar gaat het om. Maar veel beleggers storten zich in avonturen zonder dat ze een visie hebben op die lange termijn.

Maar. Dat zeiden ze zes jaar geleden ook over klikfondsen. En we weten inmiddels hoe goed het de klikbeleggers is vergaan.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden