Analyse

Zedenzaak Valkenburg lijkt teleurstelling te worden voor OM

De afwikkeling van de Valkenburgse zedenzaak lijkt uit te lopen op een grote teleurstelling voor het Openbaar Ministerie. Ondanks de harde opstelling van het OM hoeven de meeste mannen die seks hadden met de destijds 16-jarige Kimberly niet de cel in.

Een appartement van Hotel Botterweck in Valkenburg. Beeld anp

Donderdag en vorige week kreeg het gros van de verdachten, 21 mannen, één dag cel opgelegd en taakstraffen variërend van 120 tot 240 uur. Twee verdachten werden vrijgesproken. Een zware dobber voor het OM, dat celstraffen van vijf tot twaalf maanden had gevraagd. Slechts drie mannen moeten langer de cel in.

Het verhaal van het tienermeisje dat door een loverboy werd aangezet tot seks tegen betaling met misschien wel tachtig mannen leidde tot veel beroering. Hoewel aanvankelijk gesproken werd over minstens zestig verdachten, kwam het bewijs in slechts 29 zaken rond.

Het OM koos van meet af aan voor een harde aanpak, maar was daarin niet gelukkig. Vooral zaaksofficier David van Kuppeveld kreeg kritiek, omdat hij bij een eerste regiezitting had gezegd dat de verdachten zouden worden opgehaald als ze zich niet zouden melden. 'Dat het gevolgen kan hebben voor hun huwelijk of relatie, daar zit ik niet mee', tekende de lokale pers op.

'Heksenjacht'

Twee verdachten pleegden zelfmoord. Advocaat Ivo van de Bergh, die 19 verdachten bijstaat, sprak van een 'heksenjacht'. Het OM bood verdachten later aan na hun verhoor met een hulpverlener te praten.
Al in het voorjaar kondigde het OM nieuwe, strengere strafeisen aan voor bezoekers van minderjarige prostituees. 'Een taakstraf voor dit delict kan echt niet voor ons', zei landelijk officier mensenhandel Warner ten Kate. Voor 'ontucht met seksueel binnendringen' zou door elke officier van justitie 6 tot 15 maanden celstraf worden geëist.

Een blik op de jurisprudentie laat echter zien dat hoe luid de roep om zwaardere straffen ook klinkt, rechters er niet in meegaan. Volgens strafrechtadvocaat Barry Koenders is het OM hier dan ook 'iets te politiek geweest'. 'Ik snap dat je iets duidelijk wilt maken, maar dat mag nooit over de rug van individuen. En zaken gaan nou juist over individuen.'

Het OM voelde zich in zijn aanpak gesterkt door een wetswijziging uit 2012 (artikel 22b), waardoor rechters verplicht zijn om bij ernstige zedenzaken zoals jeugdprostitutie een onvoorwaardelijke celstraf op te leggen. Al langer blijkt echter dat rechters dit verbod proberen te omzeilen. Door een taakstraf te combineren met een celstraf van één dag wordt de letter van de wet gevolgd, maar hoeft de verdachte niet de gevangenis in. In sommige gevallen kregen verdachten de dagen die ze al in voorarrest hadden gezeten als celstraf opgelegd. Zo veroordeelde de rechter in Amersfoort in februari twee bezoekers van een 17-jarige prostituee tot een paar dagen cel en een werkstraf.

Beeld anp

'Onbevredigende oplossing'

Deze 'truc' werd donderdag door de rechters in de Valkenburgse zedenzaak 'een onbevredigende oplossing' genoemd. 'De rechter probeert maatwerk te leveren en artikel 22b is een inperking daarvan. Het is alsof je maatwerk wil en een confectiejasje krijgt aangereikt', aldus persrechter Marc Bax. De rechters vonden in de meeste gevallen een celstraf te ver gaan omdat de verdachten niet bewust op zoek waren naar een seksafspraak met een meisje jonger was dan 18 jaar. 'Het verwijt is minder groot dan in het geval dat iemand welbewust op zoek is gegaan naar een minderjarige of wist dat zij minderjarig was.' Ook woog de rechter andere factoren, zoals of de verdachte een strafblad had en of hij Kimberly slechts een of meerdere keren had bezocht.

Drie mannen kregen wel een substantiële celstraf, variërend van twee tot drie maanden onvoorwaardelijk. Onder hen een 39-jarige man die had verklaard op zoek te zijn geweest naar 'een jong en onervaren meisje waar niet al honderden mannen overheen waren geweest'. Hij had volgens de rechter wel kunnen weten dat hij bij een minderjarig meisje uit kon komen.

Volgens de Nationaal Rapporteur Mensenhandel Corinne Dettmeijer hecht de rechter in deze zaak te veel waarde aan de intenties van de verdachten. 'De rechter stelt eigenlijk dat je alleen een onvoorwaardelijke celstraf kunt opleggen indien je op zoek was naar een minderjarige, maar zo staat het niet in de wet. De rechter hanteert dit nu in 21 gevallen als uitgangspunt, maar dan kan je niet echt spreken van maatwerk.'

Het OM gaat in hoger beroep proberen er zwaardere straffen uit te halen. 'Maar wat blijft hangen is dat de harde aanpak weinig effect heeft gesorteerd', aldus advocaat Van de Bergh.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden