Zeeuwen zijn toltunnel Westerschelde spuugzat

Ooit moest de Westerscheldetunnel de onbetrouwbare veerdienst vervangen. Inmiddels is het een internationale verbinding geworden. En dus willen de Zeeuwen er niet langer voor betalen.

null Beeld Raymond Rutting / de Volkskrant
Beeld Raymond Rutting / de Volkskrant

Tankstations aan weerszijden van het tolplein. De loopbrug kan een La Place-restaurant worden. Dan hoef je alleen maar de poortjes en de kassa's weg te halen, mijmert Mark Perquin, terwijl hij de Westerscheldetunnel in rijdt. Het apparaatje op zijn dashboard piept: weer vier euro kwijt, en dat is nog met korting.

Het is dagelijkse realiteit voor wie werkt in Goes of Middelburg en woont in Terneuzen, of vice versa. Of wanneer je familie aan de overkant van de Westerschelde woont, of als het ziekenhuis er zit. Bij het online bestellen van een pakketje kijkt een Zeeuws-Vlaming niet raar op wanneer hij extra moet betalen voor levering, als er al wordt geleverd.

De toltunnel, die Zuid-Beveland met Zeeuws-Vlaanderen verbindt, begint een doorn in het oog van Zeeland te worden. De zes tolvrije dagen per jaar worden op de website van de Westerscheldetunnel aangeprezen met: 'Ideaal voor een familiebezoek of een dagje winkelen in Middelburg of Hulst!'

null Beeld Raymond Rutting / de Volkskrant
Beeld Raymond Rutting / de Volkskrant

Petitie

Maar dat zou iedere dag zo makkelijk moeten kunnen, vindt Perquin. Dus startte hij een petitie voor een tolvrije tunnel. Eerst online, maar wegens overrompelend succes ligt hij nu ook bij ziekenhuizen, theaters, sportcentra en bibliotheken. Perquin gokt dat hij inmiddels op zo'n 18 duizend handtekeningen zit.

In ziekenhuis ZorgSaam is de petitie binnen een paar dagen vijfhonderd keer getekend, vertelt een medewerker. 'Ziekenhuizen gaan zich steeds meer specialiseren. Als onderdelen van ons straks naar de overkant gaan, moeten onze patiënten tol betalen. Terwijl ze er niets aan kunnen doen.'

Het echtpaar Ella en Karel Steijaert tekent de petitie voordat ze het ziekenhuis verlaten. 'Wij wonen in Hulst, onze dochter in Kruiningen. We moeten betalen om haar op te zoeken. En als de zorg verhuist, wordt het wel erg veel.'

null Beeld de Volkskrant
Beeld de Volkskrant

Open zenuw

Perquin heeft een open zenuw geraakt, zegt wethouder Cees Liefting van Terneuzen, die de petitie in het stadhuis heeft neergelegd. 'Ik word op straat steeds vaker benaderd door mensen die zich realiseren wat de consequenties zijn van de tol.'

Zo is er volgens Liefting veel werkgelegenheid in Zeeuws-Vlaanderen waarvan geen gebruik wordt gemaakt, omdat de tol een te hoge drempel is. 'Als je aan de overkant werkt betaal je al gauw 1.600 euro per jaar. Mensen zijn hun vakantiegeld hieraan kwijt.'

Gemeenten betalen de tol voor hun ambtenaren, waardoor honderdduizenden euro's niet in andere zaken kunnen worden geïnvesteer. Grote theateracts blijven weg. De gemeenten Hulst en Sluis gaan zich economisch steeds meer op België richten. 'De provincie heeft het steeds over sentiment. Jullie wilden wel voor de boot betalen, maar niet voor asfalt. Maar dat is het niet', zegt Perquin.

Volgens hem en Liefting vervult de Westerscheldetunnel inmiddels een hele andere functie dan toen hij in 2003 werd geopend. Het begon als regionale stroomweg die de minder betrouwbare veerdienst moest vervangen. Een deel van de investering van 1,3 miljard door de provincie zou over een periode van dertig jaar terugbetaald worden via tolinning.

Internationale verbinding

Maar de weg is van twee naar vier banen gegaan, de route is een populair alternatief geworden voor de drukke Antwerpse Ring, de A4 is doorgetrokken bij Bergen op Zoom waardoor je zo naar Rotterdam rijdt. Vrachtwagens betalen vanaf april kilometerheffing in België, dus zullen vaker door Nederland rijden. Met 6,2 miljoen passages bereikte de tunnel vorig jaar een record.

'Het wordt echt een hoofdroute richting het Vlaamse achterland. De tunnel is een internationale verbinding geworden. Waarom moeten vooral wij daarvoor betalen? Ik kan het niet meer uitleggen', zegt Liefting.

Het alternatief van de gemeente: laat het Rijk betalen, doormiddel van wegenbelasting. Dat wordt jaarlijks drie euro extra per personenauto, heeft Liefting uitgerekend. Hij hoopt daarom straks 40 duizend handtekeningen aan de Tweede Kamer te kunnen overhandigen, maar zet ook de Zeeuwse lobby onder leiding van Jan-Peter Balkenende in Den Haag aan het werk.

null Beeld
Beeld

Verschuldigd

Niet iedereen is onverdeeld enthousiast over het plan. Natuurlijk willen mensen gratis doorgang, maar gratis bestaat niet, vindt Goes. 'En de provinciale overheid is zich rot geschrokken. Die is afhankelijk van die tunnel om de begroting rond te krijgen', zegt Liefting. De Commissaris van de Koning heeft aangegeven het gevoel 'heel goed' te snappen, maar blijft benadrukken dat de tunnel afbetaald moet worden, zoals afgesproken. 'Hij voelt zich dat aan Den Haag verschuldigd, daarom reageert hij zo. Dat hoop ik tenminste', lacht Liefting. 'Maar we moeten naar de toekomst kijken. Als je naast een bestuurder in de auto zit die alleen maar achteruit kijkt, voel je je als passagier niet veilig.'

Daarnaast zijn sommigen bang dat een tolvrije tunnel voor leegloop zorgt. Zeeuws-Vlaanderen is een mini-economie op zich, die zou worden verstoord. 'Maar als dat waar is, zitten we toch al op een tijdbom. Dan komt de klap over dertig jaar, als de tunnel is afbetaald. Bovendien, ons volkslied zegt het niet voor niets: we zijn ons eigen landje, maar deel van Nederland.'

Krachtig stukje Nederland

Door de toltunnel voelt dat soms anders. 'We praten over één Zeeland, maar dat is het niet. We zijn verbonden, maar niet helemaal.' Onterecht, vindt Liefting. 'De helft van ons komt uit andere delen van Nederland. We hebben er familie wonen, onze kinderen studeren er. We zijn geen Gallisch dorpje meer, we zijn een krachtig stukje Nederland. Een van de economische motoren van het land. Nederland is het aan zichzelf verplicht om ons erbij te houden.'

In april gaat het college van burgemeester en wethouders van Terneuzen op werkbezoek in Den Haag. 'Veel mensen hebben ons al gevraagd: we gaan toch wel actie voeren, hè?' Liefting lacht. In de jaren vijftig demonstreerden een paar duizend Zeeuwen op het Malieveld voor 'vrije veren' over de Westerschelde. Misschien dat ze dat dit jaar weer met z'n allen naar Den Haag rijden. 'Maar dan wel op een tolvrije dag.'

Ontvang elke dag de Volkskrant Avond Nieuwsbrief in uw mailbox, met het nieuws van vandaag, tv-tips voor vanavond, en alvast zes artikelen uit de krant van morgen. Schrijf u hier in.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden