Zebra-denken

De Rotterdamse basisschool De Vierambacht was zwart, en is nu gemengd. Dankzij een mooi, en weldadig weinig pretentieus ouder-initiatief. Het realisme is ingedaald....

‘Hun hebben Mohammed, en hun hebben Jezus’, zegt een schattig bebrild jongetje in de documentaire Kleur in de klas, vanavond om vijf voor elf op Nederland 1. Zo eenvoudig kan multiculti zijn.

De film gaat over het wel en wee van de vijf jaar geleden volledig zwarte basisschool De Vierambacht in Rotterdam. Filmmaakster Ireen van Ditshuyzen vertelt bij de voorvertoning ‘dat je er hoop uit kunt putten’. Witte ouders besloten in 2001 dat zij hun kinderen op de buurtschool wilden doen, en na hardnekkig folderen, veel praten en ‘lange adem’ is het gelukt om er een veelkleurig schooltje van te maken.

Dit is Nederland anno nu. Is het het oude Nederland van het idee dat culturen mooi en kleurig zijn, met een betere keuken en probleemloos contact? ‘Hun hebben Jezus en hun hebben Mohammed.’ Of is dit het nieuwe, ontnuchterde Nederland waar we ons tobberig hebben neergelegd bij het feit dat we samen voort moeten? Toch vooral dat laatste.

De Vierambacht is een openbare basisschool pal om de hoek bij het Palazzo di Pietro, het huis van wijlen Pim Fortuyn in Rotterdam-West. Multicultureel frontgebied, vanuit de tram zie je veelkleurig Rotterdam winkelen en hangen op de Kruiskade.

Waarom is het op deze school wel gelukt en vrijwel nergens anders? De voorzitter van het schoolbestuur zegt iets over veel cultuur en muziek. Maar de twee moeders van het eerste uur hebben meer recht van spreken, en vertellen over folderen op de kindercrèche, eindeloos eraan sleuren en in één klap dertig witte kinderen op school, anders werkt het niet. Dat het een broos evenwicht is, zoals de directeur zegt, zie je zo. Er is bij de voorvertoning geen Turkse of Marokkaanse ouder te bekennen, en bij de dependance, de De Jager-school, een paar straten verderop, kunnen ze hoog of laag springen – daar krijg je met geen tien paarden een wit kind op.

Dit is de beste remedie tegen polarisatie, zegt iemand in de film. Maar is De Vierambacht het begin of de laatste strohalm, dat is de kwestie. In dagblad Trouw stond half juli dat de segregatie nog altijd toeneemt, niet meer dan 12 procent wil zijn kind op een zwarte school plaatsen. Terwijl dat vorig jaar nog 20 procent was. In het Nederland van de 180 nationaliteiten is niets vanzelfsprekend of gemakkelijk als voorheen. Voorheen koos je de school in de buurt of die van je eigen denominatie. Dat is voorbij. Ouders doen hun best, maar de toekomst van je kind, daar doe je geen politiek correcte concessies voor.

Maar laat ik ook eens wat hoop putten. Bij de voorvertoning was er niemand meer die orakelde over de schoonheid van het kosmopolitisme, en evenmin werd er foei geroepen vanwege de ‘witte vlucht’. Het zebra-realisme is ingedaald. We maken er het beste van, dat is wat erin zit, niet meer, ook niet minder.

Dat is wat ik uit die film haal – die multiculturele samenleving is er nu eenmaal, en na vijf jaar spartelen, botsingen en loutering lijkt dat ook het besef in een vermoeid en wijzer Nederland, vlak voor de verkiezingen. Ayaan is vertrokken, Wilders, Pastors en Nawijn gaan geen deuk in een pakje boter slaan. De opluchting is bijna voelbaar omdat het debat ouderwets gaat over 3 procent belastingverlaging, de AOW en een miljoen hier minder of daar meer.

Neem het VVD-verkiezingsprogramma van Ben Verwaayen. Het is niet erg opgemerkt vanwege die 3 procent voor de rijken en nu het gekrakeel over de plaats van Docters van Leeuwen. Maar op de eerste pagina prijkt wel dat ‘discriminatie altijd verboden’ is, met in een kadertje grondwetartikel 1: allen die zich in Nederland bevinden worden in gelijke gevallen gelijk behandeld.

De confrontatiepolitiek van Rita Verdonk – allemaal inburgeren en gauw een beetje – is verbannen naar de laatste bladzijde, tussen de landbouwpolitiek en wat verder ter tafel komt. Na vijf jaar is alles ‘benoemd’ en is de stroom immigranten ingedamd. Het moest gebeuren, dank voor de moeite, nu graag weer consensus.

Je kunt die VVD-omslag bijna marxistisch duiden: nu de conjuctuur aantrekt, is het alle hens aan dek en moeten wij aardiger worden tegen onze Turken en Marokkanen. Maar ik denk dat die Verwaayen een realist uit Groot-Britannië is, waar een harder soort liberalisme wordt gepraktiseerd dan hier. Zeker, Nederland moet gastvrijheid uitstralen, ‘slim omgaan met immigratie’ staat in het verkiezingsprogramma. Buitenlandse werknemers zijn welkom, op grond van een puntensysteem dat afhangt van hun waarde voor de arbeidsmarkt. ‘Bij deze tijdelijke arbeid past echter geen gezinshereniging of recht op sociale zekerheid.’

Zo gaat het worden. We hoeven niet meer van elkaar te houden. Minder illusies over samenleven, het beste ervan maken in een razende wereld. Dat beseffen ze ook op de Vierambacht in Rotterdam. Het komt niet in de film voor, maar die school dreigt nu alweer ‘te wit’ te worden. Vanwege het succes van de oudersactie? Nee, omdat de buurt in hoog tempo weer wit aan het worden is.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden