Zal Nederland de Koerden belonen voor hun hulp in de strijd tegen IS?

En nog drie vragen over Nederland en het nieuwe Midden-Oosten

Nu de strijd tegen IS op zijn einde loopt en het Midden-Oosten een nieuwe vorm aanneemt, moet Nederland zich afvragen welke partijen het steunt.

Nederlandse militairen geven schietlessen aan Koerdische Peshmerga-strijders in Erbil in Irak Beeld ANP

Zal Nederland de Koerden belonen voor hun hulp in de strijd tegen IS?

De Koerden mogen op sympathie rekenen van Nederland, maar veel meer niet. 'De Koerden zijn fantastische grondtroepen in de strijd tegen IS', zegt VVD-buitenlandwoordvoerder Han ten Broeke. 'Maar het is niet zo dat Nederland nu verplicht is om hen te steunen in hun onafhankelijkheidswens. Nederland is van meet af aan duidelijk geweest dat we niet op het referendum daarover zaten te wachten.'

De Koerden zijn bovendien al deels beloond, vindt de VVD. 'Wij hebben hen ook geholpen. Met bombardementen op IS bijvoorbeeld', zegt Ten Broeke. 'Daardoor konden Koerdische families weer terugkeren naar steden van waaruit ze waren verjaagd.'

'Ook de VS en de EU zijn tegen een onafhankelijk Koerdistan', zegt Defensie-expert Ko Colijn van instituut Clingendael. 'Het is een recept voor ruzie met Iran, Irak en Turkije. Daar waagt niemand zich zomaar aan.'

Hoe is Nederland betrokken geraakt in dit wespennest?

Nederland heeft zich drie jaar geleden aangesloten bij de door de VS geleide coalitie tegen IS. Ongeveer 150 Nederlandse militairen trainen zowel Koerdische strijders als Iraakse militairen. Vanuit de lucht bombardeerden Nederlandse F16's stellingen van IS.

Zowel bij Defensie als Buitenlandse Zaken was van tevoren bekend dat ze met steun aan zowel Koerden als Irakezen mogelijk een ander conflict ingezogen zouden worden. 'Nederland kon weten dat er een dag zou aanbreken waarop de bindende factor IS zou wegvallen, waarna de partijen elkaar weer in de haren zouden vliegen. Die dag is nu aangebroken', zegt Colijn. 'Dus Halbe Zijlstra heeft een groot probleem om mee te beginnen als minister van Buitenlandse Zaken.'

Wat betekent dit voor de Nederlandse missie in Irak?

De missie gaat voorlopig door, zegt Defensie. De kans is aanwezig dat dit binnenkort verandert. Woensdag zijn Kamervragen gesteld over de veiligheid van militairen en in hoeverre Nederland betrokken kan raken bij een mogelijke burgeroorlog.

Duitsland heeft om deze reden haar trainingsmissie in Irak voorlopig stilgelegd. VVD'er Ten Broeke vindt 'het misschien wat overdreven dat militairen daar nu gevaar zouden lopen. Ik denk dat het voorlopig nog rustig blijft in Erbil.' De rest van de nieuwe coalitie uit zich bezorgder. Kamerlid Joel Voordewind (ChristenUnie) heeft 'grote zorgen' over de situatie in Noord-Irak. Sjoerd Sjoerdsma (D66) wil de missie nog niet afblazen 'maar we moeten ook niet de ogen sluiten voor dit soort onderlinge spanningen en schermutselingen'.

Oppositielid Sadet Karabulut (SP) vindt dat de missie gestopt moet worden. 'We trainen mensen en equiperen legers die nu tegenover elkaar staan - dat moeten we niet willen.' Defensie-expert Colijn deelt die mening. 'Ik denk dat we de Duitsers moeten volgen: voorlopig stoppen, want we weten niet wie we aan het trainen zijn. We trainen nu bijvoorbeeld scherpschutters aan beide kanten. Wie zegt dat die mensen volgende week niet tegenover staan in Kirkuk?'

Gaat de ambassade in Syrië snel weer open nu IS is verjaagd?

Nee. De ambassade te Damascus is al jaren dicht en heeft een kantoor op afstand in Istanbul. Voorlopig is de EU - en Nederland - van mening dat de Syrische president Assad niet meer de legitieme leider is. Onder die omstandigheden kan Nederland daar geen officiële diplomatieke post hebben.


Wat nu met Syrië en Irak?

Wie springt er in het vacuüm dat IS achterlaat?
Nu het gevaar van Islamitische Staat is bezworen, het kalifaat zo goed als verpulverd en de gemeenschappelijke vijand verslagen, borrelen ogenblikkelijk oude conflicten weer op.

Ruïnestad Kobani wordt een museum, maar waar moeten de bewoners heen?
Kobani in Noord-Syrië werd al in 2015 bevrijd van IS. Toch ligt een deel van de stad nog steeds in puin. Herbouw is verboden. 'Uw huis wordt een museum.'

Nu het kalifaat van IS aan het verdwijnen is, meldt zoon Bin Laden zich aan het front
Terwijl het kalifaat van IS instort, werkt Al Qaida aan een comeback. Daarvoor heeft de terreurorganisatie een grote troef om uit te spelen: Hamza bin Laden.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.