Zeepier vindt microplastics onverteerbaar

AMSTERDAM - Nederlandse onderzoekers zien voor het eerst concrete aanwijzingen voor negatieve effecten van microplastics in zee. Zeepieren krijgen er meer schadelijke stoffen mee binnen en grote hoeveelheden microplastic leiden duidelijk tot gewichtsverlies.


Microplastics zijn tegenwoordig overal in het milieu te vinden. Deze microscopisch kleine plasticdeeltjes zijn afkomstig van grotere stukken afval, kleding of cosmetica. Dinsdag nam de Tweede Kamer een motie aan die de regering oproept het gebruik van microplastic in cosmetica op termijn te verbieden.


Er is nog veel onduidelijk over de milieugevaren van microplastics. Het was al wel bekend dat ze een nare eigenschap hebben: ze zuigen vervuiling aan, zoals schadelijke pcb's. Organismen die veel microplastics binnenkrijgen, zouden zo in theorie meer gifstoffen kunnen opnemen.


Het team van Wageningen Universiteit en IMARES laat nu zien dat dit transportmechanisme inderdaad optreedt. Ze publiceren daarover in het wetenschappelijke tijdschrift Environmental Science & Technology. De onderzoekers lieten in het lab zeepieren een maand graven en eten in met pcb's vervuild zand en schoon zand van verschillende plekken langs de Nederlandse kust.


Toevoeging van korreltjes polystyreen van een millimeter stimuleerde de opname van pcb's. De pieren in vervuild zand plus microplastic bleken na afloop van het experiment één à twee keer zoveel pcb's in zich te hebben. Als de onderzoekers extreem grote hoeveelheden polystyreen door het zand mengen, verliezen de zeewormen gewicht. Dat is geen gevolg van pcb-vervuiling, maar waarschijnlijk een verminderde voedingswaarde van het zand.


'We zien in de experimenten zowel chemische als groeieffecten van microplastics. Dat is nog niet eerder aangetoond', zegt ecologe Ellen Besseling van Wageningen Universiteit. 'De extra ophoping van pcb's is niet dramatisch groot, maar het levert wel een waarschuwing dat microplastic andere effecten kan hebben in de voedselketen.'


De zeepier staat in kustgebieden aan de basis van de voedselketen, zegt Besseling. In de Waddenzee leven er vele tientallen per vierkante meter. Ze vormen voedsel voor wadvogels als de scholekster en voor vissen als schol en bot. Extra ophoping van gifstoffen in zeepieren kan zo effect hebben op ander diersoorten.


Besseling doet haar promotie-onderzoek bij de onderzoeksgroep van hoogleraar Bart Koelmans, die eerder dit jaar publiceerde over effecten van nanoplastics op mosselen. Binnenkort volgt een paper over effecten op vissen.


Het is nog niet mogelijk om de risico's concreet in te schatten, zegt Besseling. De laagste hoeveelheid microplastics gemengd met zand die bij de zeepieren is onderzocht, was 0,074 procent. Dat is tien keer hoger dan de tot nu hoogste concentratie die bekend is uit onderzoek naar vervuilde zeebodems.


Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden