Zeker 90 doden en 460 gewonden bij aanslag in 'veiligste wijk' van Kabul

Bij een aanslag met een autobom in Kabul zijn woensdag zeker 90 doden en naar schatting 460 gewonden gevallen. De grote bom ontplofte in de zwaarbeveiligde diplomatieke wijk van de hoofdstad waar veel ambassades en ministeries zijn. De autoriteiten vrezen dat het dodental nog flink zal oplopen. Onder de doden en gewonden zouden ook enkele Afghaanse journalisten zijn.

De explosie in de wijk was enorm. Beeld AFP

Een daverende knal, een enorme rookwolk boven de stad, gillende sirenes, gebroken ramen tot in een kilometer omtrek. De daders van de aanslag woensdag in Kabul hebben duidelijk laten blijken waartoe zij in staat zijn. Maar vooral lieten zij blijken waartoe de autoriteiten niet in staat zijn: het beschermen van de inwoners van de Afghaanse hoofdstad. Ruim negentig personen, van wie het merendeel burgers, kwamen om het leven, 460 mensen raakten gewond.

De onmacht van de regering van president Ashraf Ghani werd nog benadrukt doordat de explosie plaatsvond in de best beveiligde wijk van Kabul. Wazir Akbar Khan herbergt buitenlandse ambassades, het presidentieel paleis en het hoofdkwartier van de internationale troepenmacht liggen nabij. Alles omringd door betonnen muren van 3,5 meter hoog. Op veel straathoeken staan zwaar bewapende militairen op wacht achter stapels zakken met zand.

Islamitische Staat

Wie de zelfmoordaanslag heeft gepleegd was woensdagavond nog niet bekend, maar het aantal potentiële daders is overzichtelijk: de Taliban of Islamitische Staat. Beide organisaties hebben in het verleden bommen laten ontploffen in de hoofdstad. Beide organisaties zijn eropuit uit de Afghaanse regering te laten wankelen.

De Taliban vormen veruit de grootste bedreiging. De beweging beschikt over tienduizenden strijders en is sterker dan ooit sinds ze in 2001 door Amerikaans ingrijpen uit Kabul werd verjaagd. Het regeringsleger moet steeds meer gebied prijsgeven, de Taliban controleren zeker 40 van de 407 districten.

De Taliban hebben ontkend verantwoordelijk te zijn voor de aanslag, maar dat zegt niet zo veel. Volgens Martine van Bijlert van het Afghanistan Analysts Network (AAN) in Kabul hebben de Taliban vaker de verantwoordelijkheid ontkend van aanslagen die ze wel degelijk hadden gepleegd.

'Dat gebeurt vooral als er veel burgerslachtoffers zijn, als ze het niet kunnen verantwoorden met een verwijzing naar doelen die volgens hen legitiem zijn', zegt Van Bijlert. Een Taliban-woordvoerder zei gisteren dat de beweging aanvallen veroordeelt zonder legitiem doelwit waarbij burgers omkomen.

Nadrukkelijk moet daarom rekening worden gehouden met de mogelijkheid dat de bom te vroeg afging. De auto ontplofte op de openbare weg, nabij de toegang van de Duitse ambassade, maar net te ver weg om zo'n gebouw met symboolwaarde vol te kunnen treffen. Volgens de door de NAVO geleide militaire missie Resolute Support wisten Afghaanse veiligheidstroepen te voorkomen dat de bomauto de zwaar bewaakte Groene Zone binnenkwam. In de zone bevinden zich het hoofdkwartier van Resolute Support en een groot aantal ambassades en andere voor terroristen aantrekkelijke doelen. Alleen de Duitse ambassade liep forse schade op; twee medewerkers raakten gewond.

'Vingerafdruk'

Wat was het doelwit? Het blijft gissen. Misschien was het inderdaad de bedoeling van de daders om tijdens het spitsuur op een druk kruispunt zoveel mogelijk burgers te treffen, maar misschien ook niet. Er zijn in Kabul wel eerder bommen per ongeluk in woonwijken afgegaan.

Overigens zegt het opeisen van een aanslag in de Afghaanse context ook niet alles. Er zijn aanslagen geweest die door de Taliban werden ontkend en door IS werden opgeëist, terwijl ze waarschijnlijk toch door de Taliban werden gepleegd.

Vooralsnog meent Van Bijlert - met alle voorbehoud - dat de aanslag van woensdag de 'vingerafdruk' van de Taliban heeft, niet die van Islamitische Staat. 'IS zou het nu al hebben opgeëist. En tot nu toe was IS niet in staat zo'n aanval te organiseren, met zoveel explosieven. Maar ja, het kan altijd de eerste keer zijn.'

Teleurgestelde Talibanstrijders

Islamitische Staat is een betrekkelijke nieuwkomer in Afghanistan. De organisatie kreeg in 2014 zeven districten in de oostelijke provincie Nangarhar in handen. Later doken IS-strijders op in zes andere provincies, waar ze inmiddels alweer verjaagd zijn. Niet door het Afghaanse leger, maar door de Taliban. Zij beschouwen de mannen van het kalifaat als concurrent. IS trok veel teleurgestelde Talibanstrijders die vonden dat het onvoldoende opschoot met de jihad.

De beweging heeft naar schatting niet meer dan 600 tot 800 strijders over, in slechts drie districten in Nangarhar, aan de grens met Pakistan. Pakistanen domineren tegenwoordig de leiding. IS in Afghanistan is bijna vernietigd. Dat kan echter juist een reden zijn om een aanslag te plegen: laten merken dat je niet uitgespeeld bent.

Lees meer

In de greep van fundamentalisten
Met een paar duizend extra militairen dacht de NAVO-commandant in Afghanistan de Taliban toch te kunnen verslaan. Moslimfundamentalisten rukken echter op (+).

Aanslag na aanslag
Naast aanslagen kampt het Afghaanse leger ook met corruptie en desertie. Krijgt de krijgsmacht ooit grip op Afghanistan? (+)

Bloedige aanslag legerbasis
Bij de dodelijkste aanval op een Afghaanse legerbasis ooit kwamen in april zo'n 130 militairen om het leven. De minister van Defensie en de legerleider ruimden het veld.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden