Zeeland heeft niet teveel te willen

De twaalf provinciën hebben ieder hun eigen profiel. Waar ligt de kracht en waar de zwakte? In de aanloop naar de Statenverkiezingen van 3 maart een serie korte portretten van de provinciën....

ZEELAND geldt nog steeds als een provincie waar zwijgen een levensinstelling is. 'Ze komen niet eens aan de telefoon als ik bel', moet Hans Wiegel eens verzucht hebben toen hij als minister van Binnenlandse Zaken een rondje maakte langs de provinciehuizen.

Een provincie ook die zich koestert in een isolement van eeuwen. De huidige commissaris van de koningin W. van Gelder beklaagt er zich regelmatig over dat de inwoners van zijn bestuursdomein hun licht te veel onder de korenmaat houden.

Dit heeft tot gevolg dat buitenstaanders Zeeuwen afrekenen op een imago dat nog uit de vijfiger jaren dateert: stug, in zichzelf gekeerd en gierig, om niet te zeggen vrekkig. 'We zitten nog steeds opgescheept met dat verschrikkelijk oubollige margarinetrutje', zei diezelfde Van Gelder daar eens over, doelend op de stokoude reclame voor Zeeuws Meisje.

Iets meer bravoure en panache zou de provincie dus van pas komen, maar wee degene die dat al te nadrukkelijk uitdraagt. Met zijn pleidooi om Zeeland te profileren als schakel tussen twee wereldhavens in plaats van waterrijke uithoek van Nederland, loopt Van Gelder nogal eens voor de muziek uit.

De doorsnee Zeeuw is immers tevreden en bescheiden in zijn ambities en zoekt zijn bestuurders en politici op dezelfde eigenschappen uit. 'Hier gebeurt nooit wat en dat willen we vooral zo houden', hoor je daarom nogal eens verkondigen op straat.

'Je stuit hier inderdaad snel op het Calimero-denken', beaamt J. Mandos die inmiddels negen jaar burgemeester van Borsele is. 'Er zijn net zoveel Zeeuwen als er op de zuidelijke Maasoever in Rotterdam leven, en dan heb je als provincie niet teveel te willen. Dát is in deze contreien de geijkte argumentatie. Maar je kunt zo'n gegeven ook anders presenteren. We hebben méér inwoners dan Suriname bijvoorbeeld. Zeeland moet meer voor die laatste benadering kiezen'.

Een enkele pionier daargelaten blijft 'zoetjesaan' in bestuurskringen nog altijd het devies. Zeeuwse politici gaan onder deze ingetogenheid niet gebukt. 'De exposure van Zeeland mag best wat scherper, maar er zijn grenzen. Stel je eens voor dat wij bij alles net zo gingen staan schreeuwen als die grachtengordel in Amsterdam', zegt M. Wiersma van Delta Anders, een van de oppositiepartijen in de staten.

Zeeland als spil van de Rijn-Schelde Delta? Het mocht wat. 'Laten we realistisch zijn; de monding van de Mississippi is groter. De provincie moet zijn functie van ecologische schatkamer in stand houden. Daar liggen de échte wortels van Zeeland.'

In meerdere opzichten is het dunbevolkte en uitgestrekte Zeeland een behoudende en gezagsgetrouwe provincie. Klein rechts is er sterker dan waar ook. SGP en RPF/GPV haalden bij de laatste statenverkiezingen samen bijna eenvijfde van de 47 zetels.

De calvinistische zuil mag dan aan kracht hebben ingeboet; vooral op het platteland heeft de secularisatie minder huisgehouden dan elders en winnen preciezen het nog altijd van rekkelijken.

Zeeland is nog steeds een eilandenrijk; de Delta-werken ten spijt. Eeuwen hebben die besloten gemeenschappen zich gewenteld in een eigen sociaal-culturele identiteit, hun rug gekeerd naar het eiland verderop. Daartussen het zoute water. Vriend als het ongewenste indringers op afstand hield; vijand als het met grillig natuurgeweld have en goed bedreigde.

Die haat-liefde-verhouding met de zee ligt diep verankerd in de ziel van de Zeeuwen; de lijfspreuk Luctor et Emergo is daarom niet zomaar een echo uit het verleden. Dat bleek enkele jaren terug toen de plannen om als natuurcompensatie voor het uitbaggeren van de Westerschelde langs de zeearm op enkele plekken de dijken door te steken massaal protest losmaakten.

Het echte Zeeland-gevoel vind je niet aan strand en duin, want die zijn allang door de Duitsers geconfisqueerd. Als een Zeeuw zijn provincietrots wil aanboren gaat hij de polders in. Daar, in die onmetelijke ruimte van vette klei, voelt hij zich een met zijn omgeving. 'Je herkent een Zeeuw daarom ook aan zijn sterke band met het landschap', aldus Wiersma. Kerngegevens Zeeland:

Aantal inwoners (per 1 januari): 370.501

Oppervlakte: 311.700 hectare (waarvan 40 procent water).

Samenstelling provinciale staten: (47 zetels). VVD 12 zetels CDA 10 zetels PvdA 8 zetels SGP 6 zetels D66 3 zetels GPV/RPF 3 zetels Zeeuws-Vlaamse Volkspartij (ZVV) 2 zetels Delta Anders 1 zetel AOV 1 zetel GroenLinks 1 zetel

Gemiddeld besteedbaar jaarinkomen per inwoner: 20.300 gulden (1996) Hans Horsten

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden