'Ze zijn hier vast eerder geweest'

De Kunsthal is weer open. Het publiek kijkt met de ogen van een detective rond en verbaast zich over de beveiliging. 'Onverantwoord.' Hadden suppoosten de voorbereidingen kunnen zien?

ROTTERDAM - Suppoosten van de Kunsthal slenteren langs schilderijen van Miró, Dalí en Kandinsky, hun handen met walkietalkie op de rug om bij onraad direct alarm te kunnen slaan. Moeilijk oogt hun taak woensdag niet: een etmaal na de diefstal van zeven topwerken ter waarde van mogelijk 100 miljoen euro houden de museumgangers hun handen extra goed thuis.


Toch kan het niet anders of de zaalwachters hebben, zonder het zelf te beseffen, oog in oog gestaan met de inbrekers. Niet tijdens de nachtelijke kraak, wél in de dagen of weken ervoor, tijdens reguliere openingsuren. 'Ze zijn hier vast eerder geweest', vermoedt bezoeker Frank Vencken uit het Brabantse Luyksgestel. 'Ze moeten het goed hebben voorbereid.'


Wie van plan is een Matisse, een Gauguin én een Picasso te stelen, loopt met andere ogen door een museum dan iemand die enkel van de werken wil genieten. Waar hangen de meest waardevolle doeken? Passen ze onder mijn arm? Wat is de beste vluchtroute? Hoe snel kan ik weer buiten staan?


'Wie met zulke vragen rondkijkt, vertoont afwijkend gedrag', zegt directeur Leen van der Plas van ArtSecure. Zijn bedrijf traint museummedewekers om de voorbereidende fase van een diefstal op te merken. 'Onze predictive profile-methodiek komt uit Israël, ontwikkeld om vliegtuigkapers te identificeren en uit te schakelen.'


Een rondje proeflopen ter voorbereiding van een misdrijf heet in beveiligersjargon een dry run. 'Dit was geen impulsieve actie, maar je kunt het de onwetende suppoosten niet kwalijk nemen dat ze die signalen missen', vindt Van der Plas. 'Ze krijgen amper opleiding. Dat is helaas meestal de sluitpost op de begroting van kleine en middelgrote musea.'


Intussen zijn 25 rechercheurs met de kunstroof bezig en zijn er enkele tientallen tips binnengekomen. De rovers zijn tegen drieën via een deur aan de achterzijde binnengekomen. Er is geen braakschade aangetroffen.


De Kunsthal wil zich intussen 'niet laten kisten' door deze 'nachtmerrie'. Daarom zijn de bezoekers meteen weer welkom en hangen er zeven vervangende schilderijen. Welke dat zijn, wil de Kunsthal niet zeggen. Op de plek van de gestolen Matisse hangt nu een Pissarro, maar die zou vóór de diefstal al elders hebben gehangen.


De enorme media-aandacht voor de kunstroof leidde woensdag niet direct tot extra bezoekers. Tussen tien en vijf uur passeerden 431 mensen de kassa. Vorige week woensdag was het drukker met 555 verkochte kaartjes.


Menig bezoeker kijkt nu ook met de ogen van een detective rond. 'Je kunt in het park de schilderijen zien hangen. Dat is toch wel raar voor zo'n dure collectie', oordeelt Ria Romer uit Etten-Leur. 'Aan de andere kant: bij het Van Gogh Museum in Amsterdam zijn ze ook binnengekomen, en dat is weer een heel ander gebouw dan hier.'


Tijdens de kunstroof was er geen persoonlijke beveiliging aanwezig. Wel hingen er camera's en stond het alarm aan. Zo was het afgesproken met de verzekeringsmaatschappij en met de eigenaren van de kunstwerken. De directie van de Kunsthal noemt de beveiliging state of the art.


Maar bezoeker Frank Vencken zet daar vraagtekens bij. 'Als alleen al die zeven gestolen werken 100 miljoen euro waard zijn, dan vind ik de beveiliging veel te beperkt. Onverantwoord.'


Jeanne Reijnen uit Roermond gist vooral naar de motieven. 'Waanzinnig, wat moeten ze ermee? Het zal wel om losgeld gaan. Maar kunst kun je niet in geld uitdrukken. De een betaalt er 4 miljoen voor betaalt, een ander heeft er geen cent voor over.'


'Gaan we een keer naar de Kunsthal, halen ze de mooiste dingen weg', zegt Wil Oprel uit Rotterdam. Met haar 15-jarige kleinzoen Joeri Roos uit Moordrecht is ze voor het eerst samen naar een museum gegaan. 'Hadden we toevallig voor vandaag zo afgesproken. Hij is nu te oud voor de diergaarde.'


Oprel is niet van alle werken onder de indruk. 'Van sommige schilderijen denk ik: had díe maar meegenomen. Ik zou me ervoor schamen als dat boven mijn bank hing.' Kleinzoon Joeri: 'Jammer voor de Kunsthal. Pech hebben.'


Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden