'Ze zijn overal al bespuugd, en dan komen ze hier'

Het is er vies, het behang bladdert van de muur, op het kozijn ligt een dikke laag vuil, de muur zit vol gaten en is besmeurd met zwarte strepen, de wastafel is bruinig, het matras is stuk....

Van den Brink, teamleider van het pension, zegt de patiënten te kunnen helpen met schuldeisers en justitie. Verder kan ze weinig voor hen doen, door het grote tekort aan geld en personeel.

'Voor de meeste mensen die acuut psychotisch worden, een gevaar vormen voor de omgeving en de crisisopvang in moeten, geldt: met meer begeleiding had dit niet hoeven gebeuren', zegt Van de Brink. 'Maar voor begeleiding hebben we nauwelijks tijd.'

Vorige week ontstond er commotie, toen de gemeente Amsterdam een kort geding moest aanspannen tegen een psychiatrische zorginstelling om een psychotische patiënt op te nemen. Decrisisopvang zit vol, evenals de sociale pensions.

In Straetenburgh wonen 52 psychiatrisch zieke mensen van 28 tot 64 jaar, midden in de Rivierenbuurt, naast een crèche en een basisschool. Van buiten ziet het er goed uit, maar binnen bungelen vettige vlokken vuil aan het plafond van de keuken. In de donkere gangen ligt oud, gescheurd zeil, dat volzit met brandgaten en bezaaid is met peuken. Ramen zijn kapot, stukken muur zijn op de grond gevallen.

Van den Brink: 'Dit wil je mensen niet bieden.'

De bewoners moeten zelf hun schone lakens uit de linnenkamer halen. 'Een keer per week zetten wij hen ertoe aan zich echt te verschonen.' Twee patiënten die in een hoekje bier drinken worden terechtgewezen. Ze kletsen wat, maar gebruik van verdovende middelen mag alleen op de eigen kamer.

'Dit gebouw is beneden alle niveau, echt verschrikkelijk,' meent ook S. Poels, sector-directeur van de verantwoordelijke stichting HVO-Querido. 'Mensonterend, ik ben erg geschrokken. Het is afschuwelijk', zegt VVD-wethouder Dales van financiën, die het pension onlangs heeft bezocht. 'Een wantoestand', noemt wethouder B. Irik (PvdA) van Zorg het.

'Er zijn veel wethouders langsgeweest', zegt Van den Brink. 'En hun opvolgers. Allemaal schrikken ze enorm, beloven van alles, maar altijd met een slag om de arm.' Algemeen directeur Fransman van de stichting zegt nu meer vertrouwen te hebben in de wethouders. 'Ze tonen een sterke betrokkenheid.' Fransman heeft binnenkort een gesprek met de gemeente over extra geld voor de vijf sociale pensions.

Want ook in de andere pensions is de situatie 'schrijnend'. 'Te kleine kamers, onvoldoende sanitaire voorzieningen en een zeer slecht algemeen onderhoudsniveau kenmerken deze voorzieningen', schrijft de stichting in een onlangs opgestelde notitie.

Het is een kwestie van lange adem, zegt Irik. Er zijn meer instellingen voor maatschappelijke opvang in Amsterdam die in de problemen zitten. Maar geld lospeuteren in Den Haag en de bouw van een nieuw pand kost tijd. De gemeente wil proberen incidenteel extra geld vrij te maken.

'Bewoners hebben alle instellingen al doorlopen', zegt Van den Brink. 'Ze worden aangekeken als vies, in de metro gaat niemand naast ze zitten. De meesten hebben een zwerftocht langs psychiatrische instellingen achter de rug. Dan zijn ze uitbehandeld, wat betekent dat hen geen hulp meer geboden kan worden.'

'Psychiatrische instellingen zeggen: sorry, ze zijn verslaafd. Verslavingsinstellingen zeggen: sorry, daar kunnen we weinig mee, dat zijn psychiatrisch patiënten. Dan staan ze op straat. Ze zijn overal al geweest, niemand heeft hen kunnen helpen.'

'Ze vertrouwen niemand meer. Deze groep is zo bespuugd. Dan komen ze hier, maar de opvang is beneden alle peil, en heeft weinig met beschaving te maken. Hier kun je niemand laten wonen. Ze zijn verstoten.'

Van den Brink kan met slechts enkele werknemers weinig veranderen. 'We kunnen de bewoners niet begeleiden en die begeleiding hebben ze wel hard nodig. Mensen brengen veel problemen met zich mee. We onderhandelen met justitie voor hen, treffen afbetalingsregelingen, brengen structuur in hun financiën.'

'Dat zijn technische dingen ja, verder kunnen we ze nauwelijks helpen. We geven ze eten, praten een beetje met ze, dat is alles. Voor een echt gesprek is geen tijd.'

Het pension kan redelijk functioneren als het twee keer zoveel werknemers erbij krijgt. Op verzoek van wethouder Dales heeft de stichting dat onderbouwd. Voor alle instellingen voor maatschappelijke opvang in Amsterdam, 19 in totaal, zijn 42 extra hulpverleners nodig, een kwart meer dan het huidige aantal.

De cijfers worden binnenkort in het Amsterdams collegebestuur besproken.

Daarmee is het personeel nog niet gevonden. Van den Brink: 'Vinden van nieuw personeel is bijna onmogelijk. De hulpverlener moet bekend zijn met psychiatrie èn met verslaving en hij moet ook bereid zijn te werken in wisseldiensten en weekeinden. Hij krijgt geen fantastisch loon. De contrasten zijn schril. Laatst stapte er iemand over van de jeugdhulpverlening naar welzijn, waar wij onder vallen. Door de verschillende CAO's scheelde dat maar liefst duizend gulden bruto per maand.

'Als alle basisomstandigheden in de opvang van de verslaafde, psychiatrische patiënten goed zouden zijn, kunnen de bewoners een behoorlijk leven leiden. En zouden wij die mensen tenminste wat te bieden kunnen hebben', aldus Van den Brink.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden