'Ze wisten van elkaars laatste levensadem'

Vorige week overleden Willy Schilthuis en Klaas de Boer, pioniers van de biologisch-dynamische beweging. 'Ze ontzegden zich veel en leidden beslist geen uitbundig leven....

WILLY SCHILTHUIS en Klaas de Boer waren niet getrouwd, ze woonden zelfs niet samen. Maar toch kan het geen toeval zijn dat ze bijna tegelijk overleden. Want de twee pioniers van de biologisch-dynamische beweging in Nederland waren hun leven lang - hij werd 90, zij 81 - geestverwanten.

Schilthuis stierf op 6 maart, De Boer volgde twee dagen later. 'Ze wisten van elkaars laatste levensadem', is de stellige overtuiging van Jos Pelgröm, directeur van de Vereniging voor biologisch-dynamische Landbouw en Voeding, waarvan De Boer elf jaar voorzitter was.

Schilthuis en De Boer stonden aan de wieg van het biologisch-dynamisch boeren in Nederland, terwijl ze geen van beiden van boerenafkomst waren. Klaas de Boer was onderwijzer op de experimentele Kees Boekeschool in Bilthoven. In zijn vrije tijd bestierde hij de schooltuin.

Via via leerde hij het gedachtegoed kennen van antroposoof Rudolf Steiner, die een landbouw bepleitte gebaseerd op de samenhang tussen plant, dier, aarde en kosmos. De Boer ging in de leer bij het Zeeuwse Loverendale, het eerste biologisch-dynamische bedrijf in Nederland .

In 1947 begint hij met zijn vrouw Mieneke, ook lerares en mede-oprichtster van de Vrije School in Amsterdam, de Warmonderhof, de eerste school voor biologisch-dynamische land- en tuinbouw in Nederland. Een van de docenten is Schilthuis, die de tuinbouwschool in Rijswijk heeft gedaan. In de Warmonderhof wonen de leerlingen samen als een familie met Klaas en Mieneke als ouders en Willy als tante.

De leerlingen kwamen niet uit boerenfamilies. Ze kwamen ook niet allemaal om boer te worden, zegt Jan Diek van Mansvelt, die in 1975 De Boer opvolgde als directeur. Hooguit de helft, schat hij. 'De andere helft kwam om vaste voet aan de grond te krijgen.'

In de jaren zeventig beleefde de school een bloeitijd toen de flower-powerbeweging de biologisch-dynamische levensstijl op sleeptouw nam. In hoogtijdagen had de Warmonderhof meer dan tweehonderd leerlingen. Niet dat Schilthuis en De Boer veel voeling hadden met hippies, zegt Pelgröm. 'Ze waren hele sobere mensen die zich veel ontzegden en beslist geen uitbundig leven leidden. Ze staken al hun energie in het werk.'

De Boer ging in 1975 met pensioen. Schilthuis begon in 1963 een eigen bedrijf, de Vier Jaargetijden, en schreef een reeks boeken . Beiden zijn koninklijk onderscheiden.

De Warmonderhof is een erkende beroepsopleiding en zit tegenwoordig in Dronten, de leerlingen zijn nog steeds intern.

Door de jaren heen is biologisch-dynamisch eten uitgegroeid tot een protest tegen de gangbare landbouwproductie. Ten onrechte, vindt de Wageningse hoogleraar Rudi Rabbinge. Volgens hem stoelt het op onwetenschappelijke standpunten en is het ook niet beter voor het milieu. 'Maar als mensen er gelukkig mee zijn, dan is dat toch prachtig?'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden