Zakelijk en met bezieling

STEL, je werkt bij een fabriek waar ze potjes pindakaas of koelkasten maken. Of je slijt de hele dag per telefoon verzekeringspolissen....

'Ook de ziel gaat mee naar de zaak', weet Henk-Jan Hoefman. 'Maar als we aan het werk zijn, gaat ons mens-zijn vaak schuil achter de medewerker. Je moet niet een deel van jezelf onder werktijd verdringen. Het besef gaat steeds meer kraken dat we worden geleid door een collectieve neurose van de functionaliteit en doelmatigheid. De mens is immers een spiritueel wezen. We moeten zoeken naar de verbinding tussen ziel en zakelijkheid'.

Zo formuleren ze het bij ZIN, het klooster voor zingeving en werk in Vught waarvan Hoefman directeur is. ZIN is een initiatief van communicatiebureau Bikker en de Fraters van Tilburg en opende begin dit jaar de deuren.

De gasten - doorgaans groepen collega's van uiteenlopende bedrijven en instellingen - gaan in Vught op zoek naar antwoorden op 'trage vragen'. Dat zijn volgens Hoefman kwesties over de zin van het werk en inspiratiebronnen, over hoe het staat met de gemeenschapszin.

De meeste groepen komen een paar dagen. 'Dan heb je tijd om stil te staan bij de trage vragen die onder de oppervlakte leven, om na te denken over wezenlijke vernieuwing.'

Spiritualiteit en commerciële doelstellingen sluiten elkaar volgens Hoefman niet uit. 'Het is een misvatting dat commerciële bedrijven in het leven zijn geroepen om louter geld te verdienen. Natuurlijk moet er rendement worden gemaakt, maar ondernemingen verdienen hun plek in de maatschappij doordat ze er waarde aan toevoegen en door er waarde aan te onttrekken. De excessieve beloning voor topmanagers ergert me. Dat is geen dienend, maar verdienend leiderschap.'

Het klinkt misschien zweverig, maar bezinning kan volgens ZIN met beide benen op de grond. 'Door zogenaamde reflectieve praktica gaan we in op zaken die onze gasten op hun eigen werk aan het hart gaan. De ervaring leert dat onze bezoekers verrijkt en verrast hun werk weer vervolgen.'

In de huishouding van het klooster werkt een groep verstandelijk gehandicapten. Het past bij de filosofie van het klooster: die werkgemeenschap moet een afspiegeling zijn van de samenleving. Dus werken deeltijders, professionals, vrijwilligers en gehandicapten er broederlijk samen.

Voor het klooster zelf gelden zowel ziel als zakelijkheid. Een dagdeel kost voor een groep van een man of twaalf met één begeleider rond de duizend gulden, exclusief BTW. Daarbij hanteert ZIN wel het 'Robin Hood-principe': managers van bijvoorbeeld multinational Unilever betalen meer, zodat bijvoorbeeld een groep leerkrachten minder kwijt is.

Sinds de laatste jaren stress, werkdruk en burn-out steeds meer de kop hebben opgestoken, heeft de 'markt voor zingeving' een hoge vlucht genomen. Van eenvoudige onthaastingssessies op de hei tot peperdure business retraites in Franse kasteeltjes - alles is te koop. 'Het aanbod is oeverloos en er is veel pseudo-spiritualiteit te koop', beaamt Hoefman. 'Maar wie de aandacht voor zingeving een hype noemt, doet het fenomeen tekort. De toenemende aandacht voor de menselijkheid en spiritualiteit in werk is structureel en onomkeerbaar. Om welvaart alleen in geld uit te drukken, is wel een heel smalle interpretatie van welvaart.'

Dit is deel tien van een serie over haast en onthaasten, efficiëntie en ondoelmatigheid.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden