'Ze kunnen aanwijzen: daar woont een vijand van Turkije'

Columniste Ebru Umar heeft haar Turkse landarrest ingeruild voor een Nederlands safehouse. De Tweede Kamer debatteert vandaag met minister Koenders over de 17 dagen waarin Turkije haar vasthield binnen de Turkse grenzen. Het wordt een debat over de reikwijdte van de Turkse invloed in Nederland.

Beeld anp

De 'lange arm' reikt ver, vinden verschillende partijen. Maar hoever? De Volkskrant legde de vraag voor aan de zeven Turks-Nederlandse politici in de Tweede Kamer. Vorige week schreef PvdA-Kamerlid Keklik Yücel op Facebook al een kritisch stuk over de Turkse greep op Nederlandse burgers. Zij vindt dat zij als Nederlands Kamerlid van Turkse afkomst zich hiertegen moet uitspreken. Ook Kamerleden Sadet Karabulut van de SP en Fatma Koser Kaya van D66 waren bereid tot een gesprek.

PvdA'er Sultan Günal-Gezer had geen behoefte om te reageren. Een afspraak met PvdA'er Yasemin Cegerek ging om praktische redenen niet door. Kamerleden Tunahan Kuzu en Selçuk Öztürk, van de partij Denk, bedankten voor de uitnodiging. Ze willen niet als 'Turkse politici' worden benaderd.

Keklik Yücel, Pvda-Kamerlid

'Ik wil samenleven en het delen van fundamentele waarden juist bevorderen. Ik spreek me uit tegen segregatie. Veel Turkse Nederlanders leven fysiek in Nederland, maar mentaal in het land van herkomst. Betrokkenheid bij je afkomst is volkomen natuurlijk, maar het is doorgeslagen. Er is een parallelle samenleving ontstaan. Mensen gaan naar dezelfde scholen, naar dezelfde sportclubs, naar moskee-internaten, de Turkse zenders staan alleen maar aan. Dan vindt te vaak een waardenontwikkeling plaats die haaks staat op onze fundamentele vrijheden. Achter sommige Turkse clubs in Nederland - Diyanet, Milli Görüs, Süleymaniye - schuilt een politieke agenda waarbij de propaganda van Erdogan helemaal kan gedijen.

'Tijdens de Turkse verkiezingen kregen veel Turkse Nederlanders een brief van de AK-partij. Ze hebben adressen in beeld van mensen hier, dat is beangstigend. Ze kunnen ook hier aanwijzen: daar woont een niet-AKP-stemmer, dat is de vijand.

'Zo voert Erdogan campagne. Speeches van AKP-politici zitten vol wij-zij-retoriek. Oppositiepartijen CHP (sociaal-democraten, red.) en HDP (Koerdisch, red.), dat zijn de partijen van ongelovigen, van homo's, van Armeniërs, van Koerden, van weet ik veel wat. Alles wat niet AK-partij is, dat is de grote vijand. Het enge is dat die retoriek wordt geïmporteerd naar Nederland.

Beeld Nederlandse Freelancers

'Omdat ik het vrije woord verdedigde en de kant van Umar koos, kreeg ik veel over me heen, van intimidaties tot bedreigingen. Van wie? De poppetjes van Erdogan in Nederland, de mensen die de grote leider in het land van herkomst aanbidden. Dat is toch vreemd? Je kunt hier in Nederland elke dag van je vrijheid genieten.

'De lange arm is langer dan ik dacht. Zonder enige terughoudendheid faciliteert een consulaat een kliklijn. Iedereen die kritiek heeft op het regime-Erdogan of de Turkse staat, daar moet over worden geklikt. Mijn Facebookprofiel is uit de lucht gehaald. Het is gissen, maar zou zelfs Facebook worden gecensureerd door het Turkse regime?

'Democratie is juist dat je het oneens kunt zijn met elkaar. Je moet de macht kunnen tarten. Ik ben een dochter van een gastarbeider. Ik kom uit een humanistisch en seculier gezin, dan heb je als vanzelf een grote waardering voor vrijheid. Daar begint alles mee.'

Sadet Karabulut, SP-Kamerlid

'Even voor de duidelijkheid. Ik ben geen Turkse parlementariër. Ik ben een Nederlands Kamerlid.

'De invloed vanuit Turkije is groot. De lange arm is steeds langer geworden. Van oudsher heeft Turkije altijd de banden sterk willen houden met de onderdanen in het buitenland. Maar met Erdogan, een despoot die alle oppositie uitschakelt, wordt het wreder en scherper.

'Recentelijk nog is een departement opgericht voor Turken in het buitenland, met ook een tak in Nederland. Daarnaast kennen we de klassieke conservatieve organisaties - Diyanet, Milli Görüs - waar onze Nederlandse regering nog altijd zoete broodjes mee bakt. Clubs die direct worden gefinancierd vanuit Turkije.

'Dit kabinet laat zich chanteren door de vluchtelingendeal. Ondertussen wordt de Duitse komiek Böhmermann vervolgd, wordt Umar opgepakt, hebben ze een kliklijn.

'Het probleem ligt deels bij het falende Nederlandse integratiebeleid. Er is segregatie en discriminatie in Nederland. Mensen voelen zich geen onderdeel van deze samenleving. De Turkse overheid zegt: kom maar bij ons, wij zorgen wel voor jullie.

Beeld ANP

'Dé Turks-Koerdisch-Nederlandse gemeenschap bestaat niet, die is heel divers. Maar een deel is hardcore Erdogan-aanhang, AKP-groupies die menen zich te kunnen permitteren om mensen te bedreigen.

'Ik word aangevallen omdat ik mij uitspreek voor democratisering in Turkije, voor vrije pers, voor LHBT's. Ik heb een Koerdische achtergrond. Ik geloof dat vrede het antwoord is op het Koerdische vraagstuk. Daarom word ik neergezet als terrorist.

'Het aantal kritische Turkse Nederlanders dat zich publiekelijk uitspreekt is klein. Mensen willen hun nek niet uitsteken, ze hebben zakelijke belangen of ze zijn bang. Discussies worden via sociale media en via moskeeën de kop ingedrukt. Ik heb de gekste dingen meegemaakt: er zijn campagnes tegen me gevoerd, leugens over me verteld. Op sociale media werd mijn foto verspreid met teksten die niet van mij waren.

'Als parlementariër heb je een voorbeeldfunctie en moet je niet zielig doen. Ik laat mij niet intimideren. Voor anderen, bij wie de sociale druk veel groter is, zal dat veel moeilijker zijn.'

Fatma Koser Kaya, D66-kamerlid

'Ik heb geen professie gemaakt van mijn allochtoon zijn of van mijn Turkse achtergrond. Vanuit emancipatieoogpunt vind ik het belangrijk om dat aan te geven: ik ben een Nederlands Kamerlid. Mijn overtuiging is dat je mensen moet benaderen als individu. Die boodschap wil ik overdragen, daarom ging ik in op dit verzoek. Net als autochtone Nederlanders is ook de Turks-Nederlandse gemeenschap geen homogene groep.

'Mag de Turkse overheid hier een kliklijn opzetten? Of campagnebrieven sturen in verkiezingstijd? Nee, dat moeten we totaal niet accepteren. Ik vind dat Turkse Nederlanders heel goed zelf kunnen bepalen wat ze wel en niet willen, daar hebben ze de Turkse overheid niet voor nodig. Bemoei je er niet mee, zeg ik. Wat in Nederland speelt, kunnen we hier met elkaar bediscussiëren.

'Onder Turkse Nederlanders is een soort verzuiling ontstaan. Mensen die gelijkgestemd zijn, zitten bij elkaar in clubs en dat mag ook. Er is een traditionele Turks-Nederlandse gemeenschap die het heel goed vindt wat Erdogan doet. Wat doen wij in Nederland verkeerd dat zij zich zo verbonden voelen met het land van herkomst? Dat is zorgelijk. Mijn punt is dat je ook die meningen niet moet verbieden, je moet de discussie aangaan. Dat is democratie.

Beeld Nederlandse Freelancers

'Ik zie dat steeds meer debat wordt gevoerd tussen die Turks-Nederlandse groepen. Steeds meer en ook steeds heftiger, maar het is goed dat het niet ondergronds gaat. Ik wil weten wat mensen vinden, ook als ze sympathisanten van Erdogan zijn. Dan weet ik dat ik de discussie met hun denkbeelden moet aangaan. Tegelijkertijd mogen ze sympathisant zijn, dat is niet strafbaar.

'Wat betreft Umar, ik ben geen fan van haar stukken, maar ze moet ze wel kunnen schrijven. Sommige reacties op haar arrestaties waren heftig, daar lustten de honden geen brood van.

'Ik heb zelf in 2012 al de discussie opgezocht door tijdens de Gaypride mee te varen op een Turks-Nederlandse boot. Mijn timeline op Facebook stond vol kritiek. Mensen zeiden: dat past ons niet, waarom heb je dat gedaan? Maar ik kreeg ook veel steun. Je moet voor iedereen bevechten dat ze zich kunnen uiten zoals zij dat willen.

'Het huidige regime in Turkije moet zich niet bemoeien met Turkse Nederlanders. Punt. Daar heb ik verder niks aan toe te voegen.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden