Nieuws Protesten in Irak

Zeker 72 doden bij rellen in Bagdad, honderden betogers gewond

Bij massale demonstraties in Irak zijn afgelopen dagen zeker 72 doden gevallen. Bij de confrontaties met ordetroepen zijn honderden betogers gewond geraakt. Niettemin heeft de Iraakse regering het uitgaansverbod in de hoofdstad Bagdad zaterdag ingetrokken.

Demonstranten klimmen op een gepantserd voertuig en steken het in brand tijdens een betoging in Bagdad. Beeld AP

De meeste doden zijn doodgeschoten door de politie, verklaarde een woordvoerder van de mensenrechtencommissie van het Iraakse parlement zaterdag. Ook zes politieagenten zouden zijn gedood, mogelijk door onbekende schutters. Er zouden in totaal 540 demonstranten zijn aangehouden, van wie er nog zeker tweehonderd vastzitten.

Het verkeer in de straten van Bagdad was zaterdag volgens waarnemers weer normaal. Betonnen versperringen sloten de wijken af waar de afgelopen vier dagen duizenden demonstranten confrontaties met de politie uitvochten. Hoe de situatie in andere steden in Irak is, was onduidelijk.

De demonstraties begonnen dinsdag in Bagdad en verspreidden zich de afgelopen dagen door heel Irak, van Kirkuk tot Basra. De protesten richten zich tegen corruptie (‘Ik heb 25 dinar in mijn zak en de overheid miljoenen’), de torenhoge jeugdwerkloosheid en het zwakke leiderschap van premier Adil Abdul-Mahdi. Grootschalige politieke demonstraties zijn in Irak al jaren schering en inslag, maar meestal worden die geregisseerd door een vooraanstaand geestelijk leider, waardoor de werkelijke dreiging voor de regering beperkt blijft. Deze demonstraties lijken spontaan te zijn ontstaan.

Spookstad

Bagdad was vrijdag, de meest gespannen dag, een spookstad. Inwoners mochten hun huis niet uit, behalve voor vervoer van en naar de luchthaven. Internet was platgelegd, om te voorkomen dat via sociale media nieuwe protestacties worden gecoördineerd. Burgers vreesden dat de telefoon wordt afgeluisterd. Het mocht weinig baten, want ’s middags verzamelden zich voor de vierde achtereenvolgende dag demonstranten. Zij probeerden de voormalige Groene Zone binnen te trekken, een wijk in Bagdad met westerse ambassades en internationale organisaties. Tot voor kort was de Groene Zone afgegrendeld. Omdat de veiligheid in Bagdad de afgelopen tijd sterk is verbeterd, is veel beveiliging gestaakt.

Volgens een verslaggever van AFP ter plaatse werd er vrijdag in Bagdad door overheidstroepen met scherp op de demonstranten geschoten. De meeste doden vielen de afgelopen dagen in de zuidelijke provincie Dhi Qar. Volgens een Iraakse mensenrechtencommissie zijn veel slachtoffers nog niet geregistreerd. Meer dan 1.600 demonstranten zijn gewond geraakt. Het Internationale Rode Kruis (ICRC) is bezorgd over de schietpartijen en wijst erop dat ‘alleen in laatste instantie’ ordetroepen op demonstranten mogen schieten.

Jonge mannen dragen een kameraad weg die gewond is geraakt bij schermutselingen met de oproerpolitie tijdens protesten in Bagdad. Beeld AFP

Geen ‘magische oplossing’

Premier Abdul-Mahdi, een jaar aan de macht, kan in het parlement slechts bogen op een nipte meerderheid. Hij probeerde vrijdag tijdens een toespraak de geest weer in de fles te krijgen. Hij benadrukte dat er geen ‘magische oplossing’ is voor corruptie. Hij waarschuwde dat ‘de vernietiging van de staat, de hele staat’ dreigt als de protestacties doorgaan en riep de demonstranten op terug te keren naar ‘het normale leven’.

De premier kreeg bijval van de VN-missie in Irak, geleid door de Nederlandse Jeanine Hennis, die erop wees dat ‘snelle oplossingen of wonderen’ niet mogelijk zijn in de huidige situatie in Irak. De invloedrijkste geestelijke in Irak, de sjiitische groot-ayatollah Ali al-Sistani, wees vrijdag juist op de verantwoordelijkheid van het parlement en de regering. ‘De regering en de politieke fracties hebben niet geantwoord op de eis van het volk om corruptie te bestrijden of iets tastbaars te bereiken.’

Het gedwongen vertrek deze week van een populaire generaal, Abdel-Wahab al-Saadi, in Irak het gezicht van de strijd tegen IS, heeft de volksopstand mogelijk in de hand gewerkt. De geliefde generaal moest naar verluidt het veld ruimen omdat hij niet acceptabel zou zijn voor pro-Iraanse milities in Irak. De Iraakse regering probeerde deze milities in juli vergeefs aan banden te leggen. Volgens onbevestigde berichten op sociale media waren het niet alleen Iraakse overheidstroepen maar ook militiestrijders die gericht op de demonstranten schoten. 

Betogers steken een politievoertuig in brand tijdens protesten tegen de overheid in Bagdad. Beeld AP
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden