Zee warmt niet nóg sneller op, wetenschap schrapt geruchtmakende studie

Het wetenschapsblad Nature schrapt een alarmerend klimaatonderzoek dat beweerde dat de oceanen nog veel meer opwarmen dan het VN-klimaatpanel IPCC aanneemt. De wetenschappers die de studie uitvoerden, blijken een statistische fout te hebben gemaakt.

Duitse wetenschappers meten de dikte van het ijs op de noordpool. Beeld EPA

Pijnlijk, want het artikel werd onder meer door de BBC, CNN, de New York Times en in ons land door onder meer Nu.nl binnengehaald als belangrijk, verontrustend klimaatnieuws. De nieuwe resultaten zouden onder meer betekenen dat de wereld nog sneller zijn CO2-uitstoot moet terugbrengen om de klimaatdoelen van ‘Parijs’ te halen, stelden ook de auteurs zelf in een persbericht.

Maar al enkele dagen nadat het onderzoek eind 2018 verscheen, kwam er kritiek op. In een weblog wees de onafhankelijke Britse wiskundige Nic Lewis erop dat de Amerikaanse auteurs van de studie een reeks technische fouten hadden gemaakt. Daardoor viel hun centrale bewering – de oceanen nemen 60 procent meer warmte op dan iedereen aanneemt – niet meer hard te maken.

Handdoek

De auteurs, onder leiding van Princeton-hoogleraar geochemie Ralph Keeling, gooiden prompt de handdoek in de ring. ‘Toen we hiermee werden geconfronteerd, werd het ons meteen duidelijk dat hier een probleem was’, aldus Keeling tegen een regionale Amerikaanse krant. Waarop er boven het artikel een waarschuwing kwam te staan: pas op, de cijfers kloppen niet. Het onderzoek was toen echter al door honderden nieuwsmedia opgepikt, met koppen als ‘Verbijsterend nieuw onderzoek vindt enorme stijging warmte oceanen’. Deze krant besteedde er overigens geen aandacht aan.

Fysisch oceanograaf Sybren Drijfhout (KNMI, Universiteit van Southampton) verbaast het ‘achteraf eigenlijk niets’. In het artikel gaat het om een nieuwe methode om te berekenen hoeveel warmte de oceanen opnemen. ‘Die methode is nieuw, maar ook ongelooflijk ingewikkeld, en gebaseerd op zeer veel bronnen. Dan is een vergissing snel gemaakt.’

Veel invloed op de wetenschappelijke kennis over het klimaat heeft de intrekking niet. Zo maakt het vorige week gepubliceerde speciale rapport van het IPCC over de oceanen geen gebruik van de studie. ‘Het IPCC zou van deze studie sowieso zeggen: dit is te onzeker, zo'n methode waar nog maar één keer over is gepubliceerd en die een afwijkende schatting van de warmteopname maakt', zegt Drijfhout, die ook meeschrijft aan de IPCC-rapporten.

Gênant

Vooral onder critici van klimaatbeleid wordt de intrekking met gejoel ontvangen. ‘De klimatologie zit vol voorbeelden van slechte statistiek’, foetert socioloog Benny Peiser op het blog van de Great Warming Policy Foundation, een Britse denktank die ‘diep bezorgd is’ over klimaatmaatregelen. ‘Het systeem van controle door vakgenoten faalt en laat het aan amateurs over om de fouten te vinden. Wetenschappers zouden zich moeten schamen.’

‘Dit is slechts het jongste voorbeeld van klimaatwetenschappers die zichzelf in de voet schieten door incorrecte statistiek te gebruiken’, laat ook Lewis weten in een verklaring. ‘De klimaatwetenschap moet vooraf professionele statistici aan boord halen, als men dit soort gênante situaties voortaan wil voorkomen.’

Het is kritiek die Drijfhout gedeeltelijk deelt. Inderdaad moet de klimaatwetenschap er misschien vaker een statisticus bij halen als het erg ingewikkeld wordt. ‘Maar ik vind deze gebeurtenis geen teken dat er fundamenteel iets mis zou zijn met de klimaatwetenschap', zegt hij. ‘Het illustreert juist ook dat het wetenschappelijk bedrijf redelijk goed in staat is fouten te erkennen en te corrigeren.’

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden