Zalm en VVD wantrouwen belastingheffing gemeenten

De onroerendezaakbelasting behoort tot de meest gehate belastingen. Maar dat gemeenten de heffing misbruiken om financiële gaten te dekken, is niet te bewijzen....

Douwe Douwes

Minister Zalm van Financiën had maandag amper zijn excuses aangeboden over de ozb-uitglijder, of hij wees er alweer op dat die zeperd niet wegneemt dat veel gemeenten deze belasting misbruiken om de kas te spekken. De minister kreeg daarvoor dinsdag steun in de Tweede Kamer, waar hij zijn faux pas moest toelichten. Onder meer financieel specialist Bert Bakker van coalitiegenoot D66 vindt dat er het nodige is aan te merken op wat de gemeenten met de ozb doen en hebben gedaan.

Cijfers om de beschuldigingen te onderbouwen, blijken echter schaars. Hét onderzoek op dit gebied is de Atlas van de lokale lasten, die ieder jaar door het Centrum voor Onderzoek van de Economie van de Lokale Overheden (Coelo) wordt gedaan. Maar het Coelo benadrukt dat het lastig is m iets zinnigs over de ontwikkeling van de ozb-tarieven in de afgelopen jaren te zeggen.

Elke keer dat de geschatte waarde van de huizen en bedrijfspanden – de beruchte WOZ-waarde – door de gemeente wordt aangepast, veranderen ook de tarieven van de ozb. Dat maakt het moeilijk iets zinnigs over de tariefontwikkeling te zeggen. Bovendien wordt in veel gemeenten geen duidelijke grens getrokken tussen wat onder de riool- en afvalstoffenbelasting valt en wat onder de ozb, wat een vergelijking nog moeilijker maakt.

Het is niet toevallig dat Zalm gisteren aankondigde met alle betrokken partijen om de tafel te gaan zitten. Zo wil hij volledig helder te krijgen wat er in de gemeenten met de ozb is gebeurd.

Volgens hoogleraar fiscale economie Leo Stevens is de claim van Zalm dat gemeenten als het ze zo uitkomt de ozb-kraan opendraaien, niet op grondig onderzoek is gebaseerd. Uit studies van het Coelo en de Vereniging Eigen Huis is wel gebleken dat de lokale lasten – waaronder de ozb – in de afgelopen jaren zijn gestegen. Maar volgens Stevens is het te simpel om daaraan conclusies aan te verbinden. ‘Je moet ook kijken naar wat de gemeenten aan extra taken van het rijk krijgen opgedragen, en hoeveel financiële middelen daar tegenover staan.’

Zalm en de VVD pleiten al langer voor een volledige afschaffing van de ozb. Vanwege politieke weerstand moest de partij bij de onderhandelingen over het regeerakkoord genoegen nemen met de afschaffing van alleen het gebruikersdeel. Dat is per 1 januari gebeurd, ondanks heftig verzet van onder meer de gemeenten. De laatsten worden overigens gecompenseerd via een extra storting door het rijk in het Gemeentefonds.

‘Daaruit spreekt geen groot vertrouwen in de lokale democratie’, zegt hoogleraar Stevens. ‘Zalm zegt dat lagere overheden hun geld veel te makkelijk uitgeven. Daar durf ik wel vraagtekens bij te zetten. Tegenover het beeld van de lokale wethouder die een theater in zijn gemeente wil bouwen, staat Den Haag dat miljarden aan de Betuweroute uitgeeft. Sommige dingen kun je beter op lokaal niveau afwegen. Als je de lokale democratie serieus neemt, moeten gemeenten de marge hebben om zelf belasting te heffen.’

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden