Reportage

'Ze hebben een ander beeld van vrouwen dan wij'

Hoewel er 'geen enkele aanwijzing' is dat er onder de daders vluchtelingen waren, is op straat al te merken dat het drama het debat over hen beïnvloedt.

De Keulse burgemeester Henriette Reker dinsdag: `nieuw fenomeen' dat zo snel mogelijk ingedamd moet worden.Beeld REUTERS

'Het ziet er nu zo vredig uit', zegt Lukas Meyer (25) dinsdagmiddag op het terras van de Italiaanse espressobar Galestro recht tegenover het centraal station van Keulen, terwijl hij een slok van zijn cappuccino neemt. Over het plein haasten mensen zich naar het station, of lopen andersom in de richting van de trappen die leiden naar de imposante Dom.

Hoe anders moet dat tijdens oudejaarsnacht zijn geweest. Volgens de politie had een groep van duizend jonge mannen tussen 18 en 35 jaar van Arabisch en Noord-Afrikaanse afkomst zich op het plein verzameld. Ze gooiden met vuurwerk, velen waren dronken. En ze belaagden honderden vrouwen, die seksueel werden betast en/of beroofd van tasjes, geld en telefoons. Negentig vrouwen deden aangifte van aanranding, beroving of beide. Volgens de politie is één vrouw verkracht.

Meyer gelooft er niets van dat de daders in die menigte van duizend mannen - de politie heeft er nog geen één kunnen identificeren - vluchtelingen zijn die recentelijk naar Duitsland zijn gekomen. 'Als je maanden onderweg bent geweest om hier te komen, dan doe je zulke dingen niet. Dan ga je niet het risico lopen dat je weer kunt worden uitgezet', aldus de student, die op zijn trein naar Parijs wacht.

Meyer vreest wel dat het massa-incident de lopende discussie over de vluchtelingenstroom op scherp zal zetten. Op sociale media worden de messen al geslepen. 'Het is niet goed om dit incident, waarover nog zo weinig is bekend, meteen maar te koppelen aan de vluchtelingenproblematiek', zegt Meyer. 'Ik maak me echt zorgen om de oplaaiende haat tussen bevolkingsgroepen in Keulen.'

Oppassen

Op het stationsplein zegt een Turkse man tegen een cameraploeg van de WDR: 'Alle mensen zijn gelijk.' Daarna loopt hij snel door. Christine Budde (27) staat voor de trappen van de Dom en is behoorlijk geschrokken van het incident: 'Je kunt als vrouw na elven 's avonds beter niet meer alleen over straat lopen. Dit maakt de discussie over vluchtelingen nog moeilijker. Iedereen wil maar naar Duitsland komen.'

Haar vriend Christopher Braun (26) meent dat er al te veel vluchtelingen zijn. 'Ze hebben een ander beeld over vrouwen dan wij. Je moet meer oppassen. De onveiligheid op straat is groter geworden.'

Toch is nog volstrekt onduidelijk wie zich aan de vrouwen, die zich ingesloten en omsingeld voelden, hebben vergrepen. Zowel slachtoffers als de politie hadden de indruk dat ze uit Arabische en Noord-Afrikaanse landen komen. Maar tijdens een persconferentie onderstreept burgemeester Henriette Reker, die vorig jaar nog werd neergestoken door een vreemdelingenhater: 'We hebben geen enkele aanwijzing dat het om mensen gaat die net als vluchteling hier zijn gekomen.'

Tolereren

Vermoedelijk gaat het om migranten die al eerder in Duitsland zijn aangekomen. De massaliteit van strafbare feiten tegen uitsluitend vrouwen binnen een onoverzichtelijke menigte heeft de autoriteiten verrast. De Duitse minister van Justitie Heiko Maas spreekt van 'een nieuwe vorm van georganiseerde criminaliteit'. De politie vermoedt dat de massale aanrandingen en berovingen het gevolg zijn van groepsafspraken via sociale media.

Burgemeester Henriette Reker noemt het 'een nieuw fenomeen' dat zo snel mogelijk moet worden ingedamd. Tijdens de persconferentie kondigt ze maatregelen aan: meer politie en cameratoezicht bij grote evenementen, waaronder het carnaval dat al over een maand plaatsvindt. 'Het is ongelooflijk wat er is gebeurd. We kunnen dit absoluut niet tolereren', aldus de burgemeester.

Reker vindt echter ook dat vrouwen beter moeten oppassen: vreemde mannen meer op afstand houden en zich niet te makkelijk in een menigte begeven. Op die suggesties is meteen kritiek gekomen: dat zou de omgekeerde wereld zijn. Dinsdagavond wordt bij de trappen van de Dom gedemonstreerd voor meer veiligheid voor vrouwen.

Alarmnummer

Het stationsplein van Keulen wordt al langer geteisterd door zakkenrollers en tasjesdieven. De politie heeft zelfs een speciaal team op deze vorm van criminaliteit gezet. Maar daarbij gaat het om veel kleinere groepen van veelplegers, van wie velen ook van allochtone afkomst. Zo massaal als de criminaliteit met oudejaarsnacht op het stationsplein losbarstte, heeft politiecommissaris Wolfgang Albers 'nog nooit meegemaakt'.

De ernst van de situatie werd ook pas laat duidelijk, nadat de politie tegen 1 uur 's nachts het plein had schoongeveegd. Toen meldden de eerste vrouwen zich met verhalen over seksueel geweld en berovingen. Pas een dag later werd de omvang van wat zich in de menigte had voorgedaan, pas echt duidelijk. Volgens burgemeester Reker is tijdens oudejaarsnacht slechts drie keer het alarmnummer vanaf het plein gebeld. Vermoedelijk durfden vrouwen hun smartphone niet tevoorschijn te halen, oppert Reker, uit angst voor de mannen om hen heen.

Vooral over het politie-optreden worden veel vragen gesteld: konden de agenten vanaf de hoogte van de Dom niet zien wat er op het plein beneden allemaal gebeurde? Volgens Reker was dat nauwelijks te zien door de duisternis en de grote menigte. Daarom is ook besloten om bij volgende massa-evenementen mobiele camera's in te zetten die vanuit de hoogte makkelijker kunnen inzoomen op de menigte.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden