Opinie

'Zal Israël een potentiële ramp afwenden met een reële ramp?'

Hopelijk laat de Israëlische regering zich in haar bejegening van Iran niet te veel leiden door speculatie, giswerk en angst. Dat betoogt de Israëlische schrijver David Grossman.

OPINIE - David Grossman
Premier Benjamin Netanyahu. Beeld afp
Premier Benjamin Netanyahu.Beeld afp

Premier Benjamin Netanyahu heeft veel toespraken gehouden. We zien hoe hij zijn publiek, en ook zichzelf, opzweept door geregeld te verwijzen naar de holocaust, en naar de lotsbestemming van de joden en het lot van toekomstige generaties. Je vraagt je bij het horen van deze dag-des-oordeelsretoriek af of Netanyahu wel altijd het onderscheid weet te maken tussen de reële gevaren die Israël bedreigen en de echo's en schaduwen van trauma's uit het verleden.

In plaats van het een op een vertalen van het Israël van 2012 in termen van de holocaust van het Europese jodendom, kunnen we beter de volgende vraag stellen: is het raadzaam voor Israël om in zijn eentje een oorlog met Iran te beginnen waarvan de consequenties niet kunnen worden overzien, ter voorkoming van een toekomstige situatie die weliswaar gevaarlijk is maar waarvan niemand weet of die zich ooit zal voordoen? Met andere woorden: wordt Israël ertoe gedreven om een gegarandeerde ramp in het heden in gang te zetten om een mogelijke ramp in de toekomst te voorkomen?

Het zou iedere Israëlische leider, en zeker Netanyahu, moeilijk vallen om een evenwichtig besluit te nemen in een situatie die zwaar is belast met een trauma uit het verleden, maar ook met een trauma dat misschien in het verschiet ligt. Kan Netanyahu te midden van alle druk die hij oproept en aanwakkert de weg vinden naar een praktisch, verstandig heden? Naar een realiteit van het heden die geen deel hoeft uit te maken van een tragische, apocalyptische mythe die op de een of andere manier steeds weer bewaarheid dreigt te worden, in iedere joodse generatie opnieuw?

Want ook dat is de huidige realiteit: er bestaat al een afschrikkingsevenwicht tussen Israël en Iran. De Iraniërs hebben bekendgemaakt dat ze honderden raketten op Israëlische steden gericht hebben en we kunnen er gerust van uitgaan dat Israël niet achterover leunt. Dit afschrikkingsevenwicht omvat ook niet-conventionele wapens, zowel biologische als chemische. Tot op heden is dit afschrikkingsevenwicht nog niet verstoord.

Niemand kan met zekerheid zeggen dat dit evenwicht standhoudt. Maar ook niet dat het zal bezwijken. Niemand weet of kernwapens of nucleaire kennis van Iran kunnen 'doordruppelen' naar terroristische organisaties, net zoals niemand kan uitsluiten dat het huidige regime in Iran nog eens plaats zal maken voor een gematigder variant.

Niemand kan er zeker van zijn dat een Israëlische aanval het kernwapenpotentieel van Iran volledig zal uitschakelen. Ook weet niemand precies hoeveel dood en verderf een Iraanse reactie zou zaaien in Israëlische steden. Daarbij moeten we niet vergeten hoe zwaar overtrokken het zelfvertrouwen van de Israëlische leiders was aan het begin van de Tweede Libanese Oorlog en welke illusies zij koesterden over de betrouwbaarheid van militaire inlichtingen. Of hoe bij de Eerste Libanese Oorlog Israël door falende voorspellingen in een bezetting verzeild raakte die 18 jaar heeft geduurd.

Daar komt bij dat zelfs als de nucleaire infrastructuur van Iran zou worden vernietigd, daarmee nog niet de Iraanse kennis is verdwenen. Kennis, en de mensen die erover beschikken, zullen herrijzen uit de as en een nieuwe infrastructuur gaan opzetten, en deze keer zullen ze worden gedreven door gevoelens van beledigd en vernederd zijn en een nietsontziende haat en wraakzucht onder het gehele Iraanse volk.

Positiever
Zoals we weten, is Iran niet alleen maar een radicaal fundamentalistische staat. Brede lagen van de bevolking zijn seculier, goed opgeleid en verlicht. Ik zal niet beweren dat Iran als land enige sympathie voor Israël heeft, maar datzelfde deel van het Iraanse volk zou wel eens op enig moment in de toekomst in Iran aan de macht kunnen komen en misschien zelfs positiever over Israël gaan denken. Een Israëlische aanval op Iran zou die mogelijkheid voor vele jaren uitsluiten.

En wat moet Israël doen als Saoedi-Arabië ook besluit dat het een kernwapen wil hebben en daarin slaagt? Dat land ook aanvallen? En als Egypte onder het nieuwe regime ook die kant op gaat? Gaat Israël dan Egypte bombarderen? En voor altijd het enige land in de regio blijven dat kernwapens mag hebben?

Levert oorlog echt iets op? Biedt oorlog enige garantie op vele jaren vreedzaam bestaan voor Israël? Komt er ook maar iets uit voort wat leidt tot de bereidheid om Israël te accepteren als een legitieme partner en buur, een bereidheid die op lange termijn alle kernwapens overbodig zou kunnen maken?

Een redelijk antwoord op deze vragen, een antwoord dat moeilijk te verkroppen is maar wel een openbaar debat waard is, is dit: als economische sancties Iran niet kunnen afhouden van uraniumverrijking en als de Verenigde Staten hun eigen redenen hebben om niet aan te vallen, dan nog zou het beter zijn voor Israël om niet aan te vallen. Zelfs als dat betekent dat Israël tandenknarsend moet leren leven met een nucleair Iran.

Dat is moeilijk te accepteren, en laten we hopen dat het onder internationale druk kan worden voorkomen, maar een Israëlische aanval zou waarschijnlijk niet minder pijnlijke en bittere gevolgen hebben. En omdat we nooit zeker kunnen weten of Iran Israël daadwerkelijk zou aanvallen als het over kernwapens zou beschikken, moet Israël Iran niet aanvallen. Een dergelijke aanval zou een onbezonnen, wilde gok zijn die onze toekomst kan verminken op een manier die ik me niet eens durf voor te stellen. Ik kan het me wel voorstellen, maar mijn hand weigert het op te schrijven.

David Grossman is een Israëlisch schrijver.

Vertaling: Leo Reijnen

undefined

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden