Zakkenvullers ondermijnen democratie

De heren Staal, De Vries, Langejan en Van Woerkom worden bedankt. De foute mannen van Vestia, NZa en ANWB worden bedankt voor hun opbouwende bijdrage aan de Nederlandse democratie. Met verve hebben zij voor de gemiddelde Nederlander het beeld bevestigd dat mensen aan de top van de samenleving amorele zakkenvullers zijn. Mannen die met publiek geld erg goed voor zichzelf zorgen.


Nogmaals bedankt. Dat konden we er nog wel bij hebben. De verdere versobering van de verzorgingsstaat - toch al een terecht betwist project - wordt nu fijntjes begeleid door verhalen van zelfverrijking door de verzorgingsstaatelite.


Sociale werkplaatsen en bejaardentehuizen worden harteloos gesloten, thuiszorgmedewerkers massaal op straat gezet, maar dit alles staat de publieke inhaligheid van de boven ons gestelden niet in de weg. Hoe groot wil je de vergiftiging van het draagvlak voor politiek-maatschappelijke verandering hebben?


Deze zakkenvuller-affaires zijn een serieuze bron van politiek cynisme. Dramatisch voor het algeheel politiek vertrouwen. En daar gaat het al zo slecht mee. Het geloof in politiek, het geloof dat politiek een verandering ten goede kan betekenen voor je persoonlijk leven, is al lange tijd tanende. Politieke partijen zijn geen schim meer van wat ze ooit waren, en lijken vooral nog zichzelf te vertegenwoordigen. De democratische vervreemding tussen burger en politiek bereikt recordhoogten. Het laatste waarop je dan zit te wachten zijn levensechte verhalen over een zelfverrijkende elite. Een elite met onverantwoordelijk voorbeeldgedrag.


Wat dat aangaat wordt ook werkgeversvoorzitter Bernard Wientjes bedankt. In de zaterdagkrant stond een afscheidsinterview met deze 'allerinvloedrijkste Nederlander' en dat onthulde goed hoe de vlag er momenteel bij hangt in Nederland. Wientjes laat zich kennen als iemand die zeer kritisch is op datgene waar hij niet over gaat en geen verstand van heeft - onze politieke democratie-, en als iemand die totaal kritiekloos is over datgene waar hij wel over gaat, en wel verstand van heeft, namelijk economie en bedrijfsleven.


Over de financiële crisis en eurocrisis: geen woord in het interview. Over hoe het financieel kapitalisme in de laatste decennia de reële economie heeft overvleugeld en verkracht: geen woord in het interview. Over de bonuscultuur bij banken: geen woord in het vraaggesprek. Erger: vrij genant komt uit het interview naar voren dat Wientjes nooit publieke uitlatingen heeft gedaan over de bonuscultuur bij banken. Dat laat een woordvoerder achteraf weten.


Wientjes zelf dacht dat ie daar heel misschien toch wel eens iets over gezegd zou kunnen hebben. Pardon? Dus de meest invloedrijke Nederlander, chef van het Nederlandse bedrijfsleven, heeft zich nooit durven branden aan een van de hoofdoorzaken van de ontsporing van onze economie in de afgelopen jaren? Wat een laffe opvatting van belangenbehartiging.


Zo onuitgesproken Wientjes is over de economie en de ethiek in de financiële sector, zo heldhaftig-uitgesproken is hij over wat er allemaal niet deugt in de politiek. Volgens Wientjes is 'onze democratie een rommeltje en loopt Nederland politiek vast'. Om te voorkomen dat besluitvorming en beleidsontwikkeling verzanden, moet ons parlementaire stelsel flink op de schop, aldus Wientjes. Het regent plannetjes en voorstellen. We moeten kleine partijen elimineren door de kiesdrempel te verhogen. De Eerste Kamer moet worden gedepolitiseerd en tussentijdse verkiezingen moeten onmogelijk worden gemaakt. Alles voor de stabiliteit. Alles voor de onbelemmerde vaart der volkeren van de BV Nederland.


Dat veranderingen in economie en bedrijfsleven ook een oorzaak van politieke destabilisering kunnen zijn, daarover horen we Wientjes niet. Wel orakelt cultuurfilosoof Wientjes dat we tegenwoordig in een individualistische cultuur leven. 'De vraag is tegenwoordig al snel: what's in it for me? Solidariteit is niet meer sexy'. Dat dit honderd keer meer zegt over het waarom van politieke instabiliteit in onze samenleving, lijkt niet tot Wientjes door te dringen. En al helemaal niet dat de opheffing van GroenLinks hier allesbehalve een oplossing voor biedt.


Het vertrouwen in onze economie en onze politiek komt pas dan terug als onze elite meer zelfkritiek durft te beoefenen en ophoudt met amoreel voorbeeldgedrag. En wanneer mensen als Bernard Wientjes weer gaan beseffen dat politieke democratie per definitie ontregelende volksinvloed is tegenover de dominantie van technocraten en CEO's van financiële instellingen.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden