Bericht uitAmphia Ziekenhuis

Ze smeerde een beschuitje voor haar patiënt en gaf het hem. Het was zijn laatste maal

Deze weken doet journalist Willem Feenstra verslag vanuit ziekenhuis Amphia in Breda, waar peer supporters proberen hun zorgcollega’s emotioneel te ondersteunen.

Hier werken de helden van Breda', NAC-fans hangen spandoek op bij het Amphia Ziekenhuis foto: ARIE KIEVITBeeld Arie Kievit

Coronapatiënten hebben vaak geen eetlust. Dus toen een man na vier dagen eindelijk wat wilde, was de voedingsassistent van dienst opgelucht. Ze smeerde een beschuitje voor hem en brak het in stukjes. Ze pakte zijn kunstgebit, zodat hij kon kauwen. Met een blij gevoel verliet ze zijn kamer. Eindelijk verbetering.

Ze was twee deuren verder met haar wagentje toen ze het hoorde: de man van zojuist was ineens overleden. Het beschuitje was zijn laatste maal.

De onvoorspelbaarheid. De snelheid waarmee mensen achteruitgaan. De vele stervende patiënten. De eenzaamheid. Het heeft niet alleen invloed op de sociale omgeving van een patiënt, ook bij werknemers van het ziekenhuis laat het diepe sporen na. Om te voorkomen dat zij bezwijken onder alle indrukken is er peer support: collega’s uit dezelfde discipline die anderen emotioneel ondersteunen.

Wat lastig is, zeggen peer supporters Inge de Jong (spoedeisende hulp), Sandra van Wensveen (röntgenafdeling), Arjen Rijken (chirurgie) en Esther Verschueren (maatschappelijk werk), is dat mensen uit de zorg heel goed voor anderen kunnen zorgen, maar minder goed voor zichzelf. Ze zien zichzelf als de laatste verdedigingslinie. Als zij omvallen, is een patiënt kansloos. En dus werken ze stug door. En klagen ze niet.

Die mentaliteit is volgens hen de grootste valkuil in deze tijd. Er is verdriet onder collega’s, zegt Rijken. Er is schaamte omdat iemand niet gered kon worden. Angst om zelf besmet te raken. Machteloosheid door de omstandigheden. Daarover praten vinden de meeste collega’s volgens hem niet gemakkelijk.

Zelf is hij chirurg. Een apenrots, wordt vaak over zijn beroepsgroep gezegd. Kwetsbaarheid tonen is niet hun sterkste kant. Dat corona alles anders maakte, wist hij toen hij een webinar volgde van chirurgen in Nederland. Een collega van ziekenhuis Bernhoven kwam aan het woord. Daar hadden ze net de eerste hoos coronapatiënten gehad. Rijken zag op zijn scherm een machteloze man met de tranen in zijn ogen. ‘Hij zei letterlijk: help ons.’

Een ongeschreven regel in het ziekenhuis: als het enigszins kan, sterft niemand alleen. Vaak weten ze het als iemand het niet gaat redden. Als de familie er niet bij kan zijn, blijven artsen, arts-assistenten, verpleegkundigen of maatschappelijk werkers aan de zijde van de patiënt. Soms houden ze een hand vast. Soms praten ze tegen de stervende. Soms kijken ze zwijgend toe. Tot het eind.

Veel werknemers hadden tot voor kort in het ziekenhuis nooit te maken met de dood. Nu ze in de coronacrisis een andere functie bekleden, staan ze ineens aan het bed als die zich voltrekt. Iedereen hier kent wel iemand die emotioneel is geraakt. Om beter zicht te krijgen op de psychische druk onder collega's, zijn alle peer supporters gekoppeld aan afdelingen, waar ze regelmatig hun gezicht laten zien. 

Er is weinig tijd om het allemaal te verwerken, dat hoort bij het vak. Niet voor niets, zegt Rijken, is het aantal burn-outs in de zorg ‘eigenlijk heel hoog’. Het is al jaren hun missie om dat hier in het ziekenhuis te veranderen, al is het maar een beetje. Ze willen zich niet opdringen, maar mensen moeten weten dat ze willen luisteren naar hun verhalen. Op hun afdelingen kijken ze hun collega’s nu soms net iets langer aan.

Veel een-op-eengesprekken over de invloed van corona op collega’s hebben ze nog niet gehad. Ze denken, hopen zelfs, dat die nog komen. Dat mensen de moed vinden om hen te benaderen als de adrenaline wat is weggeëbd. Het hoeft niet diepgravend te zijn, er hoeven geen tranen te rollen, soms zijn een paar woorden genoeg.

Laatst vertelde Verschueren aan haar man dat zij, als peer supporter, ook een peer supporter had toebedeeld gekregen. De dingen van haar af praten, dat had ze toch echt niet nodig, zei ze toen. Om even later te denken: dit is dus het probleem, practice what you preach.

Ze maakte een rondje over de corona-afdeling. De voedingsassistent vertelde over het beschuitje dat ze voor een man had gemaakt. Hij had het niet helemaal kunnen opeten. Ze waren er samen van onder de indruk geweest.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden