Zandmotor loopt als 'n zonnetje

Ruim twee jaar na de aanleg van de Zandmotor voor de kust van het Zuid-Hollandse Ter Heijde blijkt dat het schiereiland doet wat het moet doen. 'Bouwen met de natuur' als exportproduct.

AMSTERDAM - Het zand van het haakvormige schiereiland dat in 2011 voor de kust van Ter Heijde in Zuid-Holland werd opgespoten, verspreidt zich volgens de voorspellingen van de modellen van het kennisinstituut Deltares. De Zandmotor doet wat hij doen moet.


'Van de oorspronkelijke 21,5 miljoen kubieke meter is nu 10 procent verplaatst', zegt onderzoeker Arjen Luijendijk van Deltares en TU Delft. 'Het meeste zand beweegt door golfslag, wind en stroming naar het noorden. Een deel gaat volgens verwachting naar het zuiden en een deel van de Zandmotor slaat af naar zee. Dat laatste is niet zonde van het geld, want dit zand verstevigt het kustfundament.'


Tevens wordt er zand recht op de kust geblazen. 'Dat heeft jonge duintjes gevormd, die met biestarwegras en helmgras steeds meer zand invangen, soms al tot een hoogte van een meter', zegt projectleider Carola van Gelder van Rijkswaterstaat.


Vandaag worden deze resultaten gepresenteerd op een congres in Kijkduin. De onderzoekers berekenden het zandtransport met satelliet- en akoestische apparatuur die op quads (land) en jetski's (water) is bevestigd. Luijendijk is een van de drie postdocs die samen met twaalf aio's maandelijks het zandtransport en de duinvorming volgen.


Het zijn de eerste harde gegevens die bewijzen dat de kust wordt versterkt door de Zandmotor. Niet alleen ter hoogte van de voormalige zwakke schakel bij Ter Heijde, maar uiteindelijk over een lengte van 16 kilometer, van Hoek van Holland tot aan Scheveningen, verwachten de onderzoekers.


De eenmalige grootschalige zandsuppletie (kosten: 50 miljoen euro) maakt gebruik van natuurlijke processen van golfslag en wind om Nederland te beschermen tegen zeespiegelstijging en stormen. De verwachting is dat dit 'bouwen met de natuur' goedkoper is dan conventionele zandsuppleties en dijkverhoging, aldus Rijkswaterstaat.


Biodiversiteit

Natuur en recreatie liften mee, blijkt uit de tellingen. Wetenschappers zien 2,5 jaar na de aanleg van het schiereiland een toename van de biodiversiteit. Meer bodemleven als krabben, garnalen, zeenaalden en zeedonderpadden, meldt Imares-Wageningen Universiteit. Biologen van de stichting ARK turven een toename van pionierplanten als zeeraket, stekend loogkruid, spiesmelde, zeepostelein en de zeldzame gelobde melde. Ze zien veel meeuwen, aalscholvers, kuifeenden, sterns, steltlopers, tureluurs, scholeksters en visdieven die onder meer op zandspiering jagen. Zeehonden zonnen op zandplaten.


Ook recreanten weten de weg naar de Zandmotor te vinden. Vooral kitesurfers profiteren van de zeewind in de lagunes en baaien met zwinnen en muien. Naast badgasten, wandelaars en ruiters heeft Nederland er ook een fossielenvindplaats bij, meldt Van Gelder. 'Doordat we een grote hoeveelheid zand in korte tijd moesten suppleren, hebben we dieper Pleistoceenzand opgespoten. Verschillende vondsten van mammoettanden en botten van wolharige neushoorns zijn tentoongesteld in het Haagse Museon.'


Er is belangstelling vanuit het buitenland. Hoewel 'het grootste veldexperiment van kustverdediging ter wereld' zich nog definitief moet bewijzen, lopen er al twee onderzoeksverzoeken. 'In Zuid-Zweden gaan we een korte haalbaarheidsstudie naar een Zandmotortje uitvoeren, en ook langs de kust van Peru is concrete belangstelling', zegt Luijendijk van Deltares. Ook Zuid-Afrika, Vietnam, de VS, Italië en Engeland hebben belangstelling.


Van Gelder: 'De Zandmotor kan een exportproduct worden en een nieuwe dimensie aan de Nederlandse waterbouwtraditie toevoegen.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden