ACHTERGRONDCompensatiepakket Zeeland

Zeeland reageert gemengd op compensatie voor kazerne. Het krijgt ‘criminelen in plaats van mariniers’

Een grote wens van veel Zeeuwen − tolvrij tussen Walcheren en Zeeuws-Vlaanderen kunnen reizen − lijkt niet uit te komen. Ook niet nu ze worden gecompenseerd voor de afgeblazen kazerne; een compensatie die wisselende reacties oproept. 

De tolhuisjes van de Westerscheldetunnel.Beeld Marcel van den Bergh / de Volkskrant

Het was voor Zeeland hopen tegen beter weten in, dat de Tweede Kamer vlak voor het reces nog een motie zou aannemen om de tolheffing in de Westerscheldetunnel af te schaffen. Dat zou een mooie extra bijdrage zijn aan het compensatiepakket voor het afblazen van de marinierskazerne, vonden veel Zeeuwen.

Al sinds de opening van de Westerscheldetunnel in 2003 zijn veel Zeeuwen verbolgen dat zij voor hun werk of familiebezoek moeten betalen om van Walcheren naar Zeeuws-Vlaanderen (en vice versa) te rijden door de langste tunnel van Nederland. Maar aan een tolvrije tunnel hangt een prijskaartje van 450 miljoen euro. Dat is het bedrag dat tot 2033 moet worden betaald voor de bouw en het onderhoud. ‘Mijn verwachting was al dat die motie geen schijn van kans had’, zegt François Babijn, statenfractievoorzitter van Partij voor Zeeland. ‘Dat compensatiepakket kost 650 miljoen euro – daar zou dan opeens 450 miljoen euro bijkomen. Dat is nogal wat.’

Gedupeerd

De motie in de Tweede Kamer was ingediend door 50Plus, PvdA en SP. Een delegatie van de stichting Zeeland Tolvrij was er speciaal voor afgereisd naar het Binnenhof. Maar een Kamermeerderheid torpedeerde de motie, met 67 stemmen voor en 77 tegen. Jammer, maar helaas, vindt ook CDA-gedeputeerde Jo-Annes de Bat. ‘Het is inderdaad een heel sterke wens in Zeeland om die tunnel tolvrij te krijgen’, zegt hij. ‘Onze volgende actie richten we nu op de komende Kamerverkiezingen.’

Over dat veelbesproken compensatiepakket (650 miljoen euro, 1.040 banen) heersen gemengde gevoelens in Zeeland. De bestuurders van provincie, Vlissingen en het waterschap zijn overwegend laaiend enthousiast. Sommigen noemen het pakket − Wind in de Zeilen genaamd, en in enkele maanden in een rondgang op alle ministeries bij elkaar gesprokkeld door oud-werkgeversvoorzitter Bernard Wientjes − zelfs beter dan de marinierskazerne.

Kritiek

Maar bij oppositiepartijen en ook vanuit de bevolking klinkt kritiek. ‘Zeeland wordt in het pak genaaid door voorstel Wientjes’, twitterde de Statenfractie van ProZeeland, een afsplitsing van twee voormalige leden van Forum voor Democratie. Ook Partij voor Zeeland is kritisch en wantrouwt het enthousiasme bij de bestuurderspartijen. 

Amper vijf maanden geleden kwamen Zeeuwse bestuurders nog kokend van woede terug uit Den Haag. Ze voelden zich ‘bedonderd’ over het afblazen van de marinierskazerne, waarvoor alle contracten al jaren geleden waren gesloten en waarin Zeeland zelf al 21 miljoen euro had geïnvesteerd.

Toch werd een motie van de oppositie om een juridische procedure te beginnen tegen het Rijk wegens het niet nakomen van harde afspraken, verworpen. De handdoek werd te snel in de ring gegooid, vindt Babijn, het vizier werd te snel gericht op compenserende maatregelen. ‘D66 noemde een compensatiebedrag van 2 miljard euro, de VVD meer dan een miljard, en nu zijn ze dus blij met 650 miljoen’, aldus de fractievoorzitter van Partij voor Zeeland. ‘Nou ja, dat is politiek.’

Provinciebestuurder De Bat noemt het realisme. ‘We hadden alle reden om boos te zijn als je zo in je gezicht wordt belogen en besodemieterd’, zegt hij. Maar dat was door het ministerie van Defensie, dat in het geniep terugtrekkende bewegingen had gemaakt. Bij het compensatiepakket zijn het hele kabinet en al zijn ministeries betrokken. ‘We moeten door’, aldus De Bat. ‘Dit gaat over bestuurlijke afspraken, niet over een wasmachine met garantie.’

Tevreden

Hij is zeer tevreden over de nieuwe afspraken met het Rijk. ‘Dit is een veel breder pakket dan alleen een kazerne’, vindt De Bat. ‘Het richt zich ook op vernieuwing en verduurzaming, echt voor de langere termijn.’ 

Er komen: een groot justitiecomplex, een kenniscentrum (voor voedsel, water en energie), een betere spoorverbinding, een huisartsenopleiding, een gezondheidscentrum, extra geld voor de Zeeuwse zorginfrastructuur, extra klimaatmaatregelen (waaronder mogelijk een waterstoffabriek). Absolute blikvanger is de komst van een justitieel complex met een extra beveiligde gevangenis, een beveiligde rechtbank, een beveiligd hotel voor rechters en advocaten en een kenniscentrum voor ondermijnende criminaliteit. Daarvoor trekt Den Haag 340 miljoen euro uit – het levert Vlissingen vijfhonderd banen op. Aan zo’n nieuwe rechtbank is dringend behoefte: de twee huidige zijn al tot eind van het jaar bezet.

De gevangenis komt op de plek langs de Scheldedijk waar eigenlijk de marinierskazerne met 1.800 mariniers had moeten verrijzen en biedt plaats aan 222 gedetineerden. Daarbinnen komt ook een extra beveiligde inrichting (à la de EBI in Vught) voor dertig vluchtgevaarlijke gevangenen.

Geschamperd

‘Wordt dit het uitzicht van Holleeder?’, kopte de PZC donderdag op de voorpagina, met een foto van een getralied raam met uitzicht op een strandje langs de Westerschelde. Vanuit de bevolking werd geschamperd: krijgen we zware criminelen in plaats van mariniers.

Het justitieel complex, met ook een beveiligde rechtbank, moet in 2026 klaar zijn. Critici vragen zich eveneens af of er in navolging van de mariniers wel genoeg rechters en advocaten zijn te vinden die de gang naar Wientjes’ ‘Law Delta’ net buiten de Zeeuwse havenstad willen maken. Wat kan helpen is dat een betere treinverbinding onderdeel is van het compensatiepakket, waardoor Rotterdam 20 minuten en Amsterdam 60 minuten sneller kan worden bereikt.

De PZC noemt het compensatiepakket in een hoofdredactioneel commentaar ‘een goede uitkomst’. Toch hebben veel Zeeuwen nog steeds het gevoel: eerst zien, dan geloven. Provinciale Staten van Zeeland, de gemeenteraad van Vlissingen en het algemeen bestuur van het waterschap moeten er nog hun goedkeuring aan verlenen, maar dat lijkt een formaliteit. Zelfs het kritische Statenlid Babijn verklapt nog niet wat hij volgende week gaat stemmen: ‘Als je nee zegt, wat dan? Misschien staat Zeeland dan helemaal met lege handen.’

Lees ook:

Zeeland krijgt 650 miljoen aan rijksinvesteringen als compensatie voor de marinierskazerne. ‘Een fantastisch mooi pakket’, vindt de commissaris van de koning. 

De mariniers gaan niet naar Vlissingen. En dat is zuur voor het havenstadje in het verre Zeeland. De Zeeuwen zijn kwaad: ‘Belachelijk, zo ga je als regering niet met de bevolking om.’

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden