Column

'Zegt je kind: Lezen is mijn ding niet? Laat weten wie de baas is'

Hulp voor zwakke lezers hoort niet in het basispakket van de ziektekostenverzekering, vindt Renée Braams.

Lezen in de klas.Beeld ANP

Wist u dat dyslexie-behandeling vergoed wordt uit het basispakket van de ziektekostenverzekering? Iedereen weet dat dat basispakket uitdijt tot een logge Hollebollegijs die onze zonnige toekomst opvreet. Moet dus dyslexiezorg er dan ook maar uit? Zorg die een klein poosje een klein beetje helpt en daarbij schadelijke bij werkingen heeft, moet uit het basispakket, schreef ik onlangs op deze site.

Dyslexiezorg valt niet in die categorie. Het helpt wel, en geeft niet heel opvallende schadelijke bijwerkingen. Wat ik heb gehoord over dyslexiebureaus is dat kinderen en ouders er graag heen gaan, dat ze aandacht krijgen en goede adviezen, en dat de kinderen leren om werkwoorden juist te spellen.

Dat mag best wat kosten. Toch vind ik dat deze hulp uit het onderwijsbudget betaald zou moeten worden, of door ouders zelf, en niet uit de ziektepot.

Ik zie namelijk tóch twee schadelijke bij-effecten (iatrogene schade noem je dat) als je leeszwakte een ziekte noemt en de hulp uit de ziektekostenverzekering betaalt.

Ten eerste is het riskant kinderen een zielig etiket op te plakken. Hoe raakt het kind zo'n kneusjes-imago weer kwijt? O nee? Ben je als dyslecticus geen kneus maar mis je gewoon een bepaald stofje in je hersenen dat je blind voor geschreven tekst maakt? Het zal wel.
Ja, natuurlijk ben je een kneus, als je later op je sollicitatiegesprek zegt dat de werkgever je extra tijd moet geven voor het lezen van rapporten, omdat je dyslexie hebt.

De andere iatrogene schade van het medicaliseren van leeszwakte is, dat dit het zicht vertroebelt op wat er werkelijk aan de hand is.
Waar gaat het nou eigenlijk om? Kinderen die zwak zijn in lezen, moeten gewoon heel veel lezen, oefenen, onder begeleiding van een volwassene. Goed lees-onderwijs is een-op-een-onderwijs, intensief, met een juf die alle tijd en geduld van de wereld heeft.

Zulk leesonderwijs is op basisscholen lastig te organiseren. Juf heeft er 25 of 28 en kan elk kind maar een paar minuten per dag individueel helpen. Leesmoeders deden daarom in de jaren tachtig hun intrede op school, maar later verdwenen die naar de arbeidsmarkt.

Het lijkt me goed als het geld voor passend onderwijs dat de scholen nu van het Lente-akkoord toch mogen houden, besteed wordt aan klassenassistenten die zitvlees hebben om met de kinderen te lezen.
Maar wie als ouder niet wil dat zijn dyslectische kind naar het vmbo gaat, zal ook zelf aan de bak moeten. Laat je kind een of twee keer per dag een kwartier voorlezen, en lees zelf elke dag voor uit die mooie boeken van Astrid Lindgren die je kind niet blieft.

Natuurlijk gaan ze in verzet. Ze roepen: 'Lezen is gewoon mijn ding niet' en 'ik zit de hele dag al op school' en 'ik ben toch goed zoals ik ben, dat zeg jij zelf altijd'. Dan moet je laten weten wie er de baas is.
Mijn oudste kind leest elke avond aan het hele gezin voor uit Wilde Zwanen van Jung Chang, mijn jongste kind uit Hoe overleef ik zonder dromen van de onvolprezen Francine Oomen.

Word leesmoeder deze zomervakantie! En leesvader! We hebben toch geen geld voor zes weken entertainment. En lezen is heerlijk.

Renée Braams is Neerlandica, muziekdocent en columnist van vk.nl

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden