Ze is geen risico meer

Na haar veroordeling voor winkeldiefstal bleef het lang stil rond Winona Ryder. Bij de release van The Iceman vertelt ze over haar gestage comeback.

De weduwe van huurmoordenaar Richard Kuklinski is niet blij met de actrice die haar vertolkt in de maffia-biopic The Iceman. Zo liet de thans 71-jarige vrouw van de fameuze maffiahitman onlangs weten toen een verslaggever haar opzocht: 'Wie is die Winona Ryder? Wie houdt ze voor de gek?'


Zo'n tweehonderd moorden pleegde haar in 1986 gearresteerde echtgenoot. Maar zijn vrouw en kinderen wisten al die tijd van niks, of zeiden van niks te weten. Een lezing die werd bevestigd door de buren in de rustige buitenwijk te New Jersey: de Kuklinki's vormden ogenschijnlijk een doodnormaal, barbecueënd en Disneyworldbezoekend gezin.


'Ik heb haar niet ontmoet' zegt Ryder (41), in een strandtent in Venetië, waar The Iceman afgelopen najaar in wereldpremière ging. 'Het voelt wel vreemd, om zo iemand te spelen, die ook nog leeft. Ik weet dat ze elke kennis van de moorden ontkent, maar ik neem aan dat de politie veronderstelde dat ze wel iets moest weten van de bezigheden van haar man. Ze hield van een bepaalde lifetsyle, spoorde hem aan om geld te verdienen, bloedgeld van gruwelijke moorden. Hoe verantwoordelijk ben je dan? Dat is een interessante vraag. Ik speel haar als een vrouw die in ontkenning verkeert, maar of dat echt zo was weet ik niet.'


Een beetje pech had ze ook wel, die weduwe. Een paar jaar geleden was er sprake van nog een Kuklinski-verfilming en ging ze in zee met de op papier meest zekere van de twee: een aan steracteur Mickey Rourke opgehangen Hollywoodproductie, die zou worden gefinancierd middels een miljoeneninvestering van een de zoons van Kadhafi. De revolutie te Libië kwam tussenbeide, en de weduwe zag de kans om haar zijde van het verhaal te bepleiten - ze werd mishandeld door Kuklinski - in rook opgaan. Ze hield geen cent over aan het filmavontuur.


'Ik kon geen research doen', vertelt Ryder. 'Er zijn tv-documentaires waarin Kuklinski zeer grafisch uitlegt hoe hij deed wat hij deed. Echt walgelijke, gruwelijke misdaden. Maar om zijn echtgenote te kunnen spelen moest ik dat allemaal dus niet bekijken. Ik heb letterlijk alle pagina's uit het script verwijderd waarin ik niet voorkwam en met een zwarte markeerstift alles doorgekrast wat mijn personage niet wist of niet wilde weten. Iedereen op de set liep en keek alsof we een zwaar moorddrama filmden, ik probeerde vrolijk te blijven. Lalalalala.'


Ryder, echte achternaam Horowitz, brak in 1986 door met haar rol als gothic-meisje in Tim Burtons Beetlejuice (1988). Ze groeide op in een commune buiten San Franscisco, haar boeddhistische ouders bewogen zich in de kringen van dichter Allen Ginsberg, sf-schrijver Philip K. Dick en de lsd-goeroe Timothy Leary, Ryders peetvader. 'We hadden geen televisie, maar mijn moeder projecteerde soms wel filmklassiekers op een laken. Normaal gesproken verhuist een gezin direct naar L.A. zodra een van de kinderen in een film kan spelen, maar wij deden dat niet. Dat schiep een soort mysterie rond me in Hollywood: waarom komt ze niet naar de auditie? Ik werd vast héél veel gevraagd, dacht men. Terwijl de echte reden was dat mijn ouders nauwelijks geld voor benzine hadden, en niet steeds negen uur wilden rijden op een schooldag.'


Ze heeft bewust geen internet en benijdt de huidige generatie sterren niet. 'Als filmsterren een gewoon mens moeten spelen, kun je soms zien dat ze helemaal niet weten hoe je alledaagse dingen doet, zoals boodschappen - daar hebben ze personeel voor. Toen ik 20 was, nam ik me echt voor om dingen te doen die normaal waren. Dan ging ik zelf met wat kleren naar een wasautomaat. Niet voor een specifieke rol, maar om te weten hoe je functioneert zonder dat iemand alles voor je doet.'


De actrice draagt vandaag een decent zwart jurkje. 'Vintage' zegt ze met zachte stem, bijna verontschuldigend, als iemand haar complimenteert. Nog altijd eindigt elk ensemble waarin ze zich publiekelijk hult groot in de tabloids, vaak voorzien van een sneer naar haar veroordeling in 2001, toen ze in Beverly Hills betrapt werd bij het stelen van dure designerkleding.


Opgejaagd door de roddelpers trok zich vervolgens terug uit de filmwereld, om pas vijf jaar later weer op te duiken, onder meer met een minirol als Spocks moeder in Star Trek. Beschadigd was ze, in de ogen van Hollywood. Woody Allen wilde haar casten voor Melinda and Melinda (2004), maar kreeg het er niet door bij de filmverzekeraars; het risico was te hoog.


Nadat Ryder een opvallende bijrol had gespeeld als verbitterde en uitgerangeerde balletdiva in Darren Aronofsky's horrorsprookje Black Swan (2010), kreeg de regisseur tot zijn verbazing een telefoontje van zijn collega Ron Howard. Had de actrice zich een beetje normaal gedragen op de set? Dan wilde hij ook wel met haar in zee.


'Dit leek me een manier om Winona weer eens onder de aandacht te brengen', zegt Ariel Vromen, de Israëlische regisseur van The Iceman. 'Ze is zo fragiel en om haar dan tegenover die intense Michael Shannon te zetten, dat werkt.' Hoofdrolspeler Shannon mag bekend zijn van Scorsese's serie Boardwalk Empire, maar lag moeilijk bij de financiers, die John Travolta voorstelden als Kuklinski.


Vromen: 'Voor mij moest het Shannon zijn, een acteur die dat donkere in zich heeft. Pas nadat ik een proefscène met hem had gefilmd gingen ze om. Shannon zelf is aardig en grappig, maar als de camera draait is hij ronduit eng.' De keuze voor Ryder als Kuklinski's vrouw leverde geen gemor op. 'Ze hadden inmiddels ook wel door dat ik niet akkoord zou gaan met een Kate Hudson.'


'Ik heb ups en downs meegemaakt', beoordeelt Ryder haar carrière tot zover. 'Ik ben blij dat ik ouder word en rimpels krijg, zodat ik een ander soort rollen krijg aangeboden. Dat is iets waar ik al lang naar uitzag.'


Maffiamaatje


Een seriemoordenaar die van zijn hobby zijn beroep maakte, zo wordt Richard Kuklinski


(1935-2006) wel omschreven. 135 kilo zwaar, bijna 2 meter lang, bijnaam The Iceman, vanwege zijn gewoonte om slachtoffers eerst een tijdje in zijn vrieskist te stoppen voor hij ze dumpte, zodat de sterfdatum niet te herleiden was. Decennia lang was hij de favoriete hitman van roemruchte maffiafamilies in New York en omgeving. Ondertussen leidde hij een ogenschijnlijk rustig leven met zijn vrouw en kinderen in een buitenwijk. Kuklinski, die zich even makkelijk bediende van gif of een kettingzaag, stond bekend om zijn wreedheid.


Winona Ryder brak door als tiener in Tim Burtons Beetlejuice (1988) , werd geroemd om haar spel in de cult highschoolklassieker Heathers (1988) en verwierf supersterrenstatus als dochter van Cher in Mermaids (1990). Gedurende de jaren negentig was ze een van Hollywoods meest gevraagde actrices. Ze speelde onder meer in Edward Scissorhands (naast haar toenmalige verloofde Johnny Depp), in Martin Scorsese's The Age of Innocence en Francis Ford Coppola's Bram Stoker's Dracula.


Na het kassucces Mr. Deeds (2002) verdween ze uit de schijnwerpers.


superster door mermaids

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden